Προϋπολογισμός 2026: Ταξικός και αντιλαϊκός για μία ακόμη χρονιά

Γεράσιμος Λιβιτσάνος

Συνεπής στον διαχρονικά αντιλαϊκό και ταξικό χαρακτήρα των τακτικών προϋπολογισμών θα είναι και αυτός που θα ψηφιστεί την ερχόμενη Τρίτη από την βουλή. Έχοντας ως πιο προκλητικό στοιχείο του το ότι ο φορολογικός συντελεστής για μερίσματα κερδοφορίας των μεγάλων εταιρειών είναι 5% ενώ ο αντίστοιχος για τα εισοδήματα κάτω από 20.000 ευρώ είναι στο 22%!

Άλλωστε, το βασικό χαρακτηριστικό (και) του προϋπολογισμού του 2026 είναι τα αυξημένα φορολογικά έσοδα μέσω της ακρίβειας που χρηματοδοτούν το (οριζόμενο από την ΕΕ) υπερ-πλεόνασμα. Οι ετήσιες «εισπράξεις» του κράτους βασίζονται στους φόρους κατανάλωσης που προκύπτουν αυξημένες εξαιτίας των υπέρογκων τιμών στα είδη κατανάλωσης.

Πιο συγκεκριμένα, για το επόμενο έτος τα φορολογικά έσοδα προσδιορίζονται στα 73,6 δισ. ευρώ έναντι 71,1 το 2025 ενώ και την προηγούμενη χρονιά υπήρξε υπερ-απόδοση αφού η αρχική πρόβλεψη ήταν 69,2 δισ. Ενδεικτικά τα έσοδα που αναμένονται από τον ΦΠΑ στα 29,2 δισ. ενώ το 2025 ήταν 27,6 δισ. Αυτή η λογική συνιστά βασική επιλογή της κυβέρνησης Μητσοτάκη αφού το 2019 που «ανέλαβε» τα έσοδα από τον ΦΠΑ ήταν στα 17,6 δισ. πράγμα που σημαίνει ότι υπήρξε αύξηση 56% για το 2025 και 66% για το 2026. Μάλιστα αξίζει να σημειωθεί ότι μόνον έναν μικρό μέρος αυτής της αύξησης προκύπτει από την θεσμοθέτηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών που ανέρχεται μόλις σε 952 εκατομμύρια ενώ η διαφορά ανάμεσα στο 2019 και το 2026 είναι 12 δισ.!

Προφανώς η συγκεκριμένη φορολόγηση, οι έμμεσοι φόροι, συνιστούν ένα τυπικά αντιλαϊκό μέτρο. Αφού ουσιαστικά βασίζεται στην αφαίμαξη των χαμηλότερων οικονομικά στρωμάτων μέσω της ακρίβειας των αγαθών. Είτε αυτό αφορά τα είδη βασικής κατανάλωσης είτε την ενέργεια και τις υπηρεσίες. Αυτός ο τύπος εσόδων στηρίζει και το περίφημο πρωτογενές πλεόνασμα που είναι χαρακτηριστικό όλων των «μνημονιακών» κυβερνήσεων που προηγήθηκαν και φυσικά διατηρείται προκειμένου να υπάρξει εξυπηρέτηση του χρέους. Θυμίζουμε πως η διαμόρφωση του πλεονάσματος τα τελευταία χρόνια είναι 4,7% το 2024, 3,7% το 2025 και 2,8% το 2026.

Ενώ αυτή είναι η βάση της φορολογικής πολιτικής, συνεχίζονται αδιάλειπτα και στον προϋπολογισμό του 2026. Είναι χαρακτηριστικό πως η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει μέτρα φοροαπαλλαγών που φτάνουν συνολικά το 1,7 δισ. Από αυτά όμως τα μέτρα που αφορούν φυσικά πρόσωπα είναι μόλις 74 εκατομμύρια ευρώ. Δηλαδή το συντριπτικό ποσοστό των φοροπαλλαγών αφορά εταιρικά σχήματα στα οποία προφανώς περιλαμβάνονται κατά βάση οι ανώνυμες εταιρείες και οι πολυεθνικοί σχηματισμοί.

Στον ίδιο προϋπολογισμό καταγράφεται για μία ακόμη χρονιά η καθήλωση σε χαμηλά επίπεδα των κοινωνικών δαπανών και η τάση συρρίκνωσης του κοινωνικού κράτους. Ένα χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ο προϋπολογισμός του πολυδιαφημισμένου υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας που διαχειρίζεται ένα μεγάλο μέρος των κοινωνικών παροχών: Οι κωδικοί του τακτικού προϋπολογισμού προβλέπουν κονδύλια 3,8 δισ. για το 2026 ενώ το αντίστοιχο ποσό για το 2025 ήταν 3,9 δισ. Στην υγεία παρότι τυπικά υπάρχει μια ποσοστιαία αύξηση του προϋπολογισμού από το 5,41% στο 5,53%, σε απόλυτους αριθμούς το κονδύλιο που διατίθεται για το προσωπικό των νοσοκομείων είναι μικρότερο συγκριτικά με το 2025 κατά 24 εκατομμύρια ευρώ. Μειωμένος εμφανίζεται και ο προϋπολογισμός για το στεγαστικό επίδομα που πέφτει από τα 400 στα 300 εκατομμύρια ευρώ.

Εκεί που καταγράφονται γενναίες αυξήσεις δαπανών είναι σε αυτές που αφορούν τους εξοπλισμούς. Με το σχετικό κονδύλιο να αναμένεται να ψηφιστεί με ευρεία πλειοψηφία στη Βουλή. Το ποσοστό που θα διατεθεί είναι στο 3,6% του προϋπολογισμού από το 1,9-2,0% που προβλέπεται ακόμη και με βάση τις επιταγές του ΝΑΤΟ.