 |
Εισαγωγικά:
Μαρξισμός και Γεωπολιτική: η γεωπολιτική είναι μια αστική ολιστική επιστήμη μελέτης του πλανητικού συστήματος από τη σκοπιά της κατανομής δυνάμεων των παικτών (κρατών και επιχειρήσεων, η έμφαση ανάλογα με το ρεύμα σκέψης), που λαμβάνει υπόψη το σύνολο των γεωφυσικών, οικονομικών, πολιτισμικών παραμέτρων. Βασική διαφορά του μαρξισμού από αυτή τη προσέγγιση, είναι πως ο μαρξισμός δεν βλέπει στο πλανητικό γίγνεσθαι αρραγή κράτη-παίκτες να ξεδιπλώνουν τις στρατηγικές τους στο διεθνές περιβάλλον, αλλά τέμνει κάθε τέτοιο παίκτη (συμπεριλαμβανομένων των επιχειρηματικών παικτών) από την ταξική πάλη.
Μαρξισμός και Γεωπολιτική: η γεωπολιτική είναι μια αστική ολιστική επιστήμη μελέτης του πλανητικού συστήματος από τη σκοπιά της κατανομής δυνάμεων των παικτών (κρατών και επιχειρήσεων, η έμφαση ανάλογα με το ρεύμα σκέψης), που λαμβάνει υπόψη το σύνολο των γεωφυσικών, οικονομικών, πολιτισμικών παραμέτρων. Βασική διαφορά του μαρξισμού από αυτή τη προσέγγιση, είναι πως ο μαρξισμός δεν βλέπει στο πλανητικό γίγνεσθαι αρραγή κράτη-παίκτες να ξεδιπλώνουν τις στρατηγικές τους στο διεθνές περιβάλλον, αλλά τέμνει κάθε τέτοιο παίκτη (συμπεριλαμβανομένων των επιχειρηματικών παικτών) από την ταξική πάλη.
Το σχεδιασμένο ξεδίπλωμα των καπιταλιστικών γεωπολιτικών σχεδιασμών, δηλαδή των ενδοιμπεριαλιστικών, αστικών ανταγωνισμών, προυποθέτει ότι η ταξική πάλη παραμένει σχετικά σταθερή, πως οι από κάτω, εργάτες και λαοί, μένουν απαθείς απέναντι στις κινήσεις των αστικών τάξεων ή χειραγωγούνται ανάλογα με τα θελήματα των τελευταίων.
Εν ολίγοις, η Γεωπολιτική μπορεί είναι επιστήμη ή μέρος της επιστημονικής μελέτης του πλανητικού κεφαλαιο-κρατικού γίγνεσθαι, αν θεωρήσουμε την ταξική πάλη σχετικά σταθερή. Για να κινηθεί ένα κεφαλαιο-κράτος όπως θέλει η άρχουσα τάξη του, προυποθέτει λοιπόν την εσωτερική ταξική ειρήνευση, τον περιορισμό των διακυμάνσεων της ταξικής πάλης σε ελεγχόμενα όρια. Αλλιώς δεν μπορεί να εξασφαλιστεί η ''ενότητα στη δράση'' του αστικού κράτους στη διεθνή σκακιέρα, λόγω των εσωτερικών ταραχών.
Δεν μπορούμε να απαντήσουμε με επάρκεια στο ερώτημα της σχέσης γεωπολιτικής-μαρξισμού, παρά μόνο να θέσουμε όσο γίνεται ευκρινέστερα το ερώτημα, όπως αποπειραθήκαμε να κάνουμε σε μια παλιότερη ανάρτηση εδώ http://bestimmung.blogspot.gr/2013/03/blog-post_17.html
Η γεωπολιτική ανάλυση αποδεικνύεται, όπως θα πούμε στη συνέχεια, ακριβής στην περίπτωση της Ουκρανίας, έχοντας προγνωστική δύναμη. Δεν θα μπορούσε να μην είναι ακριβής, στο βαθμό που η γεωπολιτική ανάλυση ανήκει βασικά σε αυτούς που ξέρουν να διοικούν, στην άρχουσα τάξη. Ο μαρξισμός και η ταξική πάλη, που φαίνεται να υπολείπονται στα μεθοδολογικά εργαλεία ανάλυσης της γεωπολιτικής αρένας από τους αστούς, επιζούν εκεί που ξεσπά η ταξική πάλη, πιάνοντας ''τιμές'' έξω από τους καπιταλιστικούς υπολογισμούς, όπως στη Βοσνία-Εργεζοβίνη. Επιζούν, επιπλέον, στην κατάδειξη του ιμπεριαλιστικού χαρακτήρα του καπιταλισμού από τον Λένιν. Επιζούν όμως, και μέσα στο αναλυτικό έδαφος της γεωπολιτικής, με τη θεώρηση των κρατών σαν (συλλογικών) κεφαλαιο-κρατών, με τη σύνδεση καπιταλιστικών οικονομικών κρίσεων με τις κρίσεις στη παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων, κ.α.
Εξελίξεις
Η καπιταλιστική κρίση επιτάχυνε τη φθορά της ηγεμονίας των ΗΠΑ οι οποίες έχουν διακηρύξει πολλές δεκαετίες την ανάγκη ''προληπτικής δράσης'' ενάντια στον αναδυόμενο ηγεμονικό συνασπισμό κεφαλαιο-κρατών (Ρωσία-Κίνα). Η προληπτική δράση έγκειται στην υπονόμευση των περιβαλλοντικών όρων εδραίωσης της νέας καπιταλιστικής ηγεμονίας, αφού μια άμεση σύγκρουση μοιάζει προς το παρόν αδύνατη (και όχι μόνο λόγω της λεγόμενης ''πυρηνικής αποτροπής''). Με άλλα λόγια, η στρατιωτική περικύκλωση και η αφαίρεση πολύτιμων σφαιρών (επιρροής ή άμεσης κατοχής) και χαρτιών από τον αντίπαλο, είναι η απαραίτητη προεργασία της επίθεσης.
Οι περιβαλλοντικοί όροι ως εξωτερικοί όροι ύπαρξης των Μεγάλων Παικτών είναι οι εδαφικές, θαλάσσιες και εναέριες επικράτειες, οι ενεργειακοί πόροι εντός και πέριξ αυτών, οι περιφερειακές συμμαχίες των κεφαλαι-κρατών στόχων (στη Μέση Ανατολή, στη νοτιοανατολική λεκάνη της Μεσογείου).
Τα μέτωπα στα οποία συμπυκώνονται οι εξελίξεις τις τελευταίες μέρες (Ουκρανία-Κύπρος-Βενεζουέλα), σχετίζονται και ταυτόχρονα διαφέρουν μεταξύ τους. Και στα τρία μέτωπα βλέπουμε μια επιθετική προσπάθεια των ΗΠΑ (και της Ε.Ε) να πάρουν το χρονικό πλεονέκτημα της πρωτοβουλίας των κινήσεων, καθώς με το πέρασμα των χρόνων, αφενός μείωνεται το χάσμα ανάμεσα σε ΗΠΑ/Ε.Ε και Ρωσία-Κίνα με τον παραγωγικό δυναμισμό των δεύτερων και την παραγωγική στασιμότητα των πρώτων, αφετέρου η οικονομική δυναμική του ρωσοκινέζικου κεφαλαιοκρατικού άξονα ολοένα και περισσότερο μετασχηματίζεται σε στρατιωτική δύναμη, αναγκαία συνθήκη της περιφερειακής και κυρίως παγκόσμιας ηγεμονίας. Αντίστροφα, οι ΗΠΑ έχουν στρατιωτική δύναμη ανώτερη της οικονομικής δυναμικής τους.
Οι ΗΠΑ τρέχουν να προλάβουν αυτό το μετασχηματισμό, για τη Ρωσία και κυρίως την Κίνα, της οικονομικής σε στρατιωτική δύναμη. Ζούμε στο μεσοδιάστημα αυτού του μετασχηματισμού, χωρίς αυτό να σημαίνει πως έχει κατακτηθεί ακόμα η οικονομική πρωτοκαθεδρία της Κίνας, ειδικά αν σκεφτόμαστε και με όρους NAFTA (ΗΠΑ, Καναδάς, Μεξικό)-E.E-APEC (συνεργασία Ασίας-Ειρηνικού), με συνεργασία ΗΠΑ και Ε.Ε στο ΝΑΤΟ. Η Ε.Ε παίζει κρίσιμο μεσολαβητικό ρόλο υπέρ, σε τελική ανάλυση, των ΗΠΑ. Καθοριστική θα είναι για τις εξελίξεις η πορεία ανάπτυξης των ευρωδιαλυτικών κοινωνικοπολιτικών δυνάμεων (ευρωσκεπτικιστικού ή ξεκάθαρα αντι-ε.ε χαρακτήρα) και ο προσεταιρισμός των δυνάμεων αυτών από τον ρωσοκινεζικό άξονα. Επίσης, κομβικό ρόλο θα παίξουν μελλοντικά οι σχέσεις Ρωσίας-Κίνας με τον ισλαμικό κόσμο. Οι περιοχές που βρίσκονται ''ανάμεσα'' στους σκληρούς πυρήνες επιρροής των ''μεγάλων δυνάμεων'', ως ασαφείς διασφισβητούμενες ζώνες έντασης, κρύβουν όλο το δυναμισμό των παγκόσμιων εξελίξεων. Τέτοιες περιοχές στο ανάμεσα των ιμπεριαλιστικών συμπληγάδων ΗΠΑ-Ρωσίας/Κίνας είναι, αυτή τη στιγμή, τουλάχιστον η Ουκρανία και η Κύπρος (σε συνέχεια της κρίσης και των ανατροπών στη Μέση Ανατολή), ενώ από τις εξελίξεις επηρεάζεται άμεσα πλειάδα άλλων χωρών.
Η στρατηγική θέση της Ουκρανίας και της Κύπρου και η ανάληψη της πρωτοβουλίας στις θέσεις αυτές, προωθείται από τον ευρωατλαντικό κεφαλαιοκρατικό άξονα στην κατεύθυνση της περικύκλωσης της ασιακής ενδοχώρας . Βλ. περί Rimland και Heartland (+την εικόνα της ανάρτησης).
Spykman thought Rimland, the strip of coastal land that encircles Eurasia, is more important than the central Asian zone (the so-called Heartland) for the control of the Eurasian continent. Spykman's vision is at the base of the "containment politics" put into effect by the United States in its relation/position to the Soviet Union during the post-war period.[citation needed] Thus 'Heartland' appeared to him less important in comparison to 'Rimland' and he replace Heartland by rimland.
H στρατηγική θέση της Ουκρανίας έχει φανεί ξεκάθαρα ήδη μετά την ανατροπή της Σοβιετικής Ένωσης, όταν το ρωσικό κεφαλαιοκράτος προσπάθησε με νύχια και με δόντια να τη κρατήσει στη σφαίρα επιρροής του μέσω της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών. Για παράδειγμα, ο Zbigniew Kazimierz Brzeziński, από τη σκοπιά των συμφερόντων των ΗΠΑ, στο βιβλίο του ''Η Μεγάλη Σκακιέρα'' από το 1997 προσδιορίζει την Ουκρανία ως στρατηγικό στόχο και ασαφή γεωπολιτικά ζώνη διεκδικούμενη με σφοδρότητα από τον αμερικανικό και το ρωσικό καπιταλισμό.
Στην Ουκρανία η σημερινή ''μεταβατική κυβέρνηση'' αντανακλά τις νέες σχέσεις εξουσίας που συνθέτουν από κοινού το ακροδεξιό-φιλοναζιστικό μπλοκ, κυνηγά και βασανίζει Εβραίους και κομμουνιστές και απαγορεύει τις γλώσσες των μειονοτήτων προσπαθώντας να προχωρήσει σε ''εθνοκάθαρση'', και ΗΠΑ-Ε.Ε που αναγνωρίζουν το καθεστώς αυτό και το ναζιστικό πραξικόπημα (βλ. εντελώς ενδεικτικά άρθρο του Ν.Μπογιόπουλου http://www.enikos.gr/mpogiopoulos/217340,Oykrania:_%C2%ABLoipon_pws_ta_pernate_me_ton.html). Το πραξικόπημα διέκοψε τη διαδικασία βαθύτερης ενεργειακής και οικονομικής εξάρτησης του ουκρανικού κράτους από τη Ρωσία (που έχει το χαρακτήρα αντίστροφης εξάρτησης της Ρωσίας από τη γεωπολιτική θέση της Ουκρανίας, λόγω των αγωγών της που διέρχονται μέσα από αυτή αλλά και ευρύτερα γεωγραφικά, αού μιλάμε για το σύνορο της Ρωσίας με τον ευρωπαικό χώρο).Αναμένονται οι κινήσεις της Ρωσιας στη Κριμαία, όπου φαίνεται πως έχει τοποθετήσει ήδη ισχυρή στρατιωτική παρουσία.
Τα δυτικά κανάλια και τα καπιταλιστικά κόμματα, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, παίζουν τη γραμμή του ευρωατλαντικού άξονα, με αποκορύφωμα την ανακοίνωση για τα γεγονότα στην Ουκρανία αυτής της αστικής τσόντας που λέγεται ΔΗΜ.ΑΡ.
Στη Κύπρο: http://leninreloaded.blogspot.gr/2014/02/blog-post_8650.html#more και http://leninreloaded.blogspot.gr/2014/02/blog-post_3272.html. Παραίτηση του υπουργικού συμβουλίου, στα πρόθυρα κατάστασης ''έκτακτης ανάγκης'' λόγω της οικονομικής κρίσης και της άρνησης να υπερψηφιστούν οι ιδιωτικοποιήσεις, την ώρα που συζητιέται η ''λύση στο Κυπριακό'' προς όφελος των ιμπεριαλιστών. Βλ. και την ανάρτηση για την τοποθέτηση του Τσίπρα στο ίδιο ιστολόγιο http://leninreloaded.blogspot.gr/2014/02/blog-post_9365.html
Οι τοποθετήσεις των κομμάτων της ''Αριστεράς'' στα θέματα της Ουκρανίας και της Κύπρου, όταν δεν είναι αντιφατικές (ό,τι του φανεί του καθενός, από ''αριστερότερη'' ή ''δεξιότερη'' σκοπιά), είναι εξαιρετικά σαφείς ως προς το συγκεκριμένο ρόλο που εξυπηρετεί όλο το ''συνταγματικό-κοινοβουλευτικό τόξο'' στην υπεράσπιση του δολοφονικού καπιταλιστικού status quo, και μάλιστα με την ηγεμονία των μεγάλων δυτικών του δυνάμεων. Νέες τσόντες τύπου ΔΗΜ.ΑΡ, όπως το κόμμα του Θεοδωράκη, με το προφιλ δημοκράτης-λίγο αριστερός-νέος και άφθαρτος, προάγουν τον κοινωνικό σκοταδισμό και δυνητικά τον περαιτέρω εκφασισμό της ελληνικής κοινωνίας. Η Ε.Ε έχει δείξει πώς μπορεί να στηρίξει και νομιμοποιήσει τους εγκάθετους ναζιστές, την ώρα που η Χ.Α ή ''Εθνική Αυγή'', με ή χωρίς πιο σοβαρό προφιλ, περιμένει στη γωνιά. Οι τριπλές εκλογές θα αποτελέσουν καταλύτη εξελίξεων σε όλους τους πολιτικούς χώρους.
Ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, η εργατική-λαική εξέγερση στη Βοσνία-Εργεγοβίνη βρίσκεται εκτός ορατότητας για τα δυτικά κανάλια, εκτός του αντιληπτικό πεδίου της δυτικής ''κοινής γνώμης'', για δύο λόγους. Αφενός γιατί εκεί μιλά περισσότερο η ταξική πάλη, και όχι οι γεωπολιτικοί-ιμπεριαλιστικοί σχεδιασμοί των καπιταλιστικών κρατών. Δεν μιλά όμως μόνο η ταξική πάλη-εδώ χρειάζεται η συνδρομή της γεωπολιτικής ανάλυσης και η ενοποίησή της με το μαρξισμό. Στη Βοσνία-Εργεγοβίνη τα γεγονότα εκτυλίσσονται με φοβερή αντιφατικότητα, με βασικό στοιχείο την ενεργοποίηση των μαζών ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις και στη φτώχεια, παλαντζάροντας ανάμεσα στις αυταπάτες για μια άλλη διαχείριση και στα πειράματα μιας εργατικής δημοκρατίας.
Βλ. ενδεικτικά για τη Βοσνία http://bestimmung.blogspot.gr/2014/02/1992.html
Φεύγοντας από την ευρωπαική και πηγαίνοντας στην αμερικανική ήπειρο, η προώθηση από τις ΗΠΑ των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στη Βενεζουέλα, προωθεί μια διακριτή στρατηγική, αυτή διάλυσης της Μπολιβαριανής Συμμαχίας, και της πολιτικοοικονομικής ''ομογενοποίησης'' του δυτικού ημισφαιρίου με σύσσωμη συστράτευση των δυνάμεών του υπό την ηγεσία ευρωατλαντικού καπιταλισμού. Η μεγάλη πετρελαιοεξαγωγική δύναμη της Βενεζουέλας, και η αφαίρεσή της από τις αντιιμπεριαλιστικές-αντιαμερικανικές δυνάμεις, θα τονώσει την ηγεμονία των ΗΠΑ ενεργειακά και πολιτισμικά, κατ'επέκταση θα αυξήσει την πίεση μιας πιο ''συμπαγούς'' οικονομικά και πολιτισμικά ''Δύσης'' πάνω στην ''Ανατολή''.Οι διαδηλώσεις ενάντια στην κυβέρνηση Μαδούρο με αφορμή, ανάμεσα σε άλλα, την ''κακοδιαχείριση των πετρελαιακών πόρων'' και τη πετρελαιακή κρίση (που για τη Βενεζουέλα σημαίνει γενική οικονομική κρίση), την υπαρκτή εγκληματικότητα και το εμπόριο ναρκωτικών, πλαισιώνονται από καταγγελίες απίστευτης κτηνωδίας από τις κρατικές αρχές ενάντια στους διαδηλωτές, με τη βοήθεια κατασκευασμένων φωτογραφιών και άλλων ''ντοκουμέντων'', όπως δείχνει το ρεπορτάζ στον παρακάτω σύνδεσμο http://drdawgsblawg.ca/2014/02/constructing-venezuela-protests-a-photo-gallery.shtml, βλ. και http://basicsnews.ca/2014/02/9-things-progressives-need-to-know-about-venezuela-and-the-recent-violence/
Οικονομική Κρίση-> Κρίση Ηγεμονίας
Η κρίση επενεπένδυσης του συσσωρευμένου κεφαλαίου, αποτέλεσε σύμπτωμα της διεύρυνσης του χάσματος, ανάμεσα στην παραγωγή κέρδους από τεχνολογία+υλικές δυνάμεις (με βασικότερη την εργασιακή δύναμη των ανθρώπων) και στη τιτλοποίηση προσδοκιών για μελλοντικά κέρδη (από τη κλασική μορφή αξιογράφων και μετοχών μέχρι τη πληθώρα άλλων ''προιόντων'' που δημιουργήθηκαν κυρίως μετά την περίφημη ''πετρελαιακή κρίση''). Η κυκλοφορία αυτών των ''προσδοκιών'' ως εμπορευμάτων αποφέρει υπερπολλαπλάσιο, σε σχέση με τη παραγωγή κέρδους από τεχνολογία+ανθρώπινη εργασία, χρηματικό όφελος, χωρίς να αντιστοιχεί σε αυτό παραγωγή πραγματικών αγαθών. Οι ιστορικοί όροι ενεργοποίησης αυτού του χάσματος ανάμεσα στη δυνητική και την ενεργό διάσταση της κεφαλαιο-κρατικής παραγωγής (βλ. Μάρξ, διάσταση ανάμεσα σε ''δυνητικό'' και ''ενεργό'' κεφάλαιο), ερμηνεύονται μέσα από χιλιοειπωμένες (όσο και χρήσιμες) αφηγήσεις που πιάνουν το νήμα από τα ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια στις ΗΠΑ μέχρι το ''μετασχηματισμό της καπιταλιστικής κρίσης σε δημοσιονομική κρίση χρέους'' μετά την επέμβαση των αστικών κρατών για να σωθεί το τραπεζικό σύστημα, με τη μορφή κυρίως εγγυήσεων και με δάνεια που έλαβαν για να φέρουν σε πέρας αυτή την αποστολή. Τα υπερχρεωμένα αστικά κράτη, την ίδια στιγμή που έσωζαν το λυσσασμένο για κέρδη τραπεζικό σύστημα, έπρεπε όλο και πιο πειθαρχημένα να αποπληρώνουν το δανεισμό με γοργούς ρυθμούς, εφαρμόζοντας τις λεγόμενες ''μεταρρυθμίσεις''-''συνταγές λιτότητας'' και βοηθώντας το κεφάλαιο με φοροελαφρύνσεις και τσάκισμα των εργατικών μισθών, προχωρώντας σε ιδιωτικοποιήσεις κρατικής περιουσίας κ.α. Όλα αυτά όχι για να αποπληρωθούν χρέη, αλλά ώστε με όχημα τα χρέη να μεταλλαχτεί ο συσχετισμός των ταξικών δυνάμεων προς το αντιδραστικότερο, μαζί με το αστικό κράτος. Η συνεπακόλουθη αύξηση των επιτοκιών λόγω της κορύφωσης της αβεβαιότητας για τη σταθερότητα του καπιταλιστικού συστήματος και την ικανότητα αποπληρωμής από ιδιωτικούς και κρατικούς φορείς (υπό την απειλή και κοινωνικών ταραχών), η αύξηση δηλαδή των τιμών των δανειακών κεφαλαίων, έφερε την κάμψη της όποιας καπιταλιστικής παραγωγικής δυναμικότητας είχε η ''Δύση''.Το ΔΝΤ, αυτός ο πολεμικός Νομάς του σύγχρονου καπιταλισμού που γυρνά όλη την υφήλιο με τη σφραγίδα των ΗΠΑ, αναλαμβάνει τις τελευταίες δεκαετίες, ειδικά στις εποχές των κρίσεων, το κρίσιμο ρόλο της τεχνοκρατικής σύνδεσης του γενικού με το ειδικό, τη σύνδεση των γενικών προσταγμάτων του κεφαλαιοκρατικού συστήματος της ηγεμονίας του ευρωατλαντικού άξονα, με την εφαρμογή των ''διαρθρωτικών αλλαγών'' όπως εξειδικεύονται σε κάθε χώρα.
Την ίδια στιγμή, υπήρχαν και άλλες, μεγαλύτερες αφηγήσεις, που έπιαναν τη κρίση του καπιταλισμού από το 1997 (ασιατική κρίση), το 1994 (κρίση του Μεξικο), 1970-73, ή από το 1929, ή από μια ακόμα πιο μακροιστορική οπτική ''κύκλων'' ανόδου και καθόδου ή ''σπείρας'' όλο και βαθύτερων, δομικών καπιταλιστικών κρίσεων.
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ένα βασικό δίδαγμα των τελευταίων χρόνων:
Η οικονομική κρίση υπερσυσσώρευσης/υποκατανάλωσης του κεφαλαίου, μετατράπηκε τελικά σε ενεργειακή κρίση, από την ''Αραβική Άνοιξη'' μέχρι την Ουκρανία. Κρίση τροφοδοσίας κρατών, επιχειρήσεων, μηχανών που χρειάζονται φτηνότερες πλουτοπαραγωγικές δυνάμεις. Οι πηγές αυτές της τροφοδοσίας διαφέρουν, σύμφωνα και με τη διαφορετική φύση των παικτών:
Έλλειψη γεωφυσικής ενέργειας αβιοτικών παραγόντων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο κ.α) αλλά και έμβιων (ανθρώπινη ενέργεια/εργασιακή δύναμη) για τις κεφαλαιο-κρατικές μηχανές (άρα και απαίτηση μεγέθυνσης και εντατικοποίησης της εκμετάλλευσης όλων των πρώτων υλών, άβιων και έμβιων, ορυκτού πλούτου και ανθρώπων). Η λειτουργία του Νομίσματος και του Νόμου εξαρτάται πάντα από την πραγματική αναφορά τους σε τέτοιες δυνάμεις υλικές-ενεργειακές, που βρίσκονται τοποθετημένες σε καθορισμένες επικράτειες. Όσο νόμισμα και να κόβει κανείς, αυτό θα πρέπει να αντιστοιχεί σε πραγματικά αγαθά, δηλαδή έργο παρηγμένο με παραγωγική κατανάλωση ενέργειας. Όσο και να αναστέλλεται η εκρηκτική εκδήλωση αυτής της αναντιστοιχίας, κάποια στιγμή εκδηλώνεται, και τότε εντείνεται το κυνήγι ακριβώς των πραγματικών αγαθών, πόρων, τεχνολογιών.
Θα πρέπει να νοήσουμε την ''οικονομική βάση'' όχι ως απλά ''οικονομική'', αλλά ως γεωφυσική, μαζί με τις τεχνολογικές διαδικασίες του συστήματος που μετασχηματίζουν τη γεωφυσική ενέργεια σε παραγόμενο προιόν.
Πάνω στη γεωφυσική βάση υψώνεται ένα κανονιστικό εποικοδόμημα, που μπορεί να μην είναι ''νομικοπολιτικό'' (δυτικός κόσμος), αλλά ''θεολογικοκυβερνητικό'' (βλ. παραλλαγές του Ισλάμ). Και αυτό γιατί η διάκριση του ''νομικού'' από το ''θρησκευτικό'' και το ''ηθικό'' είναι προιόν τεκτονικών αλλαγών που έγιναν κυρίως στην Ευρώπη τους τελευταίους αιώνες.
Ο καπιταλισμός στο σημερινό στάδιο ανάπτυξής του, δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει όλο το καταστροφικό-πολεμικό δυναμικό, αν δεν καταστραφεί ο ίδιος. Είναι ένας υπερ-ιμπεριαλισμός, όχι με την έννοια του Κάουτσκυ, αλλά με την έννοια ότι είναι τόσο πολεμικός-ιμπεριαλιστικός, που η σχέση καταστροφής και ειρήνης, πολέμου και πολιτικής, γίνεται σχέση τάξεως βάσης-εποικοδομήματος. Για αυτό ο καπιταλισμός βιώνει μια μεγάλη αντίφαση, ανάμεσα στις πολεμικές-(αυτο) καταστροφικές δυνατότητές του και στους υπάρχοντες συσχετισμούς δυνάμεων, σαν περίβλημα που είναι έτοιμο να εκραγεί.
Ο μαρξισμός πρέπει να ανασυγκροτήσει το παγκόσμιο κεφαλαιοκρατικό σύστημα με τρόπο που θα ενσωματώνει τις υλιστικές πλευρές της αστικής γεωπολιτικής και τις μακροσυστημικές της αναλύσεις, πλαισιώνοντάς τες με την ενδεχομενικότητα της ταξικής πάλης.
Ο μαρξισμός δεν μιλά για κράτη, αλλά για κεφαλαιο-κράτη, στο βαθμό που ολοκληρώνεται το καπιταλιστικό σύστημα σε πλανητική κλίμακα. Αναγνωρίζει το διαφορετικό τρόπο κίνησης κρατών και κεφαλαίων, και (πρέπει να) αναγνωρίζει το διεθνικό περιβάλλον σε όλη τη συνθετότητα του συνδυασμού ταξικών και μη ταξικών παραμέτρων. Προοπτικά, πρέπει να βάζει ως στόχο την ανασυγκρότηση, ως γνωστικού αντικειμένου, του πλανητικού κεφαλαιο-κρατικού συστήματος με βάση τη διαλεκτική μέθοδο, εκθέτοντας τους νόμους κίνησείς του, τα κέντρα βάρους και τις μετατοπίσεις τους, τους γεωφυσικούς-οικονομικούς, γεωπολιτικούς και γεωπολιτισμικούς άξονες, τη σύνδεση κεφαλαιο-κρατών, κεφαλαιο-κρατικών συνασπισμών και θεσμικών ολοκληρώσεων, επιχειρηματικών παραγόντων εσωστρεφούς ή εξωστρεφούς προσανατολισμού, τους διάφορους καταμερισμούς εργασίας, τις στρατιωτικές δυνάμεις.
Υ.Ρ: Με μαρξιστική αναφορά είναι ιδιαιτέρως γνωστό το έργο των Imannuel Wallerstein και G.Arrighi. Όχι αρκετά γνωστή είναι η προσπάθεια του τελευταίου να ανασυγκροτήσει τη θεωρία για τον ''Ιμπεριαλισμό'' στο βιβλίο του ''Η Γεωμετρία του Ιμπεριαλισμού'' (Geometry of Imperialism) που διαβάζουμε αυτή την περίοδο. Πιστεύω ότι βασικό πρόβλημα των παραπάνω αναλύσεων είναι αφενός η απουσία σχέσης με τη διαλεκτική μέθοδο, αφετέρου η αδυναμία ένταξης στα ''υποδείγματά'' τους της ταξικής πάλης και της σχέσης κράτους-κεφαλαίου με οργανικό (και όχι εξωτερικό) τρόπο.
Εν ολίγοις, η Γεωπολιτική μπορεί είναι επιστήμη ή μέρος της επιστημονικής μελέτης του πλανητικού κεφαλαιο-κρατικού γίγνεσθαι, αν θεωρήσουμε την ταξική πάλη σχετικά σταθερή. Για να κινηθεί ένα κεφαλαιο-κράτος όπως θέλει η άρχουσα τάξη του, προυποθέτει λοιπόν την εσωτερική ταξική ειρήνευση, τον περιορισμό των διακυμάνσεων της ταξικής πάλης σε ελεγχόμενα όρια. Αλλιώς δεν μπορεί να εξασφαλιστεί η ''ενότητα στη δράση'' του αστικού κράτους στη διεθνή σκακιέρα, λόγω των εσωτερικών ταραχών.
Δεν μπορούμε να απαντήσουμε με επάρκεια στο ερώτημα της σχέσης γεωπολιτικής-μαρξισμού, παρά μόνο να θέσουμε όσο γίνεται ευκρινέστερα το ερώτημα, όπως αποπειραθήκαμε να κάνουμε σε μια παλιότερη ανάρτηση εδώ http://bestimmung.blogspot.gr/2013/03/blog-post_17.html
Η γεωπολιτική ανάλυση αποδεικνύεται, όπως θα πούμε στη συνέχεια, ακριβής στην περίπτωση της Ουκρανίας, έχοντας προγνωστική δύναμη. Δεν θα μπορούσε να μην είναι ακριβής, στο βαθμό που η γεωπολιτική ανάλυση ανήκει βασικά σε αυτούς που ξέρουν να διοικούν, στην άρχουσα τάξη. Ο μαρξισμός και η ταξική πάλη, που φαίνεται να υπολείπονται στα μεθοδολογικά εργαλεία ανάλυσης της γεωπολιτικής αρένας από τους αστούς, επιζούν εκεί που ξεσπά η ταξική πάλη, πιάνοντας ''τιμές'' έξω από τους καπιταλιστικούς υπολογισμούς, όπως στη Βοσνία-Εργεζοβίνη. Επιζούν, επιπλέον, στην κατάδειξη του ιμπεριαλιστικού χαρακτήρα του καπιταλισμού από τον Λένιν. Επιζούν όμως, και μέσα στο αναλυτικό έδαφος της γεωπολιτικής, με τη θεώρηση των κρατών σαν (συλλογικών) κεφαλαιο-κρατών, με τη σύνδεση καπιταλιστικών οικονομικών κρίσεων με τις κρίσεις στη παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων, κ.α.
Εξελίξεις
Η καπιταλιστική κρίση επιτάχυνε τη φθορά της ηγεμονίας των ΗΠΑ οι οποίες έχουν διακηρύξει πολλές δεκαετίες την ανάγκη ''προληπτικής δράσης'' ενάντια στον αναδυόμενο ηγεμονικό συνασπισμό κεφαλαιο-κρατών (Ρωσία-Κίνα). Η προληπτική δράση έγκειται στην υπονόμευση των περιβαλλοντικών όρων εδραίωσης της νέας καπιταλιστικής ηγεμονίας, αφού μια άμεση σύγκρουση μοιάζει προς το παρόν αδύνατη (και όχι μόνο λόγω της λεγόμενης ''πυρηνικής αποτροπής''). Με άλλα λόγια, η στρατιωτική περικύκλωση και η αφαίρεση πολύτιμων σφαιρών (επιρροής ή άμεσης κατοχής) και χαρτιών από τον αντίπαλο, είναι η απαραίτητη προεργασία της επίθεσης.
Οι περιβαλλοντικοί όροι ως εξωτερικοί όροι ύπαρξης των Μεγάλων Παικτών είναι οι εδαφικές, θαλάσσιες και εναέριες επικράτειες, οι ενεργειακοί πόροι εντός και πέριξ αυτών, οι περιφερειακές συμμαχίες των κεφαλαι-κρατών στόχων (στη Μέση Ανατολή, στη νοτιοανατολική λεκάνη της Μεσογείου).
Τα μέτωπα στα οποία συμπυκώνονται οι εξελίξεις τις τελευταίες μέρες (Ουκρανία-Κύπρος-Βενεζουέλα), σχετίζονται και ταυτόχρονα διαφέρουν μεταξύ τους. Και στα τρία μέτωπα βλέπουμε μια επιθετική προσπάθεια των ΗΠΑ (και της Ε.Ε) να πάρουν το χρονικό πλεονέκτημα της πρωτοβουλίας των κινήσεων, καθώς με το πέρασμα των χρόνων, αφενός μείωνεται το χάσμα ανάμεσα σε ΗΠΑ/Ε.Ε και Ρωσία-Κίνα με τον παραγωγικό δυναμισμό των δεύτερων και την παραγωγική στασιμότητα των πρώτων, αφετέρου η οικονομική δυναμική του ρωσοκινέζικου κεφαλαιοκρατικού άξονα ολοένα και περισσότερο μετασχηματίζεται σε στρατιωτική δύναμη, αναγκαία συνθήκη της περιφερειακής και κυρίως παγκόσμιας ηγεμονίας. Αντίστροφα, οι ΗΠΑ έχουν στρατιωτική δύναμη ανώτερη της οικονομικής δυναμικής τους.
Οι ΗΠΑ τρέχουν να προλάβουν αυτό το μετασχηματισμό, για τη Ρωσία και κυρίως την Κίνα, της οικονομικής σε στρατιωτική δύναμη. Ζούμε στο μεσοδιάστημα αυτού του μετασχηματισμού, χωρίς αυτό να σημαίνει πως έχει κατακτηθεί ακόμα η οικονομική πρωτοκαθεδρία της Κίνας, ειδικά αν σκεφτόμαστε και με όρους NAFTA (ΗΠΑ, Καναδάς, Μεξικό)-E.E-APEC (συνεργασία Ασίας-Ειρηνικού), με συνεργασία ΗΠΑ και Ε.Ε στο ΝΑΤΟ. Η Ε.Ε παίζει κρίσιμο μεσολαβητικό ρόλο υπέρ, σε τελική ανάλυση, των ΗΠΑ. Καθοριστική θα είναι για τις εξελίξεις η πορεία ανάπτυξης των ευρωδιαλυτικών κοινωνικοπολιτικών δυνάμεων (ευρωσκεπτικιστικού ή ξεκάθαρα αντι-ε.ε χαρακτήρα) και ο προσεταιρισμός των δυνάμεων αυτών από τον ρωσοκινεζικό άξονα. Επίσης, κομβικό ρόλο θα παίξουν μελλοντικά οι σχέσεις Ρωσίας-Κίνας με τον ισλαμικό κόσμο. Οι περιοχές που βρίσκονται ''ανάμεσα'' στους σκληρούς πυρήνες επιρροής των ''μεγάλων δυνάμεων'', ως ασαφείς διασφισβητούμενες ζώνες έντασης, κρύβουν όλο το δυναμισμό των παγκόσμιων εξελίξεων. Τέτοιες περιοχές στο ανάμεσα των ιμπεριαλιστικών συμπληγάδων ΗΠΑ-Ρωσίας/Κίνας είναι, αυτή τη στιγμή, τουλάχιστον η Ουκρανία και η Κύπρος (σε συνέχεια της κρίσης και των ανατροπών στη Μέση Ανατολή), ενώ από τις εξελίξεις επηρεάζεται άμεσα πλειάδα άλλων χωρών.
Η στρατηγική θέση της Ουκρανίας και της Κύπρου και η ανάληψη της πρωτοβουλίας στις θέσεις αυτές, προωθείται από τον ευρωατλαντικό κεφαλαιοκρατικό άξονα στην κατεύθυνση της περικύκλωσης της ασιακής ενδοχώρας . Βλ. περί Rimland και Heartland (+την εικόνα της ανάρτησης).
Spykman thought Rimland, the strip of coastal land that encircles Eurasia, is more important than the central Asian zone (the so-called Heartland) for the control of the Eurasian continent. Spykman's vision is at the base of the "containment politics" put into effect by the United States in its relation/position to the Soviet Union during the post-war period.[citation needed] Thus 'Heartland' appeared to him less important in comparison to 'Rimland' and he replace Heartland by rimland.
H στρατηγική θέση της Ουκρανίας έχει φανεί ξεκάθαρα ήδη μετά την ανατροπή της Σοβιετικής Ένωσης, όταν το ρωσικό κεφαλαιοκράτος προσπάθησε με νύχια και με δόντια να τη κρατήσει στη σφαίρα επιρροής του μέσω της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών. Για παράδειγμα, ο Zbigniew Kazimierz Brzeziński, από τη σκοπιά των συμφερόντων των ΗΠΑ, στο βιβλίο του ''Η Μεγάλη Σκακιέρα'' από το 1997 προσδιορίζει την Ουκρανία ως στρατηγικό στόχο και ασαφή γεωπολιτικά ζώνη διεκδικούμενη με σφοδρότητα από τον αμερικανικό και το ρωσικό καπιταλισμό.
Στην Ουκρανία η σημερινή ''μεταβατική κυβέρνηση'' αντανακλά τις νέες σχέσεις εξουσίας που συνθέτουν από κοινού το ακροδεξιό-φιλοναζιστικό μπλοκ, κυνηγά και βασανίζει Εβραίους και κομμουνιστές και απαγορεύει τις γλώσσες των μειονοτήτων προσπαθώντας να προχωρήσει σε ''εθνοκάθαρση'', και ΗΠΑ-Ε.Ε που αναγνωρίζουν το καθεστώς αυτό και το ναζιστικό πραξικόπημα (βλ. εντελώς ενδεικτικά άρθρο του Ν.Μπογιόπουλου http://www.enikos.gr/mpogiopoulos/217340,Oykrania:_%C2%ABLoipon_pws_ta_pernate_me_ton.html). Το πραξικόπημα διέκοψε τη διαδικασία βαθύτερης ενεργειακής και οικονομικής εξάρτησης του ουκρανικού κράτους από τη Ρωσία (που έχει το χαρακτήρα αντίστροφης εξάρτησης της Ρωσίας από τη γεωπολιτική θέση της Ουκρανίας, λόγω των αγωγών της που διέρχονται μέσα από αυτή αλλά και ευρύτερα γεωγραφικά, αού μιλάμε για το σύνορο της Ρωσίας με τον ευρωπαικό χώρο).Αναμένονται οι κινήσεις της Ρωσιας στη Κριμαία, όπου φαίνεται πως έχει τοποθετήσει ήδη ισχυρή στρατιωτική παρουσία.
Τα δυτικά κανάλια και τα καπιταλιστικά κόμματα, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, παίζουν τη γραμμή του ευρωατλαντικού άξονα, με αποκορύφωμα την ανακοίνωση για τα γεγονότα στην Ουκρανία αυτής της αστικής τσόντας που λέγεται ΔΗΜ.ΑΡ.
Στη Κύπρο: http://leninreloaded.blogspot.gr/2014/02/blog-post_8650.html#more και http://leninreloaded.blogspot.gr/2014/02/blog-post_3272.html. Παραίτηση του υπουργικού συμβουλίου, στα πρόθυρα κατάστασης ''έκτακτης ανάγκης'' λόγω της οικονομικής κρίσης και της άρνησης να υπερψηφιστούν οι ιδιωτικοποιήσεις, την ώρα που συζητιέται η ''λύση στο Κυπριακό'' προς όφελος των ιμπεριαλιστών. Βλ. και την ανάρτηση για την τοποθέτηση του Τσίπρα στο ίδιο ιστολόγιο http://leninreloaded.blogspot.gr/2014/02/blog-post_9365.html
Οι τοποθετήσεις των κομμάτων της ''Αριστεράς'' στα θέματα της Ουκρανίας και της Κύπρου, όταν δεν είναι αντιφατικές (ό,τι του φανεί του καθενός, από ''αριστερότερη'' ή ''δεξιότερη'' σκοπιά), είναι εξαιρετικά σαφείς ως προς το συγκεκριμένο ρόλο που εξυπηρετεί όλο το ''συνταγματικό-κοινοβουλευτικό τόξο'' στην υπεράσπιση του δολοφονικού καπιταλιστικού status quo, και μάλιστα με την ηγεμονία των μεγάλων δυτικών του δυνάμεων. Νέες τσόντες τύπου ΔΗΜ.ΑΡ, όπως το κόμμα του Θεοδωράκη, με το προφιλ δημοκράτης-λίγο αριστερός-νέος και άφθαρτος, προάγουν τον κοινωνικό σκοταδισμό και δυνητικά τον περαιτέρω εκφασισμό της ελληνικής κοινωνίας. Η Ε.Ε έχει δείξει πώς μπορεί να στηρίξει και νομιμοποιήσει τους εγκάθετους ναζιστές, την ώρα που η Χ.Α ή ''Εθνική Αυγή'', με ή χωρίς πιο σοβαρό προφιλ, περιμένει στη γωνιά. Οι τριπλές εκλογές θα αποτελέσουν καταλύτη εξελίξεων σε όλους τους πολιτικούς χώρους.
Ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, η εργατική-λαική εξέγερση στη Βοσνία-Εργεγοβίνη βρίσκεται εκτός ορατότητας για τα δυτικά κανάλια, εκτός του αντιληπτικό πεδίου της δυτικής ''κοινής γνώμης'', για δύο λόγους. Αφενός γιατί εκεί μιλά περισσότερο η ταξική πάλη, και όχι οι γεωπολιτικοί-ιμπεριαλιστικοί σχεδιασμοί των καπιταλιστικών κρατών. Δεν μιλά όμως μόνο η ταξική πάλη-εδώ χρειάζεται η συνδρομή της γεωπολιτικής ανάλυσης και η ενοποίησή της με το μαρξισμό. Στη Βοσνία-Εργεγοβίνη τα γεγονότα εκτυλίσσονται με φοβερή αντιφατικότητα, με βασικό στοιχείο την ενεργοποίηση των μαζών ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις και στη φτώχεια, παλαντζάροντας ανάμεσα στις αυταπάτες για μια άλλη διαχείριση και στα πειράματα μιας εργατικής δημοκρατίας.
Βλ. ενδεικτικά για τη Βοσνία http://bestimmung.blogspot.gr/2014/02/1992.html
Φεύγοντας από την ευρωπαική και πηγαίνοντας στην αμερικανική ήπειρο, η προώθηση από τις ΗΠΑ των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στη Βενεζουέλα, προωθεί μια διακριτή στρατηγική, αυτή διάλυσης της Μπολιβαριανής Συμμαχίας, και της πολιτικοοικονομικής ''ομογενοποίησης'' του δυτικού ημισφαιρίου με σύσσωμη συστράτευση των δυνάμεών του υπό την ηγεσία ευρωατλαντικού καπιταλισμού. Η μεγάλη πετρελαιοεξαγωγική δύναμη της Βενεζουέλας, και η αφαίρεσή της από τις αντιιμπεριαλιστικές-αντιαμερικανικές δυνάμεις, θα τονώσει την ηγεμονία των ΗΠΑ ενεργειακά και πολιτισμικά, κατ'επέκταση θα αυξήσει την πίεση μιας πιο ''συμπαγούς'' οικονομικά και πολιτισμικά ''Δύσης'' πάνω στην ''Ανατολή''.Οι διαδηλώσεις ενάντια στην κυβέρνηση Μαδούρο με αφορμή, ανάμεσα σε άλλα, την ''κακοδιαχείριση των πετρελαιακών πόρων'' και τη πετρελαιακή κρίση (που για τη Βενεζουέλα σημαίνει γενική οικονομική κρίση), την υπαρκτή εγκληματικότητα και το εμπόριο ναρκωτικών, πλαισιώνονται από καταγγελίες απίστευτης κτηνωδίας από τις κρατικές αρχές ενάντια στους διαδηλωτές, με τη βοήθεια κατασκευασμένων φωτογραφιών και άλλων ''ντοκουμέντων'', όπως δείχνει το ρεπορτάζ στον παρακάτω σύνδεσμο http://drdawgsblawg.ca/2014/02/constructing-venezuela-protests-a-photo-gallery.shtml, βλ. και http://basicsnews.ca/2014/02/9-things-progressives-need-to-know-about-venezuela-and-the-recent-violence/
Οικονομική Κρίση-> Κρίση Ηγεμονίας
Η κρίση επενεπένδυσης του συσσωρευμένου κεφαλαίου, αποτέλεσε σύμπτωμα της διεύρυνσης του χάσματος, ανάμεσα στην παραγωγή κέρδους από τεχνολογία+υλικές δυνάμεις (με βασικότερη την εργασιακή δύναμη των ανθρώπων) και στη τιτλοποίηση προσδοκιών για μελλοντικά κέρδη (από τη κλασική μορφή αξιογράφων και μετοχών μέχρι τη πληθώρα άλλων ''προιόντων'' που δημιουργήθηκαν κυρίως μετά την περίφημη ''πετρελαιακή κρίση''). Η κυκλοφορία αυτών των ''προσδοκιών'' ως εμπορευμάτων αποφέρει υπερπολλαπλάσιο, σε σχέση με τη παραγωγή κέρδους από τεχνολογία+ανθρώπινη εργασία, χρηματικό όφελος, χωρίς να αντιστοιχεί σε αυτό παραγωγή πραγματικών αγαθών. Οι ιστορικοί όροι ενεργοποίησης αυτού του χάσματος ανάμεσα στη δυνητική και την ενεργό διάσταση της κεφαλαιο-κρατικής παραγωγής (βλ. Μάρξ, διάσταση ανάμεσα σε ''δυνητικό'' και ''ενεργό'' κεφάλαιο), ερμηνεύονται μέσα από χιλιοειπωμένες (όσο και χρήσιμες) αφηγήσεις που πιάνουν το νήμα από τα ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια στις ΗΠΑ μέχρι το ''μετασχηματισμό της καπιταλιστικής κρίσης σε δημοσιονομική κρίση χρέους'' μετά την επέμβαση των αστικών κρατών για να σωθεί το τραπεζικό σύστημα, με τη μορφή κυρίως εγγυήσεων και με δάνεια που έλαβαν για να φέρουν σε πέρας αυτή την αποστολή. Τα υπερχρεωμένα αστικά κράτη, την ίδια στιγμή που έσωζαν το λυσσασμένο για κέρδη τραπεζικό σύστημα, έπρεπε όλο και πιο πειθαρχημένα να αποπληρώνουν το δανεισμό με γοργούς ρυθμούς, εφαρμόζοντας τις λεγόμενες ''μεταρρυθμίσεις''-''συνταγές λιτότητας'' και βοηθώντας το κεφάλαιο με φοροελαφρύνσεις και τσάκισμα των εργατικών μισθών, προχωρώντας σε ιδιωτικοποιήσεις κρατικής περιουσίας κ.α. Όλα αυτά όχι για να αποπληρωθούν χρέη, αλλά ώστε με όχημα τα χρέη να μεταλλαχτεί ο συσχετισμός των ταξικών δυνάμεων προς το αντιδραστικότερο, μαζί με το αστικό κράτος. Η συνεπακόλουθη αύξηση των επιτοκιών λόγω της κορύφωσης της αβεβαιότητας για τη σταθερότητα του καπιταλιστικού συστήματος και την ικανότητα αποπληρωμής από ιδιωτικούς και κρατικούς φορείς (υπό την απειλή και κοινωνικών ταραχών), η αύξηση δηλαδή των τιμών των δανειακών κεφαλαίων, έφερε την κάμψη της όποιας καπιταλιστικής παραγωγικής δυναμικότητας είχε η ''Δύση''.Το ΔΝΤ, αυτός ο πολεμικός Νομάς του σύγχρονου καπιταλισμού που γυρνά όλη την υφήλιο με τη σφραγίδα των ΗΠΑ, αναλαμβάνει τις τελευταίες δεκαετίες, ειδικά στις εποχές των κρίσεων, το κρίσιμο ρόλο της τεχνοκρατικής σύνδεσης του γενικού με το ειδικό, τη σύνδεση των γενικών προσταγμάτων του κεφαλαιοκρατικού συστήματος της ηγεμονίας του ευρωατλαντικού άξονα, με την εφαρμογή των ''διαρθρωτικών αλλαγών'' όπως εξειδικεύονται σε κάθε χώρα.
Την ίδια στιγμή, υπήρχαν και άλλες, μεγαλύτερες αφηγήσεις, που έπιαναν τη κρίση του καπιταλισμού από το 1997 (ασιατική κρίση), το 1994 (κρίση του Μεξικο), 1970-73, ή από το 1929, ή από μια ακόμα πιο μακροιστορική οπτική ''κύκλων'' ανόδου και καθόδου ή ''σπείρας'' όλο και βαθύτερων, δομικών καπιταλιστικών κρίσεων.
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ένα βασικό δίδαγμα των τελευταίων χρόνων:
Η οικονομική κρίση υπερσυσσώρευσης/υποκατανάλωσης του κεφαλαίου, μετατράπηκε τελικά σε ενεργειακή κρίση, από την ''Αραβική Άνοιξη'' μέχρι την Ουκρανία. Κρίση τροφοδοσίας κρατών, επιχειρήσεων, μηχανών που χρειάζονται φτηνότερες πλουτοπαραγωγικές δυνάμεις. Οι πηγές αυτές της τροφοδοσίας διαφέρουν, σύμφωνα και με τη διαφορετική φύση των παικτών:
Έλλειψη γεωφυσικής ενέργειας αβιοτικών παραγόντων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο κ.α) αλλά και έμβιων (ανθρώπινη ενέργεια/εργασιακή δύναμη) για τις κεφαλαιο-κρατικές μηχανές (άρα και απαίτηση μεγέθυνσης και εντατικοποίησης της εκμετάλλευσης όλων των πρώτων υλών, άβιων και έμβιων, ορυκτού πλούτου και ανθρώπων). Η λειτουργία του Νομίσματος και του Νόμου εξαρτάται πάντα από την πραγματική αναφορά τους σε τέτοιες δυνάμεις υλικές-ενεργειακές, που βρίσκονται τοποθετημένες σε καθορισμένες επικράτειες. Όσο νόμισμα και να κόβει κανείς, αυτό θα πρέπει να αντιστοιχεί σε πραγματικά αγαθά, δηλαδή έργο παρηγμένο με παραγωγική κατανάλωση ενέργειας. Όσο και να αναστέλλεται η εκρηκτική εκδήλωση αυτής της αναντιστοιχίας, κάποια στιγμή εκδηλώνεται, και τότε εντείνεται το κυνήγι ακριβώς των πραγματικών αγαθών, πόρων, τεχνολογιών.
Θα πρέπει να νοήσουμε την ''οικονομική βάση'' όχι ως απλά ''οικονομική'', αλλά ως γεωφυσική, μαζί με τις τεχνολογικές διαδικασίες του συστήματος που μετασχηματίζουν τη γεωφυσική ενέργεια σε παραγόμενο προιόν.
Πάνω στη γεωφυσική βάση υψώνεται ένα κανονιστικό εποικοδόμημα, που μπορεί να μην είναι ''νομικοπολιτικό'' (δυτικός κόσμος), αλλά ''θεολογικοκυβερνητικό'' (βλ. παραλλαγές του Ισλάμ). Και αυτό γιατί η διάκριση του ''νομικού'' από το ''θρησκευτικό'' και το ''ηθικό'' είναι προιόν τεκτονικών αλλαγών που έγιναν κυρίως στην Ευρώπη τους τελευταίους αιώνες.
Ο καπιταλισμός στο σημερινό στάδιο ανάπτυξής του, δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει όλο το καταστροφικό-πολεμικό δυναμικό, αν δεν καταστραφεί ο ίδιος. Είναι ένας υπερ-ιμπεριαλισμός, όχι με την έννοια του Κάουτσκυ, αλλά με την έννοια ότι είναι τόσο πολεμικός-ιμπεριαλιστικός, που η σχέση καταστροφής και ειρήνης, πολέμου και πολιτικής, γίνεται σχέση τάξεως βάσης-εποικοδομήματος. Για αυτό ο καπιταλισμός βιώνει μια μεγάλη αντίφαση, ανάμεσα στις πολεμικές-(αυτο) καταστροφικές δυνατότητές του και στους υπάρχοντες συσχετισμούς δυνάμεων, σαν περίβλημα που είναι έτοιμο να εκραγεί.
Ο μαρξισμός πρέπει να ανασυγκροτήσει το παγκόσμιο κεφαλαιοκρατικό σύστημα με τρόπο που θα ενσωματώνει τις υλιστικές πλευρές της αστικής γεωπολιτικής και τις μακροσυστημικές της αναλύσεις, πλαισιώνοντάς τες με την ενδεχομενικότητα της ταξικής πάλης.
Ο μαρξισμός δεν μιλά για κράτη, αλλά για κεφαλαιο-κράτη, στο βαθμό που ολοκληρώνεται το καπιταλιστικό σύστημα σε πλανητική κλίμακα. Αναγνωρίζει το διαφορετικό τρόπο κίνησης κρατών και κεφαλαίων, και (πρέπει να) αναγνωρίζει το διεθνικό περιβάλλον σε όλη τη συνθετότητα του συνδυασμού ταξικών και μη ταξικών παραμέτρων. Προοπτικά, πρέπει να βάζει ως στόχο την ανασυγκρότηση, ως γνωστικού αντικειμένου, του πλανητικού κεφαλαιο-κρατικού συστήματος με βάση τη διαλεκτική μέθοδο, εκθέτοντας τους νόμους κίνησείς του, τα κέντρα βάρους και τις μετατοπίσεις τους, τους γεωφυσικούς-οικονομικούς, γεωπολιτικούς και γεωπολιτισμικούς άξονες, τη σύνδεση κεφαλαιο-κρατών, κεφαλαιο-κρατικών συνασπισμών και θεσμικών ολοκληρώσεων, επιχειρηματικών παραγόντων εσωστρεφούς ή εξωστρεφούς προσανατολισμού, τους διάφορους καταμερισμούς εργασίας, τις στρατιωτικές δυνάμεις.
Υ.Ρ: Με μαρξιστική αναφορά είναι ιδιαιτέρως γνωστό το έργο των Imannuel Wallerstein και G.Arrighi. Όχι αρκετά γνωστή είναι η προσπάθεια του τελευταίου να ανασυγκροτήσει τη θεωρία για τον ''Ιμπεριαλισμό'' στο βιβλίο του ''Η Γεωμετρία του Ιμπεριαλισμού'' (Geometry of Imperialism) που διαβάζουμε αυτή την περίοδο. Πιστεύω ότι βασικό πρόβλημα των παραπάνω αναλύσεων είναι αφενός η απουσία σχέσης με τη διαλεκτική μέθοδο, αφετέρου η αδυναμία ένταξης στα ''υποδείγματά'' τους της ταξικής πάλης και της σχέσης κράτους-κεφαλαίου με οργανικό (και όχι εξωτερικό) τρόπο.
ΠΗΓΗ ΤΑΞΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου