Η επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον της προεδρικής κατοικίας του Vladimir Putin στο Valdai δεν αποτελεί ένα ακόμη επεισόδιο στον μακρύ κατάλογο των συμβολικών πληγμάτων του πολέμου Ρωσίας Ουκρανίας. Συνιστά, αντιθέτως, ποιοτική τομή: τη μετάβαση από τη σύγκρουση περιορισμένης κλιμάκωσης σε μια φάση όπου καταρρέουν οι άγραφοι κανόνες, οι πολιτικές αναστολές και οι διπλωματικές προσχηματικότητες.
Ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι όλα τα drones καταρρίφθηκαν και ότι ο Ρώσος πρόεδρος δεν βρισκόταν στην κατοικία, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι το αποτέλεσμα αλλά η πρόθεση. Η στοχοποίηση του ηγέτη μιας πυρηνικής δύναμης, και μάλιστα σε περίοδο παράλληλων διαπραγματεύσεων, ισοδυναμεί με δήλωση πολέμου άνευ ορίων. Από αυτή τη στιγμή και μετά, η σύγκρουση παύει να είναι τεχνικό ή εδαφικό ζήτημα· μετατρέπεται σε υπαρξιακή αναμέτρηση καθεστώτων.
Η ρωσική ανάγνωση: από τον ρεαλισμό στην απόλυτη απονομιμοποίηση
Στη Μόσχα, η επίθεση ερμηνεύθηκε όχι ως στρατιωτικό επεισόδιο αλλά ως πράξη κρατικής τρομοκρατίας. Το Κίεβο, σύμφωνα με τη ρωσική αφήγηση, αυτοαποκλείστηκε από κάθε καθεστώς συνομιλητή. Η λογική είναι αμείλικτη και εδράζεται σε παλαιά ρωσικά και όχι μόνο δόγματα: με τρομοκράτες δεν διαπραγματεύεσαι, τους εξουδετερώνεις.
Η επαναφορά της περίφημης φράσης του Putin του 1999 «θα τους τελειώσουμε ακόμη και στην τουαλέτα» ( τρομοκρατική επίθεση τσετσένων με 100 νεκρους και 1000 τραυματίες) δεν είναι ρητορική υπερβολή. Είναι επιστροφή σε ένα δόγμα απόλυτης ασφάλειας, όπου η φυσική εξάλειψη της απειλής θεωρείται νόμιμο εργαλείο κρατικής επιβίωσης. Το Valdai λειτουργεί ως σημείο χωρίς επιστροφή: ό,τι έως χθες ήταν πολιτικά αδιανόητο, σήμερα καθίσταται στρατηγικά επιτρεπτό.
Η κατάρρευση της διπλωματικής σκηνογραφίας
Η χρονική σύμπτωση της επίθεσης με τις επαφές Trump Zelensky στο Mar-a-Lago αποκτά κεντρική σημασία. Για τη ρωσική πλευρά, το πλήγμα ισοδυναμεί με πισώπλατο χτύπημα στην ίδια την ιδέα της διαπραγμάτευσης. Οι συνομιλίες χρησιμοποιήθηκαν, σύμφωνα με αυτή τη λογική, ως καπνογόνο για την προετοιμασία μιας επιχείρησης υψηλού ρίσκου.
Η αντίδραση της Ουάσινγκτον και ιδίως η εμφανής δυσφορία του Trump αποκαλύπτει ότι το Κίεβο δεν κινήθηκε απλώς εκτός ρωσικών «κόκκινων γραμμών», αλλά και εκτός αμερικανικής ανοχής. Η φράση «ευτυχώς που δεν τους δώσαμε Tomahawk» του Τραμπ συμπυκνώνει τον φόβο της ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης: κανένα σοβαρό κράτος δεν επιθυμεί να σύρεται σε πυρηνικό ρίσκο από έναν σύμμαχο που δρα απρόβλεπτα.
Στόχοι, όχι σύμβολα: η λογική της επόμενης φάσης
Στο ρωσικό στρατηγικό περιβάλλον διαμορφώνεται πλέον μια σαφής θέση: τα πλήγματα σε υποδομές είναι ανεπαρκή. Η νέα φάση απαιτεί προσωποποιημένη ευθύνη. Όχι αφηρημένα «κέντρα αποφάσεων», αλλά συγκεκριμένα πρόσωπα που έδωσαν εντολές, σχεδίασαν επιχειρήσεις και ενσάρκωσαν τη στρατηγική κλιμάκωσης.
Αυτή η προσέγγιση δεν είναι ρωσική ιδιοτροπία. Είναι πρακτική που η Δύση έχει εφαρμόσει συστηματικά από το Ισραήλ έως τις ΗΠΑ ( Βιν Λάντεν). Όταν η απειλή αποκτά τρομοκρατικά χαρακτηριστικά, η εξουδετέρωση της ηγεσίας θεωρείται υγειονομικό μέτρο ασφάλειας και όχι πράξη εκδίκησης.
Το Κίεβο χάνει την δυνατότητα να διαπραγματεύεται
Η βαθύτερη συνέπεια της επίθεσης στο Valdai είναι πολιτική: η Ουκρανία παύει να θεωρείται αυτόνομος παίκτης και μετατρέπεται σε μαριονέτα διαχείρισης μεταξύ μεγάλων δυνάμεων. Ο κύριος διάλογος μετατοπίζεται οριστικά στον άξονα Μόσχας Ουάσινγκτον. Το Κίεβο χάνει τη δυνατότητα να αξιώνει εγγυήσεις, παραχωρήσεις ή ρόλο συνδιαμορφωτή.
Ένα καθεστώς που αποπειράται να πλήξει τον ηγέτη πυρηνικής δύναμης, ιδίως εν μέσω διαπραγματεύσεων, δεν μπορεί να είναι εταίρος ουδετερότητας. Μπορεί μόνο να αποτελέσει αντικείμενο εξαναγκασμού, συνθηκολόγησης ή εξουδετέρωσης.
Η αρχή της αναπόφευκτης ανταπόδοσης
Το Valdai παύει να ειναι ένα ακόμη επεισόδιο του πολέμου. Είναι ρήξη εποχής. Σηματοδοτεί το τέλος των «εκφράσεων ανησυχίας», των διπλωματικών ισορροπιών και της προσποίησης ότι η σύγκρουση μπορεί να παγώσει χωρίς να επιλυθεί.
Από εδώ και στο εξής, η λογική που επανέρχεται είναι παλαιά, σκληρή και κυνική: όταν απειλείται η ίδια η κορυφή της κρατικής εξουσίας, η απάντηση δεν είναι συμβολική, αλλά οριστική.
Η αρχή της αναπόφευκτης ανταπόδοσης έχει τεθεί σε εφαρμογή. Και στην ιστορία των μεγάλων συγκρούσεων, αυτό συνήθως σημαίνει ότι ο πόλεμος μόλις εισήλθε στην πιο επικίνδυνη φάση του.
Τ.Κ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου