Ατζέντα 2030: Πόσο κόστισαν τα «λουκέτα» στα στρατόπεδα – Ο λογαριασμός που δεν δόθηκε

 

Ατζέντα 2030: Πόσο κόστισαν τα «λουκέτα» στα στρατόπεδα – Ο λογαριασμός που δεν δόθηκε

Το ΥΠΕΘΑ ανακοίνωσε 16,5 εκατ. ευρώ ετήσιας εξοικονόμησης από τις συγχωνεύσεις, χωρίς να έχει δημοσιοποιήσει συγκεντρωτικά πόσο κόστισαν τα κλεισίματα, οι μετακινήσεις και τα έργα στα στρατόπεδα υποδοχής – Η ΠΟΕΣ ζητά τον οικονομικό απολογισμό

Από Ιωάννα Ηλιάδη 

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας στο πρώην στρατόπεδο «Οπλαρχηγού Θεοδώρου Ζιάκα» στη Θεσσαλονίκη. Το ΥΠΕΘΑ έχει ανακοινώσει οικονομικό όφελος από τις συγχωνεύσεις στρατοπέδων, χωρίς να έχει δημοσιοποιήσει συγκεντρωτικά το κόστος των κλεισιμάτων και των μετακινήσεων. Φωτογραφία: ΥΠΕΘΑ

Η Ατζέντα 2030 έκλεισε και συγχώνευσε δεκάδες στρατόπεδα με το ΥΠΕΘΑ να ανακοινώνει εκατομμύρια ευρώ σε εξοικονομήσεις. Πόσο κόστισαν όμως τα ίδια τα «λουκέτα» στα στρατόπεδα;

Ο συνολικός λογαριασμός των μετακινήσεων, των έργων και των επενδύσεων που απαιτήθηκαν δεν έχει δοθεί δημόσια, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να ελεγχθεί ποιο είναι τελικά το καθαρό οικονομικό αποτέλεσμα της μεταρρύθμισης.

Ρεπορτάζ: Ιωάννα Ηλιάδη

Το ερώτημα θέτει πλέον ευθέως η ΠΟΕΣ προς τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια, ζητώντας να γνωστοποιηθεί το κόστος των στρατοπέδων που έχουν ήδη κλείσει αλλά και εκείνων που πρόκειται να ακολουθήσουν.

Η απαίτηση για συγκεκριμένο οικονομικό απολογισμό αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή το ίδιο το ΥΠΕΘΑ έχει χρησιμοποιήσει τις προσδοκώμενες εξοικονομήσεις της νέας Δομής Δυνάμεων ως βάση για τη χρηματοδότηση άλλων μέτρων.

Ο Δένδιας είχε παραδεχθεί ότι τα «λουκέτα» χρειάζονται χρήματα

Η πρώτη κρίσιμη παραδοχή είχε γίνει στις 14 Νοεμβρίου 2024.

Παρουσιάζοντας στη Διαρκή Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων τη νέα Δομή των Ενόπλων Δυνάμεων 2024-2035, ο Νίκος Δένδιας ανακοίνωσε ότι έπρεπε να κλείσουν γρήγορα 137 στρατόπεδα μέσα στο 2025.

Ο ίδιος εξήγησε μάλιστα γιατί δεν μπορούσαν να κλείσουν ακόμη περισσότερα: το ΥΠΕΘΑ δεν είχε τα απαιτούμενα χρήματα για να επενδύσει στα στρατόπεδα που θα παρέμεναν, ώστε αυτά να μεγαλώσουν και να υποδεχθούν επιπλέον Μονάδες.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση έχει ιδιαίτερη οικονομική σημασία.

Το κλείσιμο ενός στρατοπέδου μπορεί να καταργεί μελλοντικές λειτουργικές δαπάνες, δεν αποτελεί όμως από μόνο του διαδικασία μηδενικού κόστους. Μονάδες, προσωπικό, υλικό και εξοπλισμός μεταφέρονται αλλού, ενώ οι εγκαταστάσεις που τους υποδέχονται μπορεί να χρειάζονται έργα επέκτασης, ανακαίνισης και νέες υποδομές.

Αυτός είναι ο λογαριασμός που δεν έχει παρουσιαστεί συγκεντρωτικά.

Από τα 2 δισ. ευρώ στις ανακοινώσεις περί «εξοικονόμησης»

Τον Νοέμβριο του 2024 ο υπουργός είχε συνδέσει συνολικά την Ατζέντα 2030 με έναν ιδιαίτερα φιλόδοξο οικονομικό στόχο.

Ανέφερε στη Βουλή ότι, σύμφωνα με τον σχεδιασμό του ΥΠΕΘΑ, θα προέκυπτε εξοικονόμηση 2 δισ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας από τις λειτουργικές δαπάνες, δηλαδή πάνω από 200 εκατ. ευρώ ετησίως. Χαρακτήρισε μάλιστα την πρόβλεψη αυτή «απαισιόδοξο σενάριο».

Έναν μήνα αργότερα, στις 27 Δεκεμβρίου 2024, σε επίσημη κοινοβουλευτική απάντηση για την αναδιοργάνωση των  στρατιωτικών δομών, ο Νίκος Δένδιας ανέφερε ότι μέσω της κατάργησης στρατοπέδων και της συγχώνευσης Μονάδων επιδιώκεται και η μείωση του δημοσιονομικού κόστους, προσδιορίζοντας το ποσό που «αναμένεται να εξοικονομηθεί» σε βάθος δεκαετίας στην κλίμακα των 1,7 δισ. ευρώ.

Οι δύο αριθμοί δεν πρέπει να θεωρηθούν αυτομάτως συγκρίσιμοι, καθώς οι δημόσιες αναφορές δεν ορίζουν με τον ίδιο τρόπο το πεδίο υπολογισμού τους.

Αποδεικνύουν, όμως, ότι από την αρχή η οικονομική διάσταση χρησιμοποιήθηκε ως βασικό επιχείρημα υπέρ της αναδιοργάνωσης.

Τα 16,5 εκατ. που ανακοίνωσε το ΥΠΕΘΑ για τα στρατόπεδα

Στις 24 Ιουλίου 2025, κατά την παρουσίαση της Β΄ Φάσης της Ατζέντας 2030, ο Νίκος Δένδιας ανακοίνωσε ότι είχαν ήδη πραγματοποιηθεί συγχωνεύσεις 137 στρατοπέδων και ότι θα ακολουθούσαν ακόμη 45.

Για πρώτη φορά παρουσιάστηκε και συγκεκριμένο ετήσιο ποσό που αποδόθηκε στα στρατόπεδα.

Ο υπουργός έκανε λόγο για 85 εκατ. ευρώ ετήσιας εξοικονόμησης πόρων από το σύνολο των παρεμβάσεων που παρουσίασε και για επιπλέον 16,5 εκατ. ευρώ από τις συγχωνεύσεις στρατοπέδων.

Το κρίσιμο είναι ότι τα 16,5 εκατ. ευρώ αποτελούν τον υπολογισμό που ανακοίνωσε το ΥΠΕΘΑ.

Δεν αποτελούν από μόνα τους απολογισμό του πραγματικού καθαρού οικονομικού αποτελέσματος.

Για να προκύψει αυτό θα πρέπει να γνωρίζουμε και την άλλη πλευρά της εξίσωσης:

Πόσα χρήματα δαπανήθηκαν για να πραγματοποιηθούν οι συγχωνεύσεις;

Πόσο κόστισαν οι μετακινήσεις και τα έργα;

Ένας πλήρης οικονομικός απολογισμός θα έπρεπε να επιτρέπει να αποτυπωθούν τουλάχιστον:

τα έργα επέκτασης και αναβάθμισης στα στρατόπεδα που υποδέχθηκαν Μονάδες,

οι μεταφορές στρατιωτικού υλικού και εξοπλισμού,

οι δαπάνες μεταστάθμευσης και αναδιοργάνωσης,

η δημιουργία νέων χώρων αποθήκευσης και υποστήριξης,

οι εγκαταστάσεις για το επιπλέον προσωπικό,

τυχόν έξοδα φύλαξης ή συντήρησης των εγκαταστάσεων που έπαψαν να χρησιμοποιούνται,

άλλες δαπάνες που προέκυψαν ως άμεση συνέπεια των συγχωνεύσεων.

Στις δημόσιες επίσημες πηγές που εξέτασε το Armyvoice.gr δεν εντοπίστηκε μέχρι σήμερα συγκεντρωτικός οικονομικός απολογισμός που να παρουσιάζει αυτές τις δαπάνες και να τις αφαιρεί από το ποσό που το ΥΠΕΘΑ εμφανίζει ως εξοικονόμηση.

Χωρίς αυτόν τον αριθμό, ο ανεξάρτητος έλεγχος του πραγματικού οικονομικού αποτελέσματος δεν είναι εφικτός.

Η εικόνα των δημόσια διαθέσιμων οικονομικών στοιχείων αποτυπώνεται συνοπτικά στον παρακάτω πίνακα:

Τι γνωρίζουμε

Ποσό

Δημόσια εικόνα

Εξοικονόμηση που ανακοίνωσε το ΥΠΕΘΑ από τις συγχωνεύσεις στρατοπέδων 16,5 εκατ. € / έτος* Δημοσιευμένη

Κόστος κλεισίματος και συγχώνευσης των 137 στρατοπέδων — Δεν έχει δημοσιοποιηθεί συγκεντρωτικά

Κόστος για τα επιπλέον 45 στρατόπεδα — Δεν έχει δημοσιοποιηθεί συγκεντρωτικά

Έργα και επενδύσεις στα στρατόπεδα υποδοχής — Δεν έχει δοθεί συνολικό ποσό

Μεταστάθμευση μονάδων, προσωπικού και υλικού — Δεν έχει δοθεί συνολικό ποσό

Καθαρό οικονομικό αποτέλεσμα της αναδιοργάνωσης — Δεν μπορεί να εξακριβωθεί από τα δημόσια στοιχεία

Σημείωση: Τα 16,5 εκατ. ευρώ αποτελούν το ποσό ετήσιας εξοικονόμησης που ανακοίνωσε το ΥΠΕΘΑ. Για να προκύψει το καθαρό οικονομικό αποτέλεσμα πρέπει να συνυπολογιστεί το κόστος υλοποίησης των συγχωνεύσεων και μετακινήσεων.

Η ΠΟΕΣ ζητά τον λογαριασμό

Αυτό ακριβώς θέτει πλέον η ΠΟΕΣ.

Στο νέο έγγραφό της για την οικονομική επίπτωση της Ατζέντας 2030 στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπενθυμίζει την τοποθέτηση του υπουργού στη συνεδρίαση της 14ης Νοεμβρίου 2024 και ζητά να απαντηθεί:

ποιο είναι μέχρι στιγμής το κόστος των «λουκέτων» στα στρατόπεδα και πόσο θα κοστίσει το κλείσιμο όσων έχουν ακόμη προγραμματιστεί.

Η Ομοσπονδία δεν περιορίζεται μάλιστα στο λειτουργικό κόστος.

Ζητά επίσης να γνωστοποιηθεί πόσα χρήματα έχει συγκεντρώσει μέχρι σήμερα το ΥΠΕΘΑ από την «αξιοποίηση» πρώην στρατοπέδων και άλλων ακινήτων και πού διοχετεύθηκαν τα ποσά αυτά.

Ο πραγματικός οικονομικός λογαριασμός επομένως έχει τουλάχιστον τρεις πλευρές:

τι κόστισαν τα «λουκέτα» – τι δαπάνες υποστηρίζει το ΥΠΕΘΑ ότι εξοικονομούνται – τι έσοδα απέφεραν τα ακίνητα που απελευθερώθηκαν.

Μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια αυτή η συνολική εικόνα.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς, παράλληλα με τα «λουκέτα» και τις συγχωνεύσεις, το ΥΠΕΘΑ έχει πλέον συγκροτήσει μέσω του ΦΑΑΕΔ οργανωμένο μηχανισμό για την αξιοποίηση στρατιωτικών ακινήτων, με επαφές με επενδυτές, αυτοψίες και επενδυτικά σενάρια.

Όταν η Βουλή ρωτά, το ΥΠΕΘΑ επικαλείται το απόρρητο

Στο ζήτημα υπάρχει και μια ευρύτερη διάσταση λογοδοσίας.

Σε κοινοβουλευτική ερώτηση που είχε κατατεθεί τον Απρίλιο του 2025, ο Νίκος Δένδιας απάντησε στις 31 Ιουλίου ότι οι πληροφορίες σχετικά με την ταυτότητα των στρατοπέδων που πρόκειται να κλείσουν είναι απόρρητες, επειδή άπτονται του Εθνικού Αμυντικού Σχεδιασμού και δεν κοινοποιούνται.

Ανάλογη απάντηση δόθηκε αργότερα ακόμη και σε Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων της Βουλής.

Στις 23 Νοεμβρίου 2025 το ΥΠΕΘΑ επανέλαβε ότι η ταυτότητα των στρατοπέδων που πρόκειται να κλείσουν αποτελεί απόρρητη πληροφορία λόγω του Εθνικού Αμυντικού Σχεδιασμού.

Η προστασία πληροφοριών που αφορούν τη διάταξη και τον επιχειρησιακό σχεδιασμό των Ενόπλων Δυνάμεων είναι προφανώς διαφορετικό ζήτημα από τη δημοσιοποίηση συγκεντρωτικών οικονομικών δεδομένων.

Για να γνωρίζει η Εθνική Αντιπροσωπεία ότι το κλείσιμο και η συγχώνευση στρατοπέδων κόστισαν συνολικά ένα συγκεκριμένο ποσό δεν απαιτείται να δημοσιοποιηθούν επιχειρησιακά σχέδια, αποστολές Μονάδων ή διαβαθμισμένες πληροφορίες.

Το ερώτημα λογοδοσίας συνεπώς παραμένει:

Γιατί δεν έχει παρουσιαστεί ένας οικονομικός απολογισμός χωρίς επιχειρησιακές λεπτομέρειες, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί ο ισχυρισμός περί εξοικονόμησης;

Τα χρήματα που «εξοικονομούνται» χρηματοδοτούν ήδη άλλα μέτρα

Η απάντηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή οι εξοικονομήσεις δεν παρουσιάζονται από το ΥΠΕΘΑ ως θεωρητική πρόβλεψη για το μέλλον.

Στις 24 Ιουλίου 2025 ο Νίκος Δένδιας ανακοίνωσε ότι η αύξηση της μηνιαίας αποζημίωσης των οπλιτών θα απαιτούσε πάνω από 25 εκατ. ευρώ.

Δήλωσε ταυτόχρονα ότι ολόκληρο αυτό το ποσό προέρχεται από τις εξοικονομήσεις που δημιουργούν η μεταρρύθμιση της Δομής Δυνάμεων, οι συγχωνεύσεις στρατοπέδων και η κατάργηση επιπέδων διοίκησης. Αντίστοιχα συνέδεσε με τις ίδιες εξοικονομήσεις και μεγάλο μέρος των μισθολογικών αυξήσεων των  στρατιωτικών.

Η δήλωση αυτή καθιστά τον οικονομικό απολογισμό ακόμη πιο αναγκαίο.

Τα ποσά που ανακοινώνονται ως εξοικονομήσεις χρησιμοποιούνται ήδη ως αιτιολόγηση για τη χρηματοδότηση νέων μόνιμων δαπανών.

Πριν από την εξοικονόμηση πρέπει να αφαιρεθεί το κόστος

Το ΥΠΕΘΑ έχει παρουσιάσει αρκετούς αριθμούς τα τελευταία δύο χρόνια.

2 δισ. ευρώ λειτουργικών εξοικονομήσεων σε βάθος δεκαετίας.

1,7 δισ. ευρώ σε μεταγενέστερη κοινοβουλευτική απάντηση για την αναδιοργάνωση.

85 εκατ. ευρώ τον χρόνο από τις παρεμβάσεις της Β΄ Φάσης.

16,5 εκατ. ευρώ που αποδόθηκαν ειδικά στις συγχωνεύσεις στρατοπέδων.

Το ποσό που δεν έχει δημοσιοποιηθεί συγκεντρωτικά είναι εκείνο που πρέπει να προηγηθεί όλων των παραπάνω:

πόσο κόστισε η ίδια η μεταρρύθμιση.

Μόνο εφόσον αυτός ο λογαριασμός γίνει γνωστός μπορεί να υπολογιστεί εάν υπάρχει πραγματική καθαρή εξοικονόμηση, πόση είναι και σε πόσα χρόνια αποσβένεται η αρχική δαπάνη.

Μέχρι τότε, τα εκατομμύρια που ανακοινώνει το ΥΠΕΘΑ παραμένουν κυβερνητικοί υπολογισμοί που δεν μπορούν να ελεγχθούν πλήρως από τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία.

Η ΠΟΕΣ ζητά τώρα τον λογαριασμό.

Η δημοσιοποίησή του είναι ο μόνος τρόπος να αποδειχθεί αν τα «λουκέτα» της Ατζέντας 2030 εξοικονομούν πράγματι χρήματα ή απλώς μεταφέρουν το κόστος από έναν κωδικό του αμυντικού προϋπολογισμού σε έναν άλλο.

Πηγή: Armyvoice.gr