ΠΗΓΗ ΤΑΞΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ
Κάθε εποχή έχει τα τέρατα που της αξίζουν.Η δικιά μας θα λέγαμε με ασφάλεια ότι συμπυκνώνει τις ανησυχίες,φοβίες και επιθυμίες της στη φιγούρα του ζόμπι.
Το τέρας,η μεταφυσική οντότητα γενικά,αποτελεί σύμπτωμα του κοινωνικού ασυνείδητου,σημείο των φόβων που το διασχίζουν.Απωθημένο το οποίο επιστρέφει αναδεικνύοντας το ανεξίτηλο (ταξικό)σχήμα που διατρέχει την κοινωνία και τον φόβο του χάους.Πλάσματα της νύχτας τα οποία κρυμμένα κατά τη διάρκεια της μέρας,κινούνται στο σκοτάδι και στις σκιές..Θα μπορούσε εδώ να παρατηρήσει κανείς την αναλογία με το λούμπεν προλεταριάτο,τους μετανάστες, τις πόρνες,τους ναρκομανείς,τον υπό-κοσμο ή αλλιώς τον κόσμο της νύχτας.''Αόρατοι'' κατά τη διάρκεια της μέρας και του καθημερινού-ομαλού βιο-ρυθμού της πόλης,ξεχύνονται στους δρόμους με το που νυχτώσει.
Η ορατότητα και το φως,άλλωστε,αποτελεί σε πολλές κοινωνίες χαρακτηριστικό του κράτους.Από τις under-ground μορφές μειονοτικής μουσικής ενάντια στον λαμπερό κόσμο του θεάματος,τον ''πανταχού παρόντα'' Θεό των μονοθειστικών θρησκειών,το ''εγώ ειμί το φως'' του χριστιανισμού,την αστική δικαιοσύνη που ''θα ρίξει άπλετο φως'' στις αδιαφανείς διαδικασίες,τον αυτοκράτορα/βασιλιά-ήλιο που εκπέμπει ακτίδες φωτός,τις κάμερες ελέγχου της μητρόπολης μέχρι το Μάτι που βλέπει τα πάντα στον ''Άρχοντα των δαχτυλιδιών'',η κυρίαρχη αίσθηση της εξουσίας είναι η όραση και το αγαπημένο της χρώμα το λευκό.
Ψάχνοντας περαιτέρω για τέρατα την ιστορία θα βρούμε και το γνωστό ''φάντασμα του κομμουνισμού'',με το οποίο ξεκινάει το Μανιφέστο,το οποίο πλανάται απειλητικά πάνω από την Ευρώπη και δεν λέει να πεθάνει.
Η εποχή του Μαρξ,όμως,εκτός από κομμουνιστικά φαντάσματα περιλαμβάνει καπιταλιστικούς(και μη) βρικόλακες.Τον 18ο αι,λίγο πριν την επανάσταση στη Γαλλία κυκλοφορεί η φιγούρα του βρικόλακα-ευγενή/αριστοκράτη που πίνει το αίμα του λαού.Αυτός που αναλαμβάνει να τον σώσει είναι μια φιγούρα-προσωποποίηση της ανερχόμενης αστικής τάξης (συνήθως δικηγόρος).
Στο Κεφάλαιο,αργότερα,ο Μαρξ περιγράφει τη σύγκρουση ζωής-θανάτου,ως νεκρής εργασίας (σταθερό κεφάλαιο )ενάντια στη ζωντανή εργασία:« Το κεφάλαιο είναι νεκρή εργασία, που σαν βρυκόλακας, ζει μόνο ρουφώντας το αίμα της ζωντανής εργασίας. Και όσο πιο πολύ ζει, τόσο πιο πολύ αίμα ρουφάει.».Στην εποχή μας,βλέπουμε πως αυτές οι αναλύσεις έχουν επιβιώσει ως συνθήματα στις πρακτικές του εργατικού κινήματος:''εργάτη πολέμα,σου πίνουνε το αίμα'',ακούγεται στις διαδηλώσεις.
Αν ανατρέξουμε στην ιστορία της φιγούρας του ζόμπι θα δούμε πως από τις πρώτες ταινίες-ενός εμβληματικού για αυτό το είδος ταινιών σκηνοθέτη-,του G.Romero,το ζόμπι προσλαμβάνει μια καθαρά πολιτική διάσταση.Στην ταινία του ''Dawn of the Dead'' τα ζόμπι πλανώνται σε κάποιο εμπορικό κέντρο.Βραδυκίνητα και παθητικά αναπαριστούν την κενότητα της εμπορευματικής μορφής και την αδράνεια του καταναλωτή ως υποκειμένου.
Βέβαια,κάθε αντικείμενο ανάλυσης υπερκαθορίζεται,επιδέχεται πολλαπλών αναγνώσεων.Το νόημά του,θα λέγαμε,ολισθαίνει,δεν είναι ποτέ άμεσα παρόν στην εμπειρική παρατήρησή μας.Έτσι και τα ζόμπι ως αντικείμενο επιδέχεται πολλαπλές στρώσεις ερμηνειών.Μία από αυτές θα μπορούσε να είναι ότι αντιπροσωπεύουν το ταμπού του κανιβαλισμού.
Τα ζόμπι όπως και η ταξική πάλη αποτελούν μορφές σχίσματος και ανταγωνισμού εντός του ανθρώπινου είδους.Πιο θεμελιακά,θα λέγαμε,όμως,στο πολιτικό ασυνείδητο,η φιγούρα του ζόμπι συμπυκνώνει το φόβο της ταξικής πάλης που μετατρέπεται σε εμφύλιο πόλεμο,πόλεμο εντός της φυλής που στρέφει αδελφό ενάντια σε αδελφό.Παραφράζοντας την ατάκα εθνικής ενότητας:''αδελφός να σκοτώνει αδελφό;'' του Βέγγου στην ταινία ''Ψυχή Βαθιά'',θα μπορούσαμε να αντικαταστήσουμε το ρήμα σκοτώνω,με τρώω και να μετατρέψουμε την ερώτηση σε:''Αδελφός να τρώει αδελφό;''.Άλλωστε υπάρχει και το σύνθημα ''Βραστούς-βραστούς θα φάμε τους αστούς'',το οποίο συμπυκνώνει αυτό τον ταξικό κανιβαλισμό.Η κυρίαρχη,παρανοική αφήγηση που προσπάθησε να επουλώσει το τραύμα του εμφυλίου,μάλιστα,ήταν το ότι εξωτερικοί παράγοντες και τα ξένα συμφέροντα ''μας έβαλαν να αλληλο-φαγωθούμε''.
Μια ακόμη ριζοσπαστική ανάγνωση του υποκειμένου-ζόμπι είναι το γεγονός ότι τα πλήθη ζόμπι δεν εμφανίζουν τάσεις ιεραρχίας,δεν ακολουθούν κάποιον ηγέτη ούτε διαχωρίζονται στη βάση εθνικών,φυλετικών ή έμφυλων ταυτοτήτων.Αποτελούν γυμνή σάρκα η οποία ωθείται από μια ακόρεστη επιθυμία για τροφή.Φαίνεται,έτσι,να προσομοιάζουν αρκετά,στην προλεταριακή υποκειμενικότητα,αν και θα δούμε πιο αναλυτικά παρακάτω τί μπορεί να σημαίνει αυτή η κοινή τάση ικανοποίησης των βιολογικών αναγκών ανάμεσα σε ζόμπι και εργάτες.
Σε αυτόν τον αστερισμό που προσπαθεί να διαγνώσει μια επαναστατική διάσταση στη μορφή του ζόμπι,μεταφράζουμε και το παρακάτω κείμενο.Αντικείμενο ανάλυσης,είναι η ταινία του 2013,''World War Z'',που όπως φαίνεται και από τον τίτλο,πραγματεύεται μια κατάσταση παγκοσμίου πολέμου,αυτή τη φορά,όμως,μεταξύ ζόμπι και ανθρωπότητας.
Υ.Γ.Παρεμβάλλουμε,ανάμεσα σε κομμάτια του πρωτότυπου κειμένου δικές μας σημειώσεις-παρατηρήσεις οι οποίες είναι γραμμένες με πλάγια γραμματοσειρά.Μπλοκάρεται έτσι η ροή του κειμένου και η αίσθηση συνέχειας που δίνει στον αναγνώστη,αλλά προσπαθούμε να αναπληρώσουμε αυτό το μειονέκτημα,προεκτείνοντας κάποιες γραμμές σκέψης του συγγραφέα και αναλύοντας επιμέρους σημεία.
Το τρέιλερ του χολιγουντινού blockbuster ''World War Z'' χαρακτηρίζεται από τη δραματική εμφάνιση τεράστιων μαζών ζόμπι που καταλαμβάνουν το δημόσιο χώρο με ιλλιγιώδη ταχύτητα.Λόγω της άμεσης κατάρρευσης της κρατικής εξουσίας,το χωρίς ηγεσία,πλήθος των ζόμπι αναγκάζει τις παγκόσμιες ελίτ να υποχωρήσουν πίσω από ψηλά τείχη ή να φύγουν με ελικόπτερα προς πλοία ανοιχτά στον ωκεανό.Στις τελευταίες σκηνές,Ισραηλινοί στρατιώτες πυροβολούν τις τεράστιες στιβάδες σωμάτων που επιτίθενται εναντίον τους ως μια πλημμύρα από δυσδιάκριτα σώματα[...].Αυτό που κάνει το trailer αρκετά αποκαλυπτικό,είναι η χρονολογία του ανεβάσματός του στο διαδίκτυο.Ακριβώς την ίδια περίοδο,που οι εικόνες των ισραηλινών στρατευμάτων να δολοφονούν πλήθη ζόμπι εξαπλώνονταν σαν ιός στο youtube στα μέσα του Νοέμβρη,ο ισραηλινός στρατός δολοφονούσε άντρες,γυναίκες και παιδιά στη Γάζα,και τους μεταχειριζόταν όπως στο World War Z,λες και αποτελούσαν μέρος μιας μη-ανθρώπινης,επικίνδυνης ορδής που έπρεπε να συντριβεί με κάθε κόστος.
''Τα πάντα στο World War Z βασίζονται στην πραγματικότητα'',λέει ο Max Brooks,ο συγγραφέας του βιβλίου στο οποίο βασίστηκε η ταινία.''Εντάξει,εκτός από τα ζόμπι,αλλά ο,τιδήποτε άλλο στην ταινία είναι παρμένο από την πραγματικότητα ή 100% αληθινό.''Ίσως πρέπει να λάβουμε την επιμονή του Βrooks σχετικά με την πραγματικότητα του πλήθους-ζόμπι στα σοβαρά,και να εξετάσουμε εις βάθος τι βρίσκεται πίσω από την αυξανόμενη εμμονή μιας επικείμενης ζομπι-αποκάλυψης στην κυρίαρχη κουλτούρα.Και αυτό ίσως απαιτεί την εξέταση της δημοφιλίας αυτού του είδους,ως την έκφραση των αγωνιών για μια επικείμενη παγκόσμια επανάσταση.Το γεγονός ότι οι εξεγέρσεις αυτές μυστικοποιούνται ως το αποτέλεσμα μιας μεταδοτικής αρρώστιας η οποία πυροδοτείται από κάποιον ιό που απότομα μετατρέπει τους ανθρώπους σε ανεξέλεγκτα πλήθη ζόμπι,δεν πρέπει να μας εκπλήσσει.Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο οι ελίτ έβλεπαν τις εξεγέρσεις και τις επαναστάσεις:ως παθολογικά φαινόμενα δημιουργημένα από ανορθολογικές ορδές,τυφλωμένες από πρωτόγονα,ζωώδη,παρορμητικά ένστικτα και επιθυμίες.Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Gustave Le Bon,ο πατέρας της ψυχολογίας της μάζας,έβλεπε την εξέγερση της Παρισινής Κομμούνας το 1871:παρομοίαζε τα εξεγερμένα πλήθη ως τρομακτικές ορδές εντόμων (σημ:Γενικά αποτελεί σταθερά πολλών κοινωνιών αυτή η ''ζωο-πολιτική''.Να στιγματίζουν,δηλαδή,ως ανώμαλες και με μορφή άγριου θηρίου τις φιγούρες που αποκλίνουν από τις κοινωνικές εγκαθιδρυμένες νόρμες,που καταργούν τον κοινωνικό ή φυσικό νόμο και απειλούν με χάος-αταξία την κυρίαρχη ταξινόμηση ταυτοτήτων.Συχνά,ο παραβάτης,ο επαναστάτης,ο έχων αποκλίνουσα συμπεριφορά παρουσιάζεται με την μορφή κάποιου τέρατος,ως μετάλλαξη πάνω στην κανονικότητα-ευρωστία του βιολογικού ή κοινωνικού σώματος.Συμπυκνώνει όλα αυτά που διαχωρίζουν το ανθρώπινο είδος από το ζωικό βασίλειο,τον πολιτισμό από την αγριότητα της φύσης και γι'αυτό συνήθως εμφανίζεται να έρχεται από κάπου εκτός της πόλης=σύμβολο του πολιτισμού πχH εμμονή των αμερικάνικων ταινιών θρίλερ να αναπαριστούν ως πηγή τρέλας και ανωμαλίας τα φυσικά τοπία που περιβάλλουν τις ορθολογικά επιτηρούμενες και ελεγχόμενες πόλεις.Oι serial killer ή οι τερατόμορφοι,αυτοί που σπάνε το κοινωνικό συμβόλαιο και απειλούν με μια επιστροφή στην πρωτόγονη κατάσταση,βρίσκονται συνήθως σε απομονωμένες κατοικίες σε βουνά ή δάση.Το δάσος,άλλωστε,αποτελούσε ανέκαθεν μια ''σκιά πολιτισμού'',το εξωτερικό του κράτους και καταφύγιο εξόριστων,εγκληματιών ή ανταρτών.Από τον Ρομπέν των δασών μέχρι τις ομάδες ανταρτών του FARC στην Κολομβία και του EZLN στο Μεξικό ή τον στρατό των Βιετναμέζων,τα δάση λόγω της μη-ορατότητας που προσέδιδαν στους αντάρτες αποτελούσαν προνομιακό πεδίο σύγκρουσης με τον δυσκίνητο κρατικό στρατό)
Οι αναλύσεις των ζόμπι,συχνά,τείνουν να εστιάζουν στις ιστορικές απαρχές αυτής της φιγούρας στην Αιτί,όπου τα ζόμπι ως οι ζωντανοί-νεκροί συμβολίζουν το σώμα του σκλάβου.Όπως μας υπενθυμίζει ο David Graeber,οι σκλάβοι θεωρούνται καθ'όλη τη διάρκεια της ιστορίας ως άνθρωποι οι οποίοι είναι ήδη νεκροί,ως γυμνή ζωή η οποία μπορεί να θανατωθεί χωρίς να παραβιαστεί ο νόμος.Στην κυρίαρχη κουλτούρα,τα ζόμπι συχνά παριστούν μια κατάσταση ανελευθερίας.Αλλά δεν είναι το ζόμπι επίσης ένα σώμα το οποίο δεν μπορεί να επηρεαστεί,και είναι έτσι,εντελώς αδιάφορο προς την εξουσία και την ιεραρχία,τελείως εκτός κυβερνησιμότητας και άρα ελεύθερο; Δεν είναι αυτή η διάσταση σημαντική για οποιαδήποτε πολιτική ανάλυση της εμμονής με τα ζόμπι αυτή την εποχή;Ο συγγραφέας του ''World War Z'' υπογραμμίζει ότι αυτό που τον φοβίζει περισσότερο σε σχέση με τα ζόμπι είναι το γεγονός ότι δεν υπακούουν σε κανόνες,δεν μπορούν να νιώσουν σοκ ή φόβο.''Με φοβίζουν περισσότερο από κάθε άλλη φανταστική φιγούρα επειδή σπάνε όλους τους κανόνες'',είπε σε μια συνέντευξη.Υποστήριξε ότι αυτή η ανυπακοή κάνει τα ζόμπι ανορθολογικά όντα,παρόμοια με τους τρομοκράτες.''Η έλλειψη ορθολογικής σκέψης πάντα με τρόμαζε όσον αφορά τα ζόμπι,το γεγονός ότι δεν υπάρχει χώρος για διαπραγμάτευσηΑυτό,πάντα με φόβιζε.Φυσικά,το ίδιο ισχύει και για τους τρομοκράτες...Οποιοδήποτε είδος άμυαλου εξτρεμισμού με τρομοκρατεί,και ζούμε σε αρκετά ακραίες εποχές...''.(σημ:Sτο φαντασιακό της αστικής κοινωνίας ο διάλογος και η ορθολογική επικοινωνία αποτελεί το ύψιστο συστατικό της σύγχρονης δημοκρατίας.Αυτός που αρνείται να συμμετάσχει τον διάλογο,υπερασπιζόμενος ''φανατικά'' κάποια Ιδέα,στιγματίζεται ως δογματικός και άκρο)Ο Brooks,είναι αρκετά φοβισμένος για τον κόσμο στον οποίο ζούμε.Έγραψε το πρώτο του βιβλίο,το ''The Zombie survival guide'',ως μια έκκληση να προετοιμαστούμε για την επερχόμενη πλανητική εξέγερση.Το πρώτο του μάθημα,είναι ''Οργανωθείτε πριν εξεγερθούν'',εννοώντας ουσιαστικά εμάς,τους καθημερινούς ανθρώπους που αιφνίδια μετατρέπονται σε κάτι άλλο:κάτι βαθύτατα απειλητικό.
Τα ζόμπι είναι απειλητικά όχι μόνο επειδή δεν μπορούν να επηρεαστούν,αλλά επίσης επειδή δεν είναι εντελώς κενά από συναισθήματα.Έτσι και αλλιώς,τα ζόμπι δεν είναι νεκρά,αλλά απέθαντα(undead).Τα χωρίς ζωή σώματά τους κινούνται,μουγκρίζουν και καθοδηγούνται από ένα ωμό ένστικτο:την επιθυμία να φάνε ζωντανή σάρκα.Επιθυμία που τους έλκει σαν μαγνήτης στα σώματα των ζωντανών.(σημ:Tο γεγονός ότι τα ζόμπι υποκινούνται από αυτή την ακόρεση επιθυμία για φαί,αποτελεί ένα ακόμα σύμπτωμα του πώς στα μάτια των κυρίαρχων,η κατάσταση και η κίνηση της εργατικής τάξης παραμένει εγκλωβισμένη στην σφαίρα της αναγκαιότητας.Η αστική τάξη βλέπει στην ταξική πάλη των εργατών ένα άξεστο υλισμό,μια ζωώδη επιθυμία για την κάλυψη ποταπών σωματικών αναγκών.H ίδια,αντιθέτως,διαχωρίζεται από το ημι-άγριο πλήθος,λόγω της ευγενούς ενασχόλησής της με την ανάπτυξη του πνεύματος,τη διανοητική εργασία και την πνευματική καλλιέργεια.εισχωρώντας έτσι,στο βασίλειο της ελευθερίας)
Στο βιβλίο του Brooks,αυτή η επιθυμία,ωθεί τα ζόμπι στο να συναρθρωθούν και να συγκροτήσουν γιγάντια πλήθη.Αυτά τα ζόμπι-πλήθη είναι αυτό που οι Ντελέζ-Γκουαταρί θα αποκαλούσαν αποκωδικοποιημένες επιθυμητικές μηχανές: γραμμές φυγής καθοδηγούμενες από επιθυμία,ακόμα και αν αυτή η επιθυμητική ορμή είναι στοιχειώδους φύσης.Στο βιβλίο του για τον Σπινόζα,ο Ντελέζ αναφέρει ότι το τσιμπούρι επηρεάζεται από τρία πράγματα:το έλκει το φως,είναι ευαίσθητο στη μυρωδιά των θηλαστικών και σκάβει το δέρμα των θηλαστικών.Τα πράγματα που επηρεάζουν τα ζόμπι είναι σχετικά παρόμοια.Όμως,αυτή η κατάστασή τούς προσδίδει ανοσία έναντι στο κράτος και γι'αυτό έχει προφανή πολιτικές συνεπαγωγές.Στα μάτια του κράτους,τα ζόμπι συγκροτούν εξεγερσιακά πλήθη,επειδή οι μη-εξημερώσιμες επιθυμίες τους απειλούν την ίδια την ύπαρξη τς κρατικής εξουσίας(σημ:οι Ντελέζ-Γκουαταρί αναφέρουν στον Αντι-Οιδίποδα:''δεν υπάρχει επιθυμητική-μηχανή ικανή να συναρμοστεί χωρίς μετά να κατεδαφίσει ολόκληρους κοινωνικούς τομείς'')
Αν και κληρονόμος μιας μακράς παράδοσης ταινιών με θέμα επιδημίες-ζόμπι,το ''World War Z'' ,ανακηρύσσεται,δικαίως,ήδη ως η ''Μητέρα όλων των ταινιών ζόμπι''.Η ταινία ξεχωρίζει,πρώτον,λόγω της πλανητικής της διάστασης/κλίμακας,γεγονός που κάνει προηγούμενες ταινίες σχετικά με ζόμπι να φαίνονται εθνικού ή τοπικού επιπέδου(η Αγγλία στην ταινία ''28 days later'',ή η Atlanta και η χωρική Georgia στο ''Walking Dead'').Αλλά αυτό που είναι ξεχωριστό σχετικά με τα πλήθη-ζόμπι της ταινίας είναι η ιλιγγιώδη ταχύτητά τους.Το χαρακτηριστικό της ταχύτητας είναι αυτό που διαφοροποιεί την ταινία από το βιβλίο,το οποίο ακολουθεί το κλισέ/σύμβαση του είδους,όπου τα ζόμπι παρουσιάζονται ως αδέξια και αργά (walking dead)[...].Τα ζόμπι στην ταινία,αντιθέτως,επιτίθενται με μεγάλη ταχύτητα,σχηματίζοντας τεράστιες στοιβάδες στις οποίες τα επιμέρους σώματά τους δημιουργούν μια αδιαφοροποίητη μάζα,ένα άμορφο πράγμα-σε-κίνηση που υπερβαίνει τα πάντα στον δρόμο του. (σημ:μία ακόμη ομοιότητα ανάμεσα στα ζόμπι και στις επικίνδυνες τάξεις είναι το γεγονός ότι η μόνη πιθανότητα για να νικήσουν είναι να ενωθούν και να δράσουν συλλογικά.συνήθως,η επίθεση από ένα μεμονωμένο ζόμπι είναι εύκολο να αποκρουστεί.Η ισχύς πηγάζει από την ένωση και την κίνηση σε μεγάλες ομάδες.Ατομικά τα ζόμπι είναι αναποτελεσματικά,αργά και αδύναμα.συλλογικά αποτελούν ένα κινούμενο τείχος.Αυτή η άμορφη μάζα είναι ενδεικτική του πως αναπαρίσταται η προλεταριακή υποκειμενικότητα από την πλευρά της κυριαρχίας:ανίκανη για ατομικότητα και ξεχωριστή προσωπικότητα,εκπίπτει στο επίπεδο της ανώνυμης μάζας).
Αυτή η δίνη ταχύτητας κάνει την αλληγορία της επανάστασης ακόμα πιο προφανή.Ο Paul Virilio,έχει υποστηρίξει ότι οι επαναστάσεις είναι διαδικασίες επιτάχυνσης,που η ταχύτητά τους είναι διαφορετική από αυτή του κεφαλαίου.''Η επανάσταση είναι ταχύτητα,αλλά η ταχύτητα δεν είναι επανάσταση''.(Paul Virilio-Ταχύτητα και πολιτική).Πήραμε μια γεύση αυτής της ταχύτητας της εξέγερσης στα ταχύτητα εξεγερσιακά κύματα που συγκλόνισαν την Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή το 2011,όπου σε διάστημα μερικών εβδομάδων ''κατάπιαν'' πολλές χώρες,χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά η μία από την άλλη.(σημ:μια ανάλογη ταχύτατη διάδοση της εξέγερσης είδαμε και στα γεγονότα του Δεκέμβρη του '08, όπου ταραχές ξέσπασαν σε όλη την επικράτεια σχεδόν ταυτόχρονα και χωρίς κάποια κεντρική μετάδοση σήματος ή σχεδιασμό)
Οι επιδημίες ζόμπι και οι επαναστατικές καταστάσεις έχουν μια κοινή ''χωρικότητα'':μια αποσύνθεση-διάσπαση της εδαφικότητας,μέσω της οποίας τα πλήθη που δεν δέχονται εντολές,αποδομούν τους κρατικά ελεχγώμενους χώρους.Στο ''World war Z'' και στην τηλεοπτική σειρά ''Walking Dead'',τα πλήθη-ζόμπι δημιουργούν,μέσω αυτής ''εδαφικής αποσύνθεσης'',ένα κενό χώρου,που δημιουργείται πρώτα στα μητροπολιτικά κέντρα και κατόπιν επεκτείνεται περιφερειακά.Όπως υπογραμμίζει ο Henri Lefebvre,σε ένα αυξανόμενο αστικοποιημένο κόσμο οι πιο ριζοσπαστικές εξεγέρσεις είναι(και θα είναι)φαινόμενα της πόλης.Αυτός είναι ο λόγος που η πανοπτικού τύπου επιτήρηση του αστικού χώρου αποτελεί προτεραιότητα για τον ''αυτοκρατορικό'' μηχανισμό ασφάλειας.Στο ''Walking Dead'' η αστική φύση της αναταραχής που προκαλείται από την εξάπλωση των ζόμπι είναι εμφανής στα πρώτα επεισόδια,όπου τα ζόμπι καταλαμβάνουν την πόλη της Atlanta,αναγκάζοντας τους επιζώντες να φύγουν προς τις αγροτικές περιοχές.Σε κάποια σκηνή,ελικόπτερα βομβαρδίζουν την πόλη με ναπάλμ,την επιτομή του όπλου καταστολής των εξεγέρσεων.Στα επόμενα επεισόδια,αυτή η ''κενότητα του χώρου'' που δημιουργείται από την κατάρρευση του κράτους,προσλαμβάνει μια ιδιαίτερα στοιχειωτική διάσταση.Για μήνες,η μικρή ομάδα επιζώντων αναγκάζεται συνεχώς να κινείται από μέρος σε μέρος,να κρύβεται,με τα όπλα πάντα στο χέρι,βρισκόμενη συνεχώς στο όριο,πνιγμένη από την κενότητα του χώρου που την περιβάλλει-ένα κενό όχι διαφορετικό από αυτό που ένιωθαν τα αυτοκρατορικά στρατεύματα σε περιοχές που ελέγχονταν.από ντόπιους εξεγερμένους-είτε πρόκειται για τις ζούγκλες της Νότιας Αμερικής το 17ο αι,τα δάση του Βιετνάμ τη δεκαετία του '60 ή τα βουνά του Αφγανιστάν σήμερα-.
Τόσο στο ''Walking Dead'' όσο και στο ''World War Z'',μια βασική στρατηγική αντιμετώπισης αυτή της εδαφικής αποδιάρθρωσης είναι η παραγωγή εντοιχισμένων,περιφρουρημένων χώρων.Ενώ στο Walking Dead αυτοί οι χώροι εγκλεισμού δημιουργούνται τοπικά από διεσπαρμένους επιζώντες που δεν έχουν ιδέα τι συμβαίνει αλλού,στο ''World War Z'' είναι το αποτέλεσμα μιας παγκόσμια συντονισμένης πολιτικής καταστολής των εξεγέρσεων.Τίποτε άλλο δεν καθιστά τις συντηρητικές ανησυχίες του Brooks πιο έκδηλες από το γεγονός ότι στο βιβλίο του παρουσιάζει τη Νότια Αφρική και το Ισραήλ ως την ''παγκόσμια πρωτοπορία'' στην αναχαίτιση της ''εξέγερσης των ζόμπι'',λόγω των πολιτικών Άπαρτχαιντ που είχαν εφαρμόσει.Ο Brooks,γράφει ότι στη Νότια Αφρική,αυτός που συγκρότησε το επιτυχημένο σχέδιο αντιμετώπισης των ζόμπι μέσω οχυρωμένων περιοχών,ήταν ένας πρώην αξιωματούχος του καθεστώτος Άπαρτχαιντ,ο οποίος,μάλιστα,επινόησε το σχέδιο ώστε να αντιμετωπίσει μια ανθρώπινη εξέγερση.''Ήταν ένα σενάριο-Αποκάλυψης για τη λευκή μειονότητα της χώρας,ένα σχέδιο άμυνας ενάντια στις εξεγέρσεις των αυτόχθονων αφρικανικών πληθυσμών''.Εν συντομία,στο ''World War Z'' η ''ανθρώπινη επανάσταση'' ενάντια σε ένα καταπιεστικό καθεστώς είναι πρακτικά δυσδιάκριτη από μια εξέγερση-ζόμπι,επιβεβαιώνοντας με αυτό τον τρόπο ότι,το ζόμπι είναι η φιγούρα μέσω της οποίας ο Brooks ''αποκωδικοποιεί'' τα σώματα των επαναστατών.
[...].Το είδος της ζόμπι-πανδημίας είναι διαφορετικό από το ευρύτερο δημοφιλές είδος ταινιών-Αποκάλυψης με θέμα το τέλος του κόσμου.Στις ταινίες με ζόμπι η Αποκάλυψη δεν δημιουργείται από φυσικούς κατακλυσμούς αλλά,αντιθέτως,από ανθρώπινα σώματα τα οποία αιφνιδίως σταματούν να υπακούν στο κράτος.Τα ζόμπι είναι ανθρώπινα σώματα τα οποία έχουν ελευθερωθεί από ιεραρχίες,συμβάσεις,τον καταναλωτισμό και τη μιντιακή προπαγάνδα,και αυτή η αποκωδικοποίηση δημιουργεί μια συλλογικότητα χωρίς ηγεσία,η οποία επεκτείνεται καταλαμβάνοντας τον χώρο, κάνοντας το κράτος να καταρρέει.Η μοναδική δύναμη των ζόμπι να καταστρέφουν το κράτος οφείλεται σε ένα διακριτό σωματικό-συναισθηματικό χαρακτηριστικό τους:την ικανότητα να μην επηρεάζονται από τον φόβο.Oταν ο Brooks ρωτήθηκε για ποιο λόγο παρατηρούμε μια αυξανόμενη εμμονή για τα ζόμπι,απάντησε ότι αναπαριστούν ανησυχίες σχετικά με ένα χαοτικό κόσμο που βρίσκεται σε αναβρασμό.
Η γοητεία που ασκούν τα ζόμπι,είναι ουσιαστικά αυτή για πλήθη που έπαψαν να φοβούνται.Η φράση ''δεν φοβόμαστε πια'',ήταν μια από τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις που αρθρώθηκαν το 2011 κατά τη διάρκεια των εξεγέρσεων στη Βόρεια Αφρική.Αυτά ήταν,όντως,πλήθη τα οποία δεν μπορούσαν να τρομοκρατηθούν από το κράτος.Αυτό είναι το γεγονός που φοβίζει τον Brooks και τον κάνει να φαντάζεται μια παγκόσμια εκστρατεία κρατικής βίας ενάντια σε επαναστατημένα υποκείμενα.
Αλλά ο φόβος μια επερχόμενης εξέγερσης-ζόμπι μπορεί επίσης να είναι μια-όχι πλήρως αρθρωμένη-αναγνώριση των ''ζόμπι-συνθηκών'' που ο καπιταλισμός έχει δημιουργήσει σε πλανητική κλίμακα.Άλλωστε,η παγκόσμια ''καπιταλιστική-κρεατομηχανή'' βασίζεται στο να τα μετατρέπει εκατομμύρια ανθρώπους σε παθητικά,απολίτικα σώματα που υποκινούνται(όπως τα ζόμπι)από λίγα στοιχειώδης φύσης αισθήματα:εργασία,κατανάλωση,υπακοή.Ίσως,αυτό που κάνει το ''World War Z'' πραγματικά τρομακτικό είναι η κρυφή κατανόηση ότι τα εξεγερμένα πλήθη που παρουσιάζονται ως άψυχες ορδές,ξύπνησαν από τον εφιάλτη τους και έχουν μετατραπεί σε ζωντανά και ανθρώπινα όντα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου