ΓΙΤΖΑΚ ΡΑΜΠΙΝ

Τα Νέα

Ο βίαιος θάνατος αυτών των ηγετών από τις σφαίρες ή το μαχαίρι κάποιου δολοφόνου είχε μακροχρόνιες συνέπειες στην παλαιότερη και την πρόσφατη Ιστορία. «ΤΑ ΝΕΑ» παρουσιάζουν ένα αφιέρωμα με θέμα δολοφονίες που άλλαξαν για πάντα τον κόσμο.

Στο όνομα του Θεού

Στις 4 Νοεμβρίου του 1995, ο ισραηλινός πρωθυπουργός πέφτει νεκρός από τις σφαίρες του Γιγκάλ Αμίρ. Μαζί του χάνεται μια μεγάλη ελπίδα συμφιλίωσης στη Μέση Ανατολή.

Οι πολιτικές δολοφονίες είναι πάντα δραματικές, είναι η φύση τους τέτοια. Ομως με τη μεγαλειώδη, αν και αθέλητη, σκηνοθεσία της, με τη χρονική εγγύτητα που τη σημάδεψε ανάμεσα σε μια στιγμή απόλυτου θριάμβου και τον θάνατο«Ηταν η πιο ωραία ημέρα της ζωής μου», εξομολογούνταν ο ισραηλινός πρωθυπουργός λίγες στιγμές πριν πέσει νεκρός - η δραματικότητα αυτής της πολιτικής δολοφονίας έφτασε σε επίπεδα που σπάνια έχουν ξεπεραστεί.

Αυτό το βράδυ της 4ης Νοεμβρίου του 1995 φιλοδοξεί να αποτελέσει τη μεγάλη στροφή στη μάχη των ανδρών του Οσλο για την κατάκτηση της κοινής γνώμης. Η διαδήλωση του «στρατοπέδου της ειρήνης» πρέπει να αποδείξει σε έναν διστακτικό Ράμπιν πως ο λαός είναι μαζί του. Την ήθελαν επιβλητική· είναι γιγάντια: περισσότεροι από 150.000 διαδηλωτές κάθε ηλικίας και υποβάθρου έχουν δώσει ραντεβού στην πλατεία των Βασιλέων του Ισραήλ. Ορθιος στον εξώστη του δημαρχείου του Τελ Αβίβ, περιτριγυρισμένος από μέλη της κυβέρνησής του και τους διοργανωτές της διαδήλωσης, ο Ράμπιν αγάλλεται. Με το που ολοκληρώνεται ο κύκλος των ομιλιών, ενώνει την ωραία βαθιά φωνή του με τη χορωδία στο Τραγούδι για την Ειρήνη. Τραγουδάει φάλτσα, αλλά κανείς δεν νοιάζεται. Το στοίχημα των φίλων του κερδήθηκε: ο δρόμος δεν ανήκει πια στη Δεξιά. Γιατί προηγουμένως της ανήκε ολοκληρωτικά. Γεμάτες μίσος, φωνασκίες και βία, οι διαδηλώσεις διαδέχονται η μία την άλλη. Το διαμέρισμα του Ράμπιν στο Τελ Αβίβ κυριολεκτικά πολιορκημένο, το αυτοκίνητό του πετροβολημένο, το πορτρέτο του στολισμένο με την καφίγια του Αραφάτ ή ντυμένο με ναζιστική στολή επιδεικνύεται στα σταυροδρόμια, οι ραβίνοι του έχουν υποσχεθεί τη μοίρα που αξίζει στους προδότες της Γης του Ισραήλ. Φανατικοί είχαν μάλιστα ξεθάψει ένα σκοτεινό μεσαιωνικό τελετουργικό για να στήσουν τη δίκη του, μοναδική πιθανή έκβαση της οποίας είναι ο θάνατος. Εκ των υστέρων, έψαξαν για αποδεικτικά στοιχεία μιας συνωμοσίας που θα είχε οπλίσει το χέρι του δολοφόνου. Δεν υπήρξε ποτέ συνωμοσία, μόνο μια ατμόσφαιρα σοφά ενορχηστρωμένη, και φρικτά αποτελεσματική.

Ομως, αυτό το βράδυ, όλα έχουν εξαφανιστεί. Το «στρατόπεδο της ειρήνης» μίλησε, και ο λόγος του κυριαρχεί επί των ουρλιαχτών των αντιπάλων του. Και ο Ράμπιν, αυτός ο συνεσταλμένος και ενδοστρεφής άνδρας, είναι ευτυχισμένος. Το επίσημο κομμάτι της διαδήλωσης κοντεύει να τελειώσει. Γύρω στις 21.30, κατεβαίνει, παρέα με τον Σιμόν Πέρες, τα σκαλιά στο πίσω μέρος του κτιρίου, όπου τον περιμένει ο οδηγός του. Και ο Γιγκάλ Αμίρ, ο δολοφόνος του.

Φανατικός

Αυτός ο 25χρονος νεαρός, φοιτητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Μπαρ-Ιλάν, είναι αυτό που αποκαλούν στο Ισραήλ ένας hardal, υπερορθόδοξος εθνικιστής. Ο σιωνισμός του είναι του μεσσιανικού είδους, η κοσμοθεωρία του αυτή που του δίδαξαν οι ραβίνοι: η δημοκρατία είναι μια «ελληνική» εφεύρεση, δηλαδή μπάσταρδη και ξένη προς το πνεύμα του ιουδαϊσμού που βασίζεται στη συμμαχία ανάμεσα στον Θεό, τον λαό και τη Γη. Επιπλέον, η Γη του Ισραήλ είναι ιερή, κανένα κομμάτι της δεν μπορεί να μεταβιβαστεί στους Ειδωλολάτρες, αυτός που θα το τολμήσει πρέπει να πληρώσει.

Αυτό το βράδυ τον περιμένει μέσα στο σκοτάδι του πάρκινγκ του δημαρχείου. Πώς τα κατάφερε να βρεθεί εκεί, σε ένα σημείο που υποτίθεται πως ήταν «στείρο», στη διάλεκτο της Σιν Μπετ; Ε λοιπόν, είναι ένας Εβραίος με κιπά, και η αντίληψη που κυριαρχεί στους κόλπους των υπηρεσιών ασφαλείας θέλει μόνο τους Αραβες ικανούς να επιδίδονται σε τρομοκρατικές ενέργειες εναντίον Εβραίων. Η πιθανότητα να σπάσει αυτό το ταμπού, πιθανότητα που άφηναν ανοιχτή τα πάντα στις κινήσεις και τα λόγια της ακροδεξιάς, να τι δεν φάνηκε να έχουν σκεφτεί οι υπεύθυνοι των φερόμενων ως καλύτερων υπηρεσιών του κόσμου.

Δύο στόχοι

Ο Αμίρ περιμένει λοιπόν τα δυο θύματά του, τον Ράμπιν και τον Πέρες. Αλλά ο Ράμπιν ανεβαίνει ξανά για να ευχαριστήσει μια φορά ακόμα τους διοργανωτές της διαδήλωσης. Ο Πέρες διστάζει στη μέση της σκάλας, κατόπιν αποφασίζει να συνεχίσει μόνος. Βλέποντάς τον να κατεβαίνει χωρίς τον πρωθυπουργό, ο δολοφόνος, έπειτα από στιγμιαίο δισταγμό, κρατά τις σφαίρες του γι΄ αυτόν τον τελευταίο. Σωστή κίνηση. Οπως θα αποδεικνυόταν στη συνέχεια, η ψυχή της ειρηνευτικής διαδικασίας είναι πράγματι ο Ράμπιν.

Στις 21.40, ο πρωθυπουργός κατευθύνεται επιτέλους προς το αυτοκίνητό του. Ο Αμίρ πετάγεται από το σκοτάδι και του ρίχνει με το περίστροφο δυο φορές στην πλάτη. Μια τρίτη σφαίρα τραυματίζει θανάσιμα έναν από τους σωματοφύλακές του. Φοβούμενος ίσως μη τον σκοτώσουν επιτόπου, ο δολοφόνος φωνάζει: «Ασφαιρα! Ασφαιρα!». Τον ακινητοποιούν. Το θύμα του μεταφέρεται στο κοντινό νοσοκομείο Ιchilov, υποκύπτει λίγο αργότερα πάνω στο χειρουργικό τραπέζι. Οι συμπατριώτες του θα καταλάβουν όταν δουν στις οθόνες των τηλεοράσεών τους τον σοφέρ του να κλαίει με λυγμούς πάνω στην οροφή του αυτοκινήτου. Η επιβεβαίωση θα έρθει λίγο αργότερα από το στόμα του προϊσταμένου του ιδιαίτερου γραφείου του, και φίλου του, Εθάν Χαμπέρ. Ο Χαμπέρ κρατάει ένα ματωμένο χαρτί με τους στίχους του Τραγουδιού για την Ειρήνη· είχε βρεθεί στις τσέπες του Ράμπιν: «Η κυβέρνηση του Ισραήλ ανακοινώνει με βαθιά οδύνη τον θάνατο του πρωθυπουργού και υπουργού Αμυνας Γιτζάκ Ράμπιν, ο οποίος σκοτώθηκε από έναν δολοφόνο το βράδυ αυτό στο Τελ Αβίβ. Ας είναι ευλογημένη η μνήμη του».

Ολα πήγαν χαμένα...

Οι πολιτικοί μάρτυρες μπορεί να αποδειχθούν πολύ χρήσιμοι. Πρέπει όμως κανείς να ξέρει πώς να τους χρησιμοποιήσει ώστε να συσπειρώσει το στρατόπεδό του γύρω από την κληρονομιά τους. Χρειάστηκε όλη η πολιτική ευφυΐα του Σιμόν Πέρες για να κατασπαταληθεί το τεράστιο κίνημα αηδίας, διαμαρτυρίας και απελπισίας που ξεσήκωσε η νεολαία του Ισραήλ, για να χαθούν εκλογές που δεν χάνονταν και να μπορέσουν οι εχθροί του Οσλο να ανακάμψουν. Από τη θυσία του Ράμπιν μένει ένα κέντρο ερευνών, ιδρύματα με το όνομά του, και ένα μνημείο από μαύρη πέτρα στο σημείο της δολοφονίας του, εφεξής πλατεία Γιτζάκ Ράμπιν.