ΟΙ ΗΠΑ ΨΑΧΝΟΥΝ ΕΞΟΔΟ

Πηγή: Ελευθεροτυπία


του Ν. ΒΟΥΛΕΛΗ

Η διεθνής διάσκεψη για το Αφγανιστάν αποφάσισε ότι ώς το 2014 ο έλεγχος ολόκληρης της χώρας θα έχει περάσει στα χέρια των Αφγανών, όμως αυτούς τους Αφγανούς μπορεί να μην τους θέλουν όσοι συμμετείχαν στη διάσκεψη!

Η διάσκεψη αυτή θα θεωρηθεί σίγουρα από τον αφγανό πρόεδρο Χαμίντ Καρζάι προσωπικός θρίαμβός του γιατί κατάφερε να εξασφαλίσει για την κυβέρνησή του τη διαχείριση μεγαλύτερου τμήματος από την ξένη βοήθεια. Οι ΗΠΑ και τα κράτη του ΝΑΤΟ που συμμετέχουν με στρατιωτικές δυνάμεις στις επιχειρήσεις κατά των Ταλιμπάν μπορεί να ανακουφίστηκαν για την ημερομηνία-ορόσημο για τον τερματισμό της εμπλοκής τους, αλλά το ουσιαστικό συμπέρασμα της διάσκεψης είναι η ανομολόγητη αδυναμία τους να πετύχουν οποιονδήποτε από τους στόχους τους.

Κατ' αρχήν υπάρχει μια καθαρή στρατιωτική ήττα, η οποία όσο και αν «μασκαρευτεί» με διάφορα χρονοδιαγράμματα δεν παύει να είναι ήττα και να δημιουργεί αμφιβολίες αν θα τηρηθούν οι ημερομηνίες που οι ίδιοι θέτουν...

Υστερα είναι η παταγώδης πολιτική αποτυχία τους να εγκαθιδρύσουν μια δημοκρατική εξουσία, η οποία θα προστατεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα, ιδιαίτερα των γυναικών και τα δικαιώματα των εθνικών μειονοτήτων. Οποιος παραμερίσει λίγο την ψεύτικη «βιτρίνα» στην Καμπούλ, θα δει ότι η χώρα δεν έχει αλλάξει και πολύ από τότε που κυβερνούσαν οι μισαλλόδοξοι Ταλιμπάν, που απαγόρευαν τη μουσική και παραμόρφωναν τα πρόσωπα των γυναικών που τολμούσαν να κυκλοφορούν ακάλυπτες.

Μεγάλο τμήμα της ενδοχώρας ελέγχουν οι Ταλιμπάν ή τοπικοί φύλαρχοι και «πολέμαρχοι», οι οποίοι απομυζούν τεράστιο τμήμα της ξένης βοήθειας για τους ιδιωτικούς στρατούς τους, με τους οποίους προστατεύουν τους ξένους στρατιώτες και το δίκτυο της επιμελητειακής υποστήριξής τους. Και αυτοί, με τη σειρά τους, πληρώνουν για να εξασφαλίζουν την ανοχή των Ταλιμπάν κι έτσι μεγάλο τμήμα της βοήθειας για τον αγώνα κατά των Ταλιμπάν καταλήγει... στους Ταλιμπάν.

Μπροστά σε αυτή τη συνολική αποτυχία, μετά από εννέα χρόνια, με θυσίες χιλιάδων ανθρώπων και σπατάλη δισεκατομμυρίων, οι Αμερικανοί και οι ευρωπαίοι σύμμαχοί τους νομίζουν ότι βρήκαν τον καλύτερο τρόπο για την απεμπλοκή τους, χωρίς να φανεί ως ταπεινωτική ήττα και υποχώρηση, όπως παλιότερα με τους Βρετανούς και τους Σοβιετικούς.

Η στρατηγική εξόδου στην οποία φαίνεται να καταλήγουν -όχι χωρίς αντιδράσεις από το σκληρό στρατιωτικό κατεστημένο των ΗΠΑ- είναι μια μορφή διαλόγου και διαπραγμάτευσης με τους Ταλιμπάν, στους οποίους θα παραχωρηθεί μέρος της εξουσίας ή ακόμη και ενισχυμένη αυτονομία στις περιοχές που κυριαρχεί η εθνότητα των Παστούν, από την οποία αντλούν τη μεγαλύτερη δύναμή τους.

Ωστόσο, η νέα αυτή στρατηγική πάσχει ήδη από τη σύλληψή της. Οι Ταλιμπάν όχι μόνο δεν ηττήθηκαν, αλλά ανασυντάχθηκαν και ελέγχουν νέα εδάφη. Αρα δεν έχουν κανέναν λόγο να συμβιβαστούν. Ισα ίσα, τώρα μπορούν να επιμείνουν περισσότερο, μέχρι να διώξουν τελείως τους «ξένους εισβολείς». Ισως γι' αυτό η διάσκεψη δεν επανέλαβε τη δέσμευση για σταδιακή αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων από ορισμένες επαρχίες, με την παράλληλη ανάληψη του ελέγχου από τις δυνάμεις του αφγανικού στρατού.

Φαίνεται ότι ο στρατηγός Πετρέους, σαν γνήσιο γεράκι που είναι, δεν θέλει αβέβαια πειράματα, που γίνονται για επικοινωνιακούς λόγους αλλά καταλήγουν σε ανθρώπινες απώλειες...

Ομως η προοπτική συνδιαλλαγής με τους Ταλιμπάν δεν είναι καθόλου εύκολη. Πέρα από το ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους, υπάρχουν και όλες οι ένοπλες οργανώσεις των διαφορετικών εθνικών ομάδων -Τατζίκων, Ουζμπέκων και Χαζάρων- κυρίως στον Βορρά, που συνέβαλαν στην ήττα των Ταλιμπάν το 2001 και δεν θέλουν να τους δουν να κυβερνούν ξανά.

Ετσι, το φάσμα του εμφύλιου πολέμου μπορεί να είναι πάλι πολύ κοντά, αν οι εξελίξεις ξεφύγουν από κάθε έλεγχο και βέβαια υπάρχουν πάντα και οι γειτονικοί παίκτες -Ινδία, Πακιστάν και Ιράν, αλλά και Ρωσία και Κίνα- που θα ήθελαν να έχουν λόγο και θα επηρεάσουν αναμφίβολα την όποια τελική διευθέτηση. Μήπως, λοιπόν, είναι πολύ αισιόδοξοι αυτοί που συμφώνησαν ότι το 2014 τον έλεγχο θα έχουν οι «δικοί» τους Αφγανοί;