http://www.ethnos.gr
Πάνω από 50 εκατ. Τούρκοι προσέρχονται σήμερα στις κάλπες προκειμένου να συμμετάσχουν σε μια εκλογική αναμέτρηση με προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα. Παρτίδα για έναν παίχτη, οι κοινοβουλευτικές εκλογές στη γείτονα χώρα θα έχουν έναν μεγάλο θριαμβευτή, κι αυτός δεν είναι άλλος από το κυβερνών κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του ισλαμιστή Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος οδεύει προς την εξασφάλιση της τρίτης συνεχόμενης πρωθυπουργικής του θητείας.
Μια ματιά στις τελευταίες δημοσκοπήσεις αρκεί για να πειστεί κανείς για τον... εκλογικό περίπατο του AKP, το οποίο προηγείται με ποσοστό από 45,5% έως 46,5% (συγκριτικά, στις εκλογές του 2007 είχε λάβει το 46,6% των ψήφων και σε αυτές του 2002 το 34,3%), αρκετά μπροστά από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) που ακολουθεί δεύτερο με 26,8%, και το ακροδεξιό Κόμμα Εθνικιστικής Κίνησης (MHP) που έρχεται τρίτο με 10,8%.
Εάν τελικώς ισχύσουν τα προαναφερθέντα, στη σύνθεση της επόμενης τουρκικής εθνοσυνέλευσης θα συμμετέχουν πολιτικοί των παραπάνω τριών παρατάξεων καθώς και περίπου 25 ανεξάρτητοι βουλευτές που υποστηρίζονται από το φιλοκουρδικό Κόμμα για την Ειρήνη και τη Δημοκρατία (BDP).
Συγκεκριμένα, αναφορικά με το εκλογικό σύστημα της Τουρκίας, ένα κόμμα, για να περάσει το κατώφλι της Βουλής, χρειάζεται το 10% των ψήφων σε πανεθνικό επίπεδο (επιπλέον οφείλει να έχει οργανωμένη παρουσία σε τουλάχιστον τις μισές από τις 81 περιφέρειες). Αντιθέτως, ένας ανεξάρτητος υποψήφιος μπορεί να γίνει βουλευτής απλώς εάν "κερδίσει" στην εκλογική του περιφέρεια.
Ο συσχετισμός
Ο νικητής των εκλογών, λοιπόν, θα είναι αδιαμφισβήτητα ο Ερντογάν. Ωστόσο, αυτό που ακόμη "παίζεται" είναι το μέγεθος της νίκης του (και ο συσχετισμός των δυνάμεων στο επόμενο κοινοβούλιο), μέγεθος από το οποίο πρόκειται να κριθούν πολλά αναφορικά με το πολιτικό μέλλον της χώρας.
Ο ουσιαστικότερος μετεκλογικός στόχος του Ερντογάν είναι η αναθεώρηση του συντάγματος (θεσπίστηκε το 1982), η οποία μπορεί είτε να τεθεί σε λαϊκό δημοψήφισμα είτε να ψηφιστεί απευθείας από την ίδια την κυβέρνηση (σε περίπτωση που αυτή αποκτήσει πλειοψηφία δύο τρίτων στη Βουλή).
Ως εκ τούτου, ο Ερντογάν, για να αναθεωρήσει το σύνταγμα μόνος, χωρίς τον "μπελά" του δημοψηφίσματος, χρειάζεται να έχει εξασφαλίσει 367 έδρες από τις συνολικά 550, πράγμα το οποίο, ωστόσο, δεν φαίνεται ότι θα συμβεί. Οι δημοσκοπήσεις του τελευταίου μήνα δίνουν στο Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης αυτοδυναμία (δηλαδή, περισσότερες από 330 έδρες, με αποτέλεσμα αυτό να μπορεί να υπερψηφίσει την αναθεώρηση του συντάγματος ανοίγοντας τον δρόμο προς ένα σχετικό δημοψήφισμα), αλλά όχι και την πλειοψηφία των 2/3, η οποία θα του επέτρεπε να παρακάμψει το δημοψήφισμα (πάντως, πως σε ανάλογο δημοψήφισμα του περασμένου Σεπτεμβρίου ο λαός ενέκρινε τις αλλαγές με ποσοστό 58%).
Οι αντίπαλοι του Ερντογάν αντιμετωπίζουν την προωθούμενη αναθεώρηση με μεγάλη καχυποψία, υποστηρίζοντας πως αυτή οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην εδραίωση ενός "μονοκομματικού" συστήματος καθώς και στη "διάβρωση" της τουρκικής δημοκρατίας, η οποία από "κοινοβουλευτική", θα γίνει "προεδρική" (με τον Ερντογάν να μεταπηδά στην προεδρία το 2015).
Να σημειωθεί, μάλιστα, πως οι εν λόγω προειδοποιήσεις εκφράζονται πλέον όχι μόνο από τους κεμαλιστές αλλά και από δυτικές φωνές (χαρακτηριστικά είναι τα δημοσιεύματα των "Economist" και "New York Times").
"Πολλοί στην Ουάσιγκτον και στην Ευρώπη θεωρούν πως θα ήταν καλό για την τουρκική δημοκρατία εάν το AKP είχε απέναντί του μια ισχυρότερη αντιπολίτευση... γι' αυτό και πολλοί Δυτικοί στηρίζουν πλέον ανοιχτά το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου", ειδικά μετά τη δημοκρατική (και φιλοκουρδική) στροφή που έκανε, όπως σημειώνει χαρακτηριστικά αρθρογράφος της τουρκικής "Today's Zaman".
Καχύποπτοι
Πάντως, ο Ερντογάν από τη μεριά του, τα 8 χρόνια που βρίσκεται στο τιμόνι της Τουρκίας, έχει με τις πράξεις του επανειλημμένως δώσει τροφή σε όσους θέλουν να τον βλέπουν με καχυποψία. Οι επιδόσεις του AKP ήταν απογοητευτικές σε τομείς όπως ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών.
Λογοκρίνοντας, φιμώνοντας, συλλαμβάνοντας, φυλακίζοντας και συκοφαντώντας: έτσι αντιμετώπισε ο Ερντογάν όσους τον "απείλησαν" είτε με τις διαφορετικές απόψεις τους (σύμφωνα με τον ΟΑΣΕ, 57 δημοσιογράφοι κρατούνται επί του παρόντος στις φυλακές) είτε με τις εξουσιαστικές βλέψεις τους (συλλήψεις εκατοντάδων πρώην και νυν στρατιωτικών κατηγορούμενων για τις υποθέσεις "Εργκένεκον", "Βαριοπούλα", καθώς και για το πραξικόπημα του 1980).
Εμινέ Ερντογάν
Στη μάχη διακριτικά και με μαντίλα
Η συνήθως χαμηλών τόνων Εμινέ Ερντογάν έκανε διακριτικές εμφανίσεις στο πλευρό του συζύγου της όποτε εκείνος θεωρούσε απαραίτητη την παρουσία της, προκειμένου να τον ενισχύσει στην προεκλογική του εκστρατεία. Φορώντας την επώνυμη μαντίλα της, η Εμινέ ήταν δίπλα στον Τούρκο πρωθυπουργό όταν εκείνος μίλησε στη Σμύρνη για την αναθεώρηση του Συντάγματος τονίζοντας: "Δεν παρεμβαίνουμε στις επιλογές τρόπου ζωής κανενός, όπως δεν έχουμε παρέμβει στις αξίες κανενός, στη διατροφή του και στην επιλογή της ενδυμασίας του". Η αναφορά ήταν σαφής στον "καβγά" για τη μαντίλα, που είχε ξεσπάσει μεταξύ της ισλαμικής κυβέρνησης και του κοσμικού κράτους και η παρουσία της Εμινέ έδινε ιδιαίτερη έμφαση στα λεγόμενά του. Η Πρώτη Κυρία της Τουρκίας δεν έλειψε και από άλλες εκδηλώσεις, ενώ και η ίδια πραγματοποίησε επίσκεψη στην Κομοτηνή για να συμμετάσχει σε ημερίδες των ψηφοφόρων του εξωτερικού. Επίσης ήταν η οικοδέσποινα παγκόσμιου συνεδρίου γυναικών με επίκεντρο τη γυναικεία επαγγελματική δραστηριότητα, που στην Τουρκία παραμένει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Οι δύο πυλώνες
Πόνταρε στην οικονομία και την εξωτερική πολιτική
Η εξασφαλισμένη, όπως φαίνεται ότι θα προκύψει, αυτοδυναμία του Ερντογάν στηρίζεται πρωτίστως σε δύο πυλώνες: τις άριστες επιδόσεις της οικονομίας και την προσπάθειά του να αναδείξει την Τουρκία σε παγκόσμιο παίκτη.
Για τον Τούρκο πρωθυπουργό ο καπιταλισμός και το Ισλάμ δεν είναι έννοιες αντικρουόμενες, και έτσι υιοθέτησε τις πρακτικές της ανοιχτής αγοράς επενδύοντας κυρίως στην ισλαμική μεσαία τάξη, από όπου αντλεί και τους ψηφοφόρους του το ΑΚΡ.
Τη στιγμή που η Ευρώπη και οι ΗΠΑ προσπαθούσαν να ανταποκριθούν στη βαρύτατη κρίση, η Τουρκία είχε ρυθμό ανάπτυξης που άγγιζε το 9% και φέτος εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 4,5%. Η ανεργία μειώθηκε κάτω από 11%, ενώ το χρέος της τάξης του 41% αποτελεί όνειρο θερινής νυκτός για τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.
Με αυτή την αφορμή, ο Ερντογάν καταφέρθηκε έντονα εναντίον των διεθνών οίκων αξιολόγησης, σχολιάζοντας ότι εμποδίζουν την περαιτέρω βελτίωση της τουρκικής οικονομίας παριστάνοντας ότι δεν βλέπουν τις καλές επιδόσεις της σε σύγκριση με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αναπτυγμένες χώρες. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ έχει τριπλασιαστεί και η χώρα έχει κάνει ανοίγματα σε νέες αγορές σε Ασία και Αφρική, με αποτέλεσμα η τουρκική οικονομία να θεωρείται βιώσιμη, παρά τις στενωπούς που έχει να αντιμετωπίσει εξαιτίας των αυξανόμενων εισαγωγών.
Οι πολίτες έχουν αρχίσει να έχουν υψηλά επίπεδα δανεισμού και να αγοράζουν ακίνητα και οχήματα με ρυθμό που θα ήταν αδιανόητος πριν από μερικά χρόνια, και η κυβέρνηση κρατά χαμηλά τα επιτόκια προκειμένου να συντηρηθεί η άνοδος του βιοτικού επιπέδου.
Οι ψηφοφόροι
Η ικανοποίηση των ψηφοφόρων είναι έκδηλη: σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, το 48% δηλώνει ικανοποιημένο από την πορεία της χώρας, ενώ αρκετοί έχουν αρχίσει να αναρωτιούνται αν συντρέχουν ακόμη λόγοι για να επιδιώκει η Τουρκία την ένταξή της στην ΕΕ, που βιώνει την πιο δύσκολη φάση στην ιστορία της.
Για την κυβέρνηση Ερντογάν η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας παραμένει προτεραιότητα, ωστόσο ο πρωθυπουργός έχει καταστήσει σαφές πως οραματίζεται έναν ενισχυμένο ρόλο για τη χώρα του στην ευρύτερη περιοχή, κάτι που εγκρίνουν οι ψηφοφόροι του.
Αφήνοντας πίσω την εριστική συμπεριφορά του παρελθόντος απέναντι στους γείτονες και αποστασιοποιούμενος από την Ουάσιγκτον, ο Ερντογάν ανέδειξε την Αγκυρα σε παράγοντα που συνομιλεί με τις αραβικές χώρες. Τούρκοι διπλωμάτες έκαναν τις διαπραγματεύσεις για τον αγωγό Nabucco, που θα πήγαινε στην Ευρώπη, για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και με τον Καντάφι, ενώ Τούρκοι επιχειρηματίες χτίζουν αεροδρόμια στο βόρειο Ιράκ, ουρανοξύστες στη Μέκκα και μονάδες αφαλάτωσης στη Λιβύη.
Είναι δε σημαντικό ότι η Αγκυρα διατηρεί επαφές με οργανώσεις όπως η Χαμάς και η Χετζμπολάχ, με τις οποίες η Δύση δεν μπορεί να έχει καμιά σχέση. Την ίδια στιγμή, παρά τη ραγδαία επιδείνωση των διπλωματικών τους σχέσεων, η Τουρκία δεν έχει διακόψει τις επαφές της με το Ισραήλ, ενώ συμμορφώνεται με τις αποφάσεις του ΝΑΤΟ και του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, έχοντας πρώτα αποσπάσει δεσμεύσεις προς όφελός της.
Μ. ΑΔΑΜΙΔΟΥ, Γ. ΣΚΑΦΙΔΑΣ
Μοναδικό διακύβευμα της σημερινής αναμέτρησης είναι ο αριθμός των εδρών που θα καταλάβει το κυβερνών κόμμα, από τον οποίο θα εξαρτηθεί αν η αναθεώρηση του Συντάγματος θα προωθηθεί απευθείας στη Βουλή ή αν θα εγκριθεί μέσω δημοψηφίσματος
Πάνω από 50 εκατ. Τούρκοι προσέρχονται σήμερα στις κάλπες προκειμένου να συμμετάσχουν σε μια εκλογική αναμέτρηση με προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα. Παρτίδα για έναν παίχτη, οι κοινοβουλευτικές εκλογές στη γείτονα χώρα θα έχουν έναν μεγάλο θριαμβευτή, κι αυτός δεν είναι άλλος από το κυβερνών κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του ισλαμιστή Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος οδεύει προς την εξασφάλιση της τρίτης συνεχόμενης πρωθυπουργικής του θητείας.
Μια ματιά στις τελευταίες δημοσκοπήσεις αρκεί για να πειστεί κανείς για τον... εκλογικό περίπατο του AKP, το οποίο προηγείται με ποσοστό από 45,5% έως 46,5% (συγκριτικά, στις εκλογές του 2007 είχε λάβει το 46,6% των ψήφων και σε αυτές του 2002 το 34,3%), αρκετά μπροστά από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) που ακολουθεί δεύτερο με 26,8%, και το ακροδεξιό Κόμμα Εθνικιστικής Κίνησης (MHP) που έρχεται τρίτο με 10,8%.
Εάν τελικώς ισχύσουν τα προαναφερθέντα, στη σύνθεση της επόμενης τουρκικής εθνοσυνέλευσης θα συμμετέχουν πολιτικοί των παραπάνω τριών παρατάξεων καθώς και περίπου 25 ανεξάρτητοι βουλευτές που υποστηρίζονται από το φιλοκουρδικό Κόμμα για την Ειρήνη και τη Δημοκρατία (BDP).
Συγκεκριμένα, αναφορικά με το εκλογικό σύστημα της Τουρκίας, ένα κόμμα, για να περάσει το κατώφλι της Βουλής, χρειάζεται το 10% των ψήφων σε πανεθνικό επίπεδο (επιπλέον οφείλει να έχει οργανωμένη παρουσία σε τουλάχιστον τις μισές από τις 81 περιφέρειες). Αντιθέτως, ένας ανεξάρτητος υποψήφιος μπορεί να γίνει βουλευτής απλώς εάν "κερδίσει" στην εκλογική του περιφέρεια.
Φορώντας την επώνυμη μαντίλα της, η Εμινέ ήταν δίπλα στον Τούρκο πρωθυπουργό σε όλη την προεκλογική περίοδο
Ο συσχετισμός
Ο νικητής των εκλογών, λοιπόν, θα είναι αδιαμφισβήτητα ο Ερντογάν. Ωστόσο, αυτό που ακόμη "παίζεται" είναι το μέγεθος της νίκης του (και ο συσχετισμός των δυνάμεων στο επόμενο κοινοβούλιο), μέγεθος από το οποίο πρόκειται να κριθούν πολλά αναφορικά με το πολιτικό μέλλον της χώρας.
Ο ουσιαστικότερος μετεκλογικός στόχος του Ερντογάν είναι η αναθεώρηση του συντάγματος (θεσπίστηκε το 1982), η οποία μπορεί είτε να τεθεί σε λαϊκό δημοψήφισμα είτε να ψηφιστεί απευθείας από την ίδια την κυβέρνηση (σε περίπτωση που αυτή αποκτήσει πλειοψηφία δύο τρίτων στη Βουλή).
Ως εκ τούτου, ο Ερντογάν, για να αναθεωρήσει το σύνταγμα μόνος, χωρίς τον "μπελά" του δημοψηφίσματος, χρειάζεται να έχει εξασφαλίσει 367 έδρες από τις συνολικά 550, πράγμα το οποίο, ωστόσο, δεν φαίνεται ότι θα συμβεί. Οι δημοσκοπήσεις του τελευταίου μήνα δίνουν στο Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης αυτοδυναμία (δηλαδή, περισσότερες από 330 έδρες, με αποτέλεσμα αυτό να μπορεί να υπερψηφίσει την αναθεώρηση του συντάγματος ανοίγοντας τον δρόμο προς ένα σχετικό δημοψήφισμα), αλλά όχι και την πλειοψηφία των 2/3, η οποία θα του επέτρεπε να παρακάμψει το δημοψήφισμα (πάντως, πως σε ανάλογο δημοψήφισμα του περασμένου Σεπτεμβρίου ο λαός ενέκρινε τις αλλαγές με ποσοστό 58%).
Οι αντίπαλοι του Ερντογάν αντιμετωπίζουν την προωθούμενη αναθεώρηση με μεγάλη καχυποψία, υποστηρίζοντας πως αυτή οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην εδραίωση ενός "μονοκομματικού" συστήματος καθώς και στη "διάβρωση" της τουρκικής δημοκρατίας, η οποία από "κοινοβουλευτική", θα γίνει "προεδρική" (με τον Ερντογάν να μεταπηδά στην προεδρία το 2015).
Να σημειωθεί, μάλιστα, πως οι εν λόγω προειδοποιήσεις εκφράζονται πλέον όχι μόνο από τους κεμαλιστές αλλά και από δυτικές φωνές (χαρακτηριστικά είναι τα δημοσιεύματα των "Economist" και "New York Times").
"Πολλοί στην Ουάσιγκτον και στην Ευρώπη θεωρούν πως θα ήταν καλό για την τουρκική δημοκρατία εάν το AKP είχε απέναντί του μια ισχυρότερη αντιπολίτευση... γι' αυτό και πολλοί Δυτικοί στηρίζουν πλέον ανοιχτά το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου", ειδικά μετά τη δημοκρατική (και φιλοκουρδική) στροφή που έκανε, όπως σημειώνει χαρακτηριστικά αρθρογράφος της τουρκικής "Today's Zaman".
Καχύποπτοι
Πάντως, ο Ερντογάν από τη μεριά του, τα 8 χρόνια που βρίσκεται στο τιμόνι της Τουρκίας, έχει με τις πράξεις του επανειλημμένως δώσει τροφή σε όσους θέλουν να τον βλέπουν με καχυποψία. Οι επιδόσεις του AKP ήταν απογοητευτικές σε τομείς όπως ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών.
Λογοκρίνοντας, φιμώνοντας, συλλαμβάνοντας, φυλακίζοντας και συκοφαντώντας: έτσι αντιμετώπισε ο Ερντογάν όσους τον "απείλησαν" είτε με τις διαφορετικές απόψεις τους (σύμφωνα με τον ΟΑΣΕ, 57 δημοσιογράφοι κρατούνται επί του παρόντος στις φυλακές) είτε με τις εξουσιαστικές βλέψεις τους (συλλήψεις εκατοντάδων πρώην και νυν στρατιωτικών κατηγορούμενων για τις υποθέσεις "Εργκένεκον", "Βαριοπούλα", καθώς και για το πραξικόπημα του 1980).
Εμινέ Ερντογάν
Στη μάχη διακριτικά και με μαντίλα
Η συνήθως χαμηλών τόνων Εμινέ Ερντογάν έκανε διακριτικές εμφανίσεις στο πλευρό του συζύγου της όποτε εκείνος θεωρούσε απαραίτητη την παρουσία της, προκειμένου να τον ενισχύσει στην προεκλογική του εκστρατεία. Φορώντας την επώνυμη μαντίλα της, η Εμινέ ήταν δίπλα στον Τούρκο πρωθυπουργό όταν εκείνος μίλησε στη Σμύρνη για την αναθεώρηση του Συντάγματος τονίζοντας: "Δεν παρεμβαίνουμε στις επιλογές τρόπου ζωής κανενός, όπως δεν έχουμε παρέμβει στις αξίες κανενός, στη διατροφή του και στην επιλογή της ενδυμασίας του". Η αναφορά ήταν σαφής στον "καβγά" για τη μαντίλα, που είχε ξεσπάσει μεταξύ της ισλαμικής κυβέρνησης και του κοσμικού κράτους και η παρουσία της Εμινέ έδινε ιδιαίτερη έμφαση στα λεγόμενά του. Η Πρώτη Κυρία της Τουρκίας δεν έλειψε και από άλλες εκδηλώσεις, ενώ και η ίδια πραγματοποίησε επίσκεψη στην Κομοτηνή για να συμμετάσχει σε ημερίδες των ψηφοφόρων του εξωτερικού. Επίσης ήταν η οικοδέσποινα παγκόσμιου συνεδρίου γυναικών με επίκεντρο τη γυναικεία επαγγελματική δραστηριότητα, που στην Τουρκία παραμένει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Οι δύο πυλώνες
Πόνταρε στην οικονομία και την εξωτερική πολιτική
Η εξασφαλισμένη, όπως φαίνεται ότι θα προκύψει, αυτοδυναμία του Ερντογάν στηρίζεται πρωτίστως σε δύο πυλώνες: τις άριστες επιδόσεις της οικονομίας και την προσπάθειά του να αναδείξει την Τουρκία σε παγκόσμιο παίκτη.
Για τον Τούρκο πρωθυπουργό ο καπιταλισμός και το Ισλάμ δεν είναι έννοιες αντικρουόμενες, και έτσι υιοθέτησε τις πρακτικές της ανοιχτής αγοράς επενδύοντας κυρίως στην ισλαμική μεσαία τάξη, από όπου αντλεί και τους ψηφοφόρους του το ΑΚΡ.
Τη στιγμή που η Ευρώπη και οι ΗΠΑ προσπαθούσαν να ανταποκριθούν στη βαρύτατη κρίση, η Τουρκία είχε ρυθμό ανάπτυξης που άγγιζε το 9% και φέτος εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 4,5%. Η ανεργία μειώθηκε κάτω από 11%, ενώ το χρέος της τάξης του 41% αποτελεί όνειρο θερινής νυκτός για τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.
Με αυτή την αφορμή, ο Ερντογάν καταφέρθηκε έντονα εναντίον των διεθνών οίκων αξιολόγησης, σχολιάζοντας ότι εμποδίζουν την περαιτέρω βελτίωση της τουρκικής οικονομίας παριστάνοντας ότι δεν βλέπουν τις καλές επιδόσεις της σε σύγκριση με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αναπτυγμένες χώρες. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ έχει τριπλασιαστεί και η χώρα έχει κάνει ανοίγματα σε νέες αγορές σε Ασία και Αφρική, με αποτέλεσμα η τουρκική οικονομία να θεωρείται βιώσιμη, παρά τις στενωπούς που έχει να αντιμετωπίσει εξαιτίας των αυξανόμενων εισαγωγών.
Οι πολίτες έχουν αρχίσει να έχουν υψηλά επίπεδα δανεισμού και να αγοράζουν ακίνητα και οχήματα με ρυθμό που θα ήταν αδιανόητος πριν από μερικά χρόνια, και η κυβέρνηση κρατά χαμηλά τα επιτόκια προκειμένου να συντηρηθεί η άνοδος του βιοτικού επιπέδου.
Οι ψηφοφόροι
Η ικανοποίηση των ψηφοφόρων είναι έκδηλη: σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, το 48% δηλώνει ικανοποιημένο από την πορεία της χώρας, ενώ αρκετοί έχουν αρχίσει να αναρωτιούνται αν συντρέχουν ακόμη λόγοι για να επιδιώκει η Τουρκία την ένταξή της στην ΕΕ, που βιώνει την πιο δύσκολη φάση στην ιστορία της.
Για την κυβέρνηση Ερντογάν η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας παραμένει προτεραιότητα, ωστόσο ο πρωθυπουργός έχει καταστήσει σαφές πως οραματίζεται έναν ενισχυμένο ρόλο για τη χώρα του στην ευρύτερη περιοχή, κάτι που εγκρίνουν οι ψηφοφόροι του.
Αφήνοντας πίσω την εριστική συμπεριφορά του παρελθόντος απέναντι στους γείτονες και αποστασιοποιούμενος από την Ουάσιγκτον, ο Ερντογάν ανέδειξε την Αγκυρα σε παράγοντα που συνομιλεί με τις αραβικές χώρες. Τούρκοι διπλωμάτες έκαναν τις διαπραγματεύσεις για τον αγωγό Nabucco, που θα πήγαινε στην Ευρώπη, για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και με τον Καντάφι, ενώ Τούρκοι επιχειρηματίες χτίζουν αεροδρόμια στο βόρειο Ιράκ, ουρανοξύστες στη Μέκκα και μονάδες αφαλάτωσης στη Λιβύη.
Είναι δε σημαντικό ότι η Αγκυρα διατηρεί επαφές με οργανώσεις όπως η Χαμάς και η Χετζμπολάχ, με τις οποίες η Δύση δεν μπορεί να έχει καμιά σχέση. Την ίδια στιγμή, παρά τη ραγδαία επιδείνωση των διπλωματικών τους σχέσεων, η Τουρκία δεν έχει διακόψει τις επαφές της με το Ισραήλ, ενώ συμμορφώνεται με τις αποφάσεις του ΝΑΤΟ και του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, έχοντας πρώτα αποσπάσει δεσμεύσεις προς όφελός της.
Μ. ΑΔΑΜΙΔΟΥ, Γ. ΣΚΑΦΙΔΑΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου