Εκβιασμός Δένδια στους στρατιωτικούς: Έρχεται πολεμική εποχή, δεχθείτε την Ατζέντα 2030

Από Ιωάννα Ηλιάδη

Ο Νίκος Δένδιας ζητά από τους στρατιωτικούς να δεχθούν τις σαρωτικές αλλαγές της Ατζέντας 2030, επικαλούμενος μια «πολεμική εποχή» και τη λογική της ισχύος.

Εκβιασμό προς τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων να δεχθούν αδιαμαρτύρητα τις σαρωτικές αλλαγές της Ατζέντας 2030 στις Ένοπλες Δυνάμεις, συνιστά η ημερήσια διαταγή του υπουργού εθνικής άμυνας Νίκου Δένδια για την επέτειο της 25ης Μαρτίου. Ο ΥΕΘΑ περνά ένα σκληρό μήνυμα προς το προσωπικό: ο κόσμος μπαίνει σε πιο πολεμική φάση, άρα οι αλλαγές στις Ένοπλες Δυνάμεις δεν θα συζητηθούν, θα επιβληθούν.

Αυτό ακριβώς κάνει τη διαταγή πολιτικά επικίνδυνη. Ο υπουργός ζητά πειθαρχία χωρίς να δίνει λογαριασμό. Ζητά αποδοχή χωρίς συζήτηση. Ζητά από τα στελέχη να δεχθούν ότι η χώρα μπαίνει σε σκληρότερη φάση και ότι, μέσα σε αυτή τη φάση, οι ίδιοι θα πρέπει να αποδεχθούν όσα τους επιβληθούν. Δεν τους αντιμετωπίζει ως ανθρώπους που έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν, να κρίνουν και να αντιδρούν. Τους αντιμετωπίζει ως σώμα που πρέπει να προσαρμοστεί γρήγορα σε μια νέα στρατηγική γραμμή.

Η ίδια η διατύπωση της διαταγής δείχνει την κατεύθυνση. Ο Νίκος Δένδιας υποστηρίζει ότι το διεθνές περιβάλλον χαρακτηρίζεται από «υποχώρηση του Διεθνούς Δικαίου» και «αύξηση του ρόλου της ισχύος». Αμέσως μετά δηλώνει ότι η Ελλάδα «δεν μπορεί να παραμείνει ως αμέτοχη οντότητα» και ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις «μεταρρυθμίζονται ριζικά». Λίγο παρακάτω έρχεται και η φράση-κλειδί: «πρέπει να τα αλλάξουμε όλα, εκτός από τις αξίες μας». Αυτή είναι η καρδιά του κειμένου. Οι αλλαγές παρουσιάζονται ως αναγκαστική προσαρμογή σε έναν σκληρό κόσμο.

Με αυτόν τον τρόπο, κάθε αντίρρηση μετατρέπεται σχεδόν σε ύποπτη στάση. Οποιος αμφισβητεί τη συνολική κατεύθυνση της «Ατζέντας 2030», εμφανίζεται περίπου σαν να μην καταλαβαίνει τη «νέα εποχή». Ο υπουργός δεν ζητά διάλογο με το προσωπικό. Ζητά συμμόρφωση στο όνομα της αναγκαιότητας. Η επίκληση της επετείου της 25ς Μαρτίου χρησιμοποιείται για να ντυθεί αυτή η πολιτική επιλογή με εθνικό βάρος και ιστορικό κύρος.

Το πιο σοβαρό είναι ότι αυτή η γραμμή δεν μένει σε μια θεωρητική αναφορά στην αστάθεια. Ο Νίκος Δένδιας την ξεδίπλωσε ανοιχτά και στην ομιλία του στην Ελληνοαμερικανική Ένωση στις 24 Μαρτίου. Εκεί είπε ότι «έχουμε επανέλθει στην λογική “πόλεμος πάντων πατήρ”» και ότι στο σημερινό διεθνές περιβάλλον «αναδεικνύεται απόλυτα κυρίαρχος ο ρόλος της ισχύος». Αυτές οι φράσεις δεν περιγράφουν απλώς μια δυσάρεστη πραγματικότητα. Υιοθετούν τη λογική της. Και από τη στιγμή που την υιοθετούν, τη μετατρέπουν σε οδηγό για την πολιτική της χώρας και για την αναδιάρθρωση των Ενόπλων Δυνάμεων.

Εδώ βρίσκεται και η σύνδεση με τον πόλεμο στο Ιράν και τη γενικότερη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή. Στην ίδια ομιλία, ο υπουργός μίλησε για μια κατάσταση «προ δύο πολέμων, έναν στην Ευρώπη, έναν στη Μέση Ανατολή», και την έδεσε με ενεργειακή πίεση, με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και με ένα συνολικό περιβάλλον αστάθειας. Δεν μιλά λοιπόν για αφηρημένους κινδύνους. Μιλά για πραγματική πολεμική συνθήκη στην ευρύτερη περιοχή, την ώρα που η Ελλάδα έχει ήδη αναπτύξει στρατιωτικές δυνάμεις σε ένα ευρύ τόξο αποστολών.

Ο ίδιος μάλιστα απαρίθμησε δημόσια αυτή την ανάπτυξη δυνάμεων: Βοσνία – Ερζεγοβίνη, Κόσοβο, Βουλγαρία, Βόρεια Μακεδονία, Μαυροβούνιο, Μοίρα Patriot στη Σαουδική Αραβία, F-16 και δύο φρεγάτες για την Κυπριακή Δημοκρατία, φρεγάτα στην επιχείρηση «Ειρήνη» βόρεια της Λιβύης, φρεγάτα στην Ερυθρά Θάλασσα στην επιχείρηση «Ασπίδες», συμμετοχή και στον Λίβανο. Ο ίδιος τόνισε ότι αυτή η παρουσία της χώρας δεν έχει ιστορικό προηγούμενο. Αυτό σημαίνει ότι το δόγμα της «ισχύος» δεν είναι θεωρία. Συνοδεύει μια υπαρκτή και διευρυνόμενη ελληνική στρατιωτική εμπλοκή. Η γραμμή είναι πλέον καθαρή: η ελληνική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή παρουσιάζεται ως φυσιολογική και αναγκαία.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι σαρωτικές αλλαγές της «Ατζέντας 2030» παρουσιάζονται σαν να είναι το υποχρεωτικό εσωτερικό συμπλήρωμα μιας πιο επιθετικής εξωτερικής και αμυντικής στάσης. Ο Δένδιας το έχει πει και αλλού, όταν μιλούσε για τον σύγχρονο πόλεμο, για drones, για anti-drone άμυνα και για μια νέα δομή δυνάμεων. Στην ίδια ομιλία θυμήθηκε μάλιστα ότι είχε δεχθεί κριτική όταν έλεγε πως ο Ελληνικός Στρατός δεν χρειάζεται «δύο χιλιάδες, περίπου, Συνταγματάρχες». Αυτό δείχνει τι εννοεί όταν μιλά για «αλλαγή των πάντων». Δεν μιλά μόνο για εξοπλισμούς. Μιλά για ανατροπές σε δομές, ρόλους, ιεραρχίες και υπηρεσιακές βεβαιότητες.

Την ίδια στιγμή, από την ημερήσια διαταγή λείπει σχεδόν ολοκληρωτικά η πραγματική καθημερινότητα του προσωπικού. Δεν υπάρχει ουσιαστική αναφορά σε μεταθέσεις, στεγαστικά αδιέξοδα, χαμηλές αποδοχές, οικογενειακή πίεση, υπηρεσιακή εξουθένωση. Υπάρχει ο έπαινος, υπάρχει η επίκληση του καθήκοντος, υπάρχει το γνώριμο «σας ευχαριστώ». Αυτό που δεν υπάρχει είναι απάντηση στο βασικό ερώτημα: ποιος θα πληρώσει το κόστος αυτής της νέας πολεμικής κανονικότητας και αυτών των σαρωτικών αλλαγών.

Ακόμη και η δήλωσή του μετά το ΚΥΣΕΑ κινήθηκε στην ίδια κατεύθυνση. Μίλησε για «νέα εποχή» στον αντι-drone, αντιαεροπορικό και αντιβαλλιστικό θόλο της χώρας, για εκσυγχρονισμό των ΜΕΚΟ, για υποδομές F-35 και για αναβάθμιση των F-16 Block 50 σε Viper. Ολα αυτά προβάλλονται ως αναγκαία βήματα μέσα σε μια εποχή αυξανόμενης στρατιωτικής πίεσης. Ομως ακριβώς εδώ βρίσκεται η πολιτική διαφορά. Αλλο η άμυνα της χώρας και άλλο η κανονικοποίηση μιας λογικής διαρκούς εμπλοκής, όπου η κοινωνία και τα στελέχη καλούνται απλώς να προσαρμοστούν.

Η Ημερήσια Διαταγή Δένδια για την 25η Μαρτίου είναι ένα πολιτικό κείμενο πειθάρχησης. Λέει στα στελέχη ότι μπαίνουμε σε πιο πολεμική εποχή και ότι γι’ αυτό πρέπει να δεχθούν όσα τους επιβληθούν.

Λέει στην κοινωνία ότι η λογική της ισχύος είναι πια ο βασικός κανόνας. Και λέει στο πολιτικό σύστημα ότι η ελληνική στρατιωτική παρουσία από την Κύπρο και τη Σαουδική Αραβία μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα πρέπει να θεωρείται κανονική.

Για όσους είναι απέναντι στον πόλεμο και στην ελληνική συμμετοχή σε αυτόν, αυτό το κείμενο δεν είναι εθνικός εορτασμός. Είναι προειδοποίηση.