Η ΔΙΚΗ ΤΩΝ ΕΞΙ: ΑΘΩΟΙ Ή ΕΝΟΧΟΙ;

www.tanea.gr

Ηταν υπαίτιοι για τη Μικρασιατική Καταστροφή ή θύματα του διχασμού μεταξύ βασιλικών και βενιζελικών; Η εκτέλεση των Εξι στο Γουδή το 1922 υπήρξε ένα από τα πιο δραματικά επεισόδια της νεώτερης ελληνικής Ιστορίας. Σχεδόν εννέα δεκαετίες μετά, ο Αρειος Πάγος αναψηλάφησε την υπόθεση και έκρινε αθώους τους εκτελεσθέντες. Ιστορικοί και πρόεδροι προσφυγικών σωματείων παίρνουν θέση

«Την 11ην και 30 π.μ. της σήμερον, εις τον παρά τω Γουδί χώρον εξετελέσθη εν πλήρει στρατιωτική τάξει, η θανατική εκτέλεσις των εξ καταδικασθέντων υπό του Εκτάκτου Επαναστατικού Στρατοδικείου, υπευθύνων της Μικρασιατικής Καταστροφής, ήτοι των απαρτισάντων το Συμβούλιον των πέντε πολιτικών Π. Πρωτοπαπαδάκη, Δ. Γούναρη, Ν. Στράτου, Γ. Μπαλτατζή και Ν. Θεοτόκη, ως και του αρχιστρατήγου της ήττης Γ. Χατζανέστη». Με το λακωνικό αυτό ανακοινωθέν της 15ης Νοεμβρίου 1922 δινόταν η απάντηση στο αμείλικτο ερώτημα της εποχής: «τις πταίει;» για τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Ολα είχαν αρχίσει δύο μήνες πριν, όταν οι συνταγματάρχες Πλαστήρας και Γονατάς, καθώς και ο αντιπλοίαρχος Φωκάς προκάλεσαν με στρατιωτικό κίνημα την παραίτηση της κυβέρνησης Τριανταφυλλάκου και του βασιλιά Κωνσταντίνου (14 Σεπτεμβρίου 1922) υπέρ του γιου του Γεωργίου Β΄. Στην Αθήνα συγκροτήθηκε Επαναστατική Επιτροπή, η οποία διέταξε εκτεταμένες συλλήψεις αντιβενιζελικών πολιτικών, υπό την πίεση της κοινής γνώμης. Μια ογκώδης διαδήλωση 100.000 ανθρώπων στην Πλατεία Συντάγματος στις 9 Οκτωβρίου απαίτησε για πρώτη φορά την εκτέλεση υπευθύνων της τραγωδίας. Ο Πλαστήρας, αδιαμφισβήτητος αρχηγός του κινήματος, βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Οι αδιάλλακτοι του στρατού (Πάγκαλος, Οθωναίος, Χατζηκυριάκος), ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου και εκπρόσωποι των προσφύγων απαιτούν εκτελέσεις. Οι μετριοπαθείς (Πλαστήρας, Δαγκλής, Γονατάς) θέλουν κανονική δίκη όπως και οι μεγάλες Δυνάμεις της Ευρώπης, που ζητούν από τον Πλαστήρα να αποφύγει τις συνοπτικές διαδικασίες. Τελικά, οι δύο πλευρές συμβιβάστηκαν και αποφασίστηκε η ίδρυση έκτακτου στρατοδικείου (με πρόεδρο τον υποστράτηγο Αλ.Οθωναίο).

Την περασμένη Πέμπτη, ογδόντα οκτώ χρόνια μετά, ο Αρειος Πάγος έκρινε αθώους τους εκτελεσθέντες και έπαυσε οριστικά- λόγω παραγραφής- την ποινική δίωξη για εσχάτη προδοσία που οδήγησε τους Εξι στο εκτελεστικό απόσπασμα. Το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε στην εν λόγω απόφαση αξιολογώντας ως βάσιμα τα στοιχεία που προσκόμισε στη Δικαιοσύνη ο Μιχάλης Πρωτοπαπαδάκης, εγγονός του πρώην πρωθυπουργού Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη. Κατά την άποψη της μειοψηφίας, ωστόσο, η αίτηση θα έπρεπε να απορριφθεί καθώς δεν υπάρχουν ούτε τα πρακτικά της δίκης ούτε, πολύ περισσότερο, μάρτυρες εν ζωή ώστε να καταστεί δυνατή η επανεξέταση της υπόθεσης.

«ΤΑ ΝΕΑ» ζήτησαν την άποψη τεσσάρων ιστορικών για την αναψηλάφηση της αμφιλεγόμενης υπόθεσης και την απόφαση του Αρείου Πάγου.