Από Ιωάννα Ηλιάδη
Στράτευση γυναικών: Τι υποσχέθηκε ο Νίκος Δένδιας για ΑΣΕΠ, προϋπηρεσία, ΕΠΟΠ και παροχές και τι προβλέπει τελικά ο νόμος 5265/2026.
Ο Νίκος Δένδιας παρουσίασε την εθελοντική στράτευση γυναικών ως ένα νέο σχήμα με κίνητρα, επαγγελμακή προοπτική και θεσμικά οφέλη. Στην επίσημη παρουσίαση του σχεδίου νόμου στις 30 Σεπτεμβρίου 2025, στη Λέσχη Αξιωματικών Ενόπλων Δυνάμεων, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας έβαλε στο ίδιο πακέτο τη θητεία, το ΑΣΕΠ, την προϋπηρεσία, την πρόσληψη ως ΕΠΟΠ και την πρόσβαση σε παροχές των Ενόπλων Δυνάμεων. Όταν όμως διαβαστούν οι ίδιες οι διατάξεις του νόμου 5265/2026, η εικόνα αλλάζει. Ο νόμος δεν θεσπίζει κάποιο ειδικό, ξεχωριστό πακέτο υπέρ των γυναικών. Κυρίως τις εντάσσει στο ίδιο καθεστώς που ισχύει για τους άνδρες οπλίτες θητείας.
Τι υποσχέθηκε ο Δένδιας για τη στράτευση γυναικών
Στην επίσημη παρουσίαση του νομοσχεδίου ΥΠΕΘΑ που περιλαμβάνει και την «Εθελοντική Στράτευση Γυναικών», υπήρχαν ρητά οι αναφορές «Μοριοδότηση ΑΣΕΠ – πρόσληψη ως ΕΠΟΠ σε δεξιότητα θητείας», «Αναγνώριση χρόνου θητείας ως προϋπηρεσία», «Πρόσληψη κατά προτεραιότητα πτυχιούχων ως πολιτικό προσωπικό» και «Πρόσβαση σε Νοσοκομεία, Λέσχες και λοιπές παροχές ΕΔ». Αυτή ήταν η πολιτική πώληση του μέτρου. Ο Δένδιας επιχείρησε να παρουσιάσει την εθελοντική θητεία όχι μόνο ως στρατιωτική υποχρέωση που γίνεται προαιρετική για τις γυναίκες, αλλά ως εφαλτήριο για την επόμενη επαγγελματική τους διαδρομή.
Πρώτος μύθος: το ΑΣΕΠ
Το ΑΣΕΠ εμφανίστηκε ως δημόσια δέσμευση του υπουργού Νίκου Δένδια, ο οποίος είπε: «Θα τους δώσουμε κίνητρα. Πρόσβαση σε νοσοκομεία, Λέσχες, αναγνώριση του χρόνου θητείας τους ως προϋπηρεσία, μοριοδότηση για το ΑΣΕΠ, πρόσληψη ως ΕΠΟΠ και κατά προτεραιότητα ως πολιτικό προσωπικό όπως νοσηλεύτριες, βρεφονηπιοκόμοι, διοικητικό προσωπικό κτλ». Το πρόβλημα είναι ότι στο δεσμευτικό κείμενο του νόμου δεν υπάρχει αντίστοιχη γενική διάταξη που να κατοχυρώνει οριζόντια μοριοδότηση ΑΣΕΠ για τις γυναίκες που θα υπηρετήσουν εθελοντικά.
Στο άρθρο 274 η μόνη σαφής μοριοδότηση αφορά διαγωνισμούς πρόσληψης ΕΠΟΠ, με παραπομπή στο ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, δηλαδή ο,τι ισχύει και για τους άνδρες. Η απόσταση είναι προφανής. Στις δηλώσεις Δένδια η στρατιωτική θητεία εμφανίζεται να ανοίγει δρόμο στο ΑΣΕΠ. Στο κείμενο του νόμου αυτό δεν αποτυπώνεται με την ίδια καθαρότητα ούτε με γενική ισχύ.
Δεύτερος μύθος: η «προϋπηρεσία» που έγινε πλασματικός χρόνος ασφάλισης
Ο δεύτερος πυλώνας της κυβερνητικής παρουσίασης ήταν η φράση «Αναγνώριση χρόνου θητείας ως προϋπηρεσία». Η διατύπωση αυτή παραπέμπει σε απτό επαγγελματικό πλεονέκτημα. Όταν όμως κοιτάξει κανείς το άρθρο 274, βλέπει ότι ο νόμος ορίζει πως ο χρόνος στρατιωτικής υπηρεσίας λογίζεται ως πλασματικός χρόνος ασφάλισης, μετά από αναγνώριση και εξαγορά, σύμφωνα με την ασφαλιστική νομοθεσία. Αυτό δεν είναι γενική προϋπηρεσία για προσλήψεις, πίνακες ή διαγωνισμούς. Είναι ασφαλιστική αναγνώριση. Πρόκειται για δύο διαφορετικά πράγματα και η διαφορά δεν είναι δευτερεύουσα. Ο Δένδιας παρουσίασε ένα επαγγελμακά ελκυστικό αφήγημα. Ο νόμος δίνει κάτι πολύ πιο στενό.
Τρίτος μύθος: τα «κίνητρα» που στην πράξη είναι το ίδιο καθεστώς των οπλιτών
Ο νόμος για τη στράτευση γυναικών δεν χτίζει ένα ιδιαίτερο πακέτο προνομίων για τις γυναίκες. Το άρθρο 269 προβλέπει ότι οι εθελόντριες αποκτούν στρατιωτική ιδιότητα όμοια με εκείνη των ανδρών που κατατάσσονται για την κύρια στρατιωτική τους υποχρέωση. Το άρθρο 272 ορίζει ότι εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις για τους άνδρες οπλίτες σε τοποθετήσεις, μεταθέσεις, ειδικότητες, διοικητική μέριμνα, υγειονομική περίθαλψη, μηνιαίες οικονομικές παροχές και στρατιωτικά δελτία ταυτότητας.
Με απλά λόγια, ο νόμος για τη στράτευση των γυναικών δεν τους δίνει ένα ξεχωριστό σύστημα παροχών. Τις εντάσσει στο υπάρχον σύστημα. Γι’ αυτό και η αναφορά σε οικονομικές παροχές, λέσχες και νοσοκομεία δεν συνιστά κάποιο ιδιαίτερο μπόνους. Είναι το ήδη ισχύον πλαίσιο των οπλιτών που επεκτείνεται και σε αυτές.
Τέταρτος μύθος: η μεγάλη επαγγελματική προοπτική
Η δυνατότητα επιλογής ως ΔΕΑ και η μοριοδότηση για μελλοντική πρόσληψη ως ΕΠΟΠ παρουσιάστηκαν επίσης ως κίνητρα. Στην πράξη ούτε αυτό συνιστά ειδικό ευεργέτημα υπέρ των γυναικών. Η δυνατότητα για ΔΕΑ εντάσσεται στο κοινό στρατιωτικό πλαίσιο που θα τις διέπει ως οπλίτες.
Η δε μοριοδότηση για ΕΠΟΠ δεν είναι ιδιαίτερο γυναικείο μπόνους, αλλά εφαρμογή του γενικού κανόνα που συνδέει τη στρατιωτική υπηρεσία με μελλοντικούς διαγωνισμούς ΕΠΟΠ. Το ίδιο ισχύει και για την ανακατάταξη ή επανακατάταξη ως ΟΒΑ, που επίσης προβλέπεται στο νομοθετικό πλαίσιο. Άρα, αυτό που παρουσιάστηκε σαν «πακέτο καριέρας» αποδεικνύεται τελικά πρόσβαση σε δυνατότητες που έτσι κι αλλιώς υπάρχουν μέσα στο στρατιωτικό σύστημα.
Στράτευση γυναικών: Τι ισχύει
Ο νόμος 5265/2026 προβλέπει ότι οι γυναίκες μπορούν να κατατάσσονται εθελοντικά στον Στρατό Ξηράς από την 1η Ιανουαρίου του έτους που διανύουν το 20ό έτος έως την 31η Δεκεμβρίου του έτους που συμπληρώνουν το 26ο. Η διάρκεια της υπηρεσίας ορίζεται σε 12 μήνες. Ο αριθμός των εθελοντριών καθορίζεται κάθε χρόνο με υπουργική απόφαση.
Μετά την απόλυση, εγγράφονται στην εφεδρεία του Στρατού Ξηράς, ενώ υπάρχει δυνατότητα συνέχισης της διαδρομής τους μέσα από τα κανάλια που προβλέπει γενικά η στρατιωτική νομοθεσία. Αυτό είναι το πραγματικό νομικό περιεχόμενο της ρύθμισης.
Όλα τα υπόλοιπα πρέπει να κρίνονται με βάση το αν γράφονται ρητά στις διατάξεις και όχι με βάση το πώς παρουσιάστηκαν σε μια διαφάνεια.
Η εθελοντική στράτευση γυναικών παρουσιάστηκε ως ευκαιρία. Ο νόμος, όμως, δείχνει κυρίως μια ένταξη σε ένα ήδη υπάρχον σύστημα, χωρίς τα ιδιαίτερα προνόμια που προβλήθηκαν πολιτικά.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου