Πηγή: Αξία
-Μιλάει στην «Α» ο Νίκος Κ. Δενιόζος, Aρχιπλοίαρχος Λ.Σ. ε.α. Οικονομολόγος – Περιφερειολόγος.
- Η στροφή της Τουρκίας προς το πεδίο της εμπορικής ναυτιλίας.
Του
Μηνά Τσαμόπουλου
Τα λιμάνια αποτελούν αναπόσπαστο κρίκο στην αλυσίδα του θαλάσσιου μεταφορικού συστήματος και ως εκ τούτου εντασσόμενα στο εν λόγω σύστημα αναδεικνύουν την σπουδαιότητά τους ως παραμέτροι της γεωπολιτικής και γεωοικονομικής διάστασης.
Το μεταφορικό σύστημα εμπεριέχει χαρακτηριστικά όπως είναι ο σκοπός που επιτελεί, το περιβάλλον στο οποίο λειτουργεί, οι πόροι του καθώς και η διοίκησή του. Ωστόσο όταν αναφερόμαστε σε λιμενικό σύστημα όπως είναι αυτό του ελλαδικού χώρου θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας και τη γεωπολιτική του διάσταση που συνθέτει μια δυναμική η οποία εξ΄ ορισμού διακρίνεται αφενός μεν για την ιστορικότητά της, αφετέρου δε, για τη γεωοικονομία της στο χώρο της Ν. Α. Μεσογείου.
Στόχος είναι η εξασφάλιση της οικονομικής ισχύος και της στρατιωτικής ισχύος .
Προκειμένου να εντρυφύσουμε στη γεωπολιτική διάσταση των ελληνικών λιμανιών, σε μία κρίσιμη περίοδο για την Ελλάδα, απευθυνθήκαμε στον Νίκο Κ. Δενιόζο Aρχιπλοίαρχο Λ.Σ. ε.α. Οικονομολόγο – Περιφερειολόγο M. Sc. Διδάκτωρ Οικονομικής Γεωγραφίας / Περιφερειακής Ανάπτυξης.
Η παραγωγικότητα ενός λιμανιού
«Η μικροοικονομική θεώρηση περί της επίτευξης υψηλών ρυθμών παραγωγικότητας ενός λιμανιού, προκειμένου αυτό να γίνει και να παραμείνει βιώσιμο και κερδοφόρο επί μακρόν, έχει ασφαλώς την ιδιαίτερη σημασία της στο πλαίσιο μιας ανταγωνιστικής αγοράς, ιδιαίτερα τώρα που καθιστάμεθα καθημερινά μάρτυρες της ταχύτατης διάδοσης της παγκοσμιοποίησης και του παγκόσμιου καταμερισμού εργασίας» επισημαίνει ο Νίκος Δενιόζος:
«Η μια πλευρά της γεωστρατηγικής του λιμενικού συστήματος διαμορφώνεται όταν η παραπάνω οικονομική προσέγγιση συσχετίζεται με το γεγονός ότι αφενός μεν τα ελληνικά λιμάνια σήμερα, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι στο παρελθόν, χαρακτηρίζονται από ένα πλέγμα πολλαπλών και συχνά ανταγωνιστικών κοινωνικών χρήσεων και αφετέρου ότι ο γύρος «αναζωογόνησης» αστικών λιμενικών περιοχών είναι ο τελευταίος σε μια σειρά κύκλων ανάπτυξης που έκαναν την εμφάνισή τους διαχρονικά καθώς άλλαξαν αστικές λειτουργίες, διαθέσιμη τεχνολογία και κοινωνικές δυνάμεις».
Η άλλη πλευρά της γεωστρατηγικής του λιμενικού συστήματος που χρήζει διερεύνησης αναφέρεται στον κρίσιμο ρόλο του στο πλαίσιο των περιφερειακών, εθνικών και διεθνών μεταφορικών συστημάτων.
«Σαν ένας κόμβος μέσα στο σύστημα συνδυασμένων μεταφορών που συνδέει τα θαλάσσια και τα χερσαία μεταφορικά συστήματα, ένα λιμάνι λειτουργεί είτε σαν μια εστία που δημιουργεί διάχυση της ανάπτυξης, ή εναλλακτικά σαν ένας παρασιτικός κόμβος που αποστερεί τους πόρους από την ενδοχώρα του με συνέπεια την επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης» τονίζει ο Νίκος Δενιόζος και προσθέτει:
«Μια τρίτη προσέγγιση αφορά την απάντηση που θα πρέπει να δοθεί στο ερώτημα εάν οι τοπικές και υπερτοπικές λειτουργίες του λιμενικού συστήματος αποτελούν την αρχή και το κέντρο ή το μέσον και συμπλήρωμα για τη δημιουργία οικονομιών συγκέντρωσης που επηρεάζουν την σύγκληση, συνοχή και βιώσιμη ανάπτυξη των παράκτιων ή νησιωτικών περιοχών. Επιπλέον δε, προκύπτει και ένα άλλο ερώτημα που είναι ουσιώδες να απαντηθεί σχετικά με το πώς προκύπτει η ανάγκη για βιώσιμη ανάπτυξη και για συνοχή ως γεωοικονομικών παραγόντων ισχύος ενός γεωγραφικού χώρου, ερώτημα με ξεχωριστή σημασία για τον αιγιακό νησιωτικό χώρο».
Τα παραμεθόρια λιμάνια
Σχετικά με τη γεωστρατηγική του ελληνικού λιμενικού συστήματος μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ρόλος των παραμεθόριων λιμανιών στη διαμόρφωση της γεωπολιτικής.
Ειδικότερα, το παραμεθόριο λιμενικό σύστημα της Ελλάδας χαρακτηρίζεται από δύο βασικές απόψεις:
1. Την παραδοσιακή άποψη «της συνοριακής περιοχής», που αναφέρεται στην περιοχή που άμεσα προσεγγίζει μια καθορισμένη μεθοριακή γραμμή μέσα από την οποία τα κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα που οφείλονται στην ύπαρξη του συνόρου γίνονται αισθητά σε πολύ μεγάλο βαθμό και
2. Την άποψη «του μεθοριακού ορίου», σύμφωνα με την οποία το σύνορο αντιμετωπίζεται λιγότερο ως μια γραμμή οριοθέτησης και περισσότερο ως ένα εξωτερικό όριο. Οποιαδήποτε εμφάνιση ή άρση εμποδίων στις επικοινωνίες και στις μεταφορές, επηρεάζουν εκτός από την απόσταση και τη διαδικασία υλικών αγαθών και μη.
To τρίπτυχο «εξωχώρα –λιμένας–ενδοχώρα», τονίζει τους χωρικούς και λειτουργικούς δεσμούς ενός λιμανιού αφενός μεν με το χερσαίο άξονα των μεταφορών και αφετέρου με τον θαλάσσιο άξονα των μεταφορών.
« Ωστόσο το παραμεθόριο λιμενικό σύστημα κάτω από το πρίσμα της γεωπολιτικής μπορεί επίσης να αντιμετωπισθεί και σαν ένας παράγοντας επαφής και με αυτήν την έννοια θεωρούμε ότι δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί τόσο πολύ σαν ένας λειτουργικός χώρος αλλά σαν ένα ενδιάμεσο στοιχείο μεταξύ διαφορετικών κοινωνιών και συγκεντρώσεων» τονίζει ο Οικονομολόγος – Περιφερειολόγος:
« Σύμφωνα με αυτή τη θέση είναι περισσότερο πρόσφορο να μιλήσουμε για διασυνοριακά λιμενικά συστήματα που χωροθετούνται σε διασυνοριακές περιφέρειες. Αυτή η αντίληψη αναφέρεται μόνο στην οργάνωση του χώρου που σχετίζεται με κοινωνικούς και πολιτιστικούς παράγοντες καθώς και με παράγοντες εθνικής ταυτότητας και έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το ρόλο της αυστηρά λειτουργικής προσέγγισης της «γραμμής συνοριακής οριοθέτησης».
Η στροφή της Τουρκίας
«Τα παραπάνω έχουν ιδιαίτερη σημασία αν λάβουμε υπόψη μας το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια πραγματοποιείται μια στροφή στον προσανατολισμό της Τουρκίας προς το πεδίο της εμπορικής ναυτιλίας» επισημαίνει ο Νίκος Δενιόζος:
« Η προσπάθεια της γείτονος συνίσταται σε δύο παράγοντες. Αφενός στην ενεργή παρουσία της στη ναυτιλιακή βιομηχανία και ενίσχυσής της στο χώρο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου (προσπάθεια που ενισχύεται από το γεγονός ότι κατέχει δεσπόζουσα θέση στην Οικονομική Συνεργασία Μαύρης Θάλασσας καθώς και του ρόλου της ως χωροφύλακα της Δύσης στα Στενά και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Κεντρικής Ασίας), αφετέρου δε, στην σύσταση ενός οργανωτικού πλαισίου που θα μπορούσε να λειτουργήσει σε κρατικό επίπεδο για τη διαχείριση των θεμάτων ναυτιλίας.»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου