www.enet.gr
Το καθεστώς είναι «λαβωμένο» καθώς διαλύεται ο φόβος για την αστυνομοκρατία. Αλλά ο μηχανισμός εξουσίας με κέντρο το στρατό παραμένει ακλόνητος Οι αιγυπτιακές ένοπλες δυνάμεις απέδειξαν έμπρακτα τον καθοριστικό ρόλο τους, παραμερίζοντας τον πρόεδρο Χόσνι Μουμπάρακ και επιβάλλοντας τους δικούς τους όρους στη διαδικασία μετάβασης σε ένα νέο σύστημα διακυβέρνησης.
Ο στρατός ανέλαβε απερίφραστα την εξουσία πρώτη φορά μετά την επανάσταση του 1952, όταν το Κίνημα των Ελεύθερων Αξιωματικών ανέτρεψε τη μοναρχία και τερμάτισε τη βρετανική επικυριαρχία. Αλλά αυτή τη φορά η παρέμβασή του σημειώνεται έπειτα από μια πρωτοφανή λαϊκή εξέγερση, η οποία έθεσε επί τρεις εβδομάδες σε ημερήσια διάταξη τα αιτήματα της ελευθερίας και της δημοκρατίας.
Στο επόμενο χρονικό διάστημα θα φανεί αν ο στρατός θα παίξει έναν καταλυτικό-απελευθερωτικό ρόλο -τηρουμένων των αναλογιών- όπως ο πορτογαλικός στρατός που ανέτρεψε τη δικτατορία του Σαλαζάρ το 1974, ή αν η παρέμβασή του θα εκφυλιστεί σε ένα ακόμη στρατοκρατικό καθεστώς, κάτι συνηθισμένο στον αραβικό κόσμο. Ο στρατός κίνησε και καθοδήγησε, με ελεγχόμενες κινήσεις, τις πολιτικές εξελίξεις, όπως φάνηκε από το δεύτερο διάγγελμα του προέδρου Μουμπάρακ, ο οποίος εκχώρησε αρχικά ορισμένες εξουσίες στον Ομάρ Σουλεϊμάν, για να αναλάβει στη συνέχεια τον πλήρη έλεγχο.
Η δημόσια παρέμβαση του στρατού, με ανακοινωθέντα που θυμίζουν πολεμικές συνθήκες, απέβλεπε να κάνει σαφές ότι εκείνος εγγυάται τη μετάβαση σε ένα δημοκρατικότερο σύστημα, αλλά ταυτόχρονα προειδοποιούσε ότι θα υποστηριχθούν τα «νόμιμα αιτήματά του», αλλά όχι και η ανατροπή του ίδιου του καθεστώτος!
Είναι σαφές ότι οι στρατιωτικοί, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του καθεστώτος εδώ και περίπου εξήντα χρόνια, θέλησαν να προλάβουν τη ριζοσπαστικοποίηση της λαϊκής εξέγερσης, καθώς στην πλατεία Ταχρίρ είχαν εμφανίσει τα πρώτα συνθήματα που δεν ζητούσαν μόνο την αποπομπή του Μουμπάρακ, αλλά και την ανατροπή του καθεστώτος («νιζάμ»).
Ο στρατός άφησε να διαφανεί ότι δεν ταυτιζόταν με τον Μουμπάρακ, αλλά τώρα η Αίγυπτος μπαίνει σε μια σχετικά μακρά φάση λεπτών ισορροπιών μέχρι να γίνουν οι συνταγματικές αλλαγές και οι ελεύθερες εκλογές.
Οι εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές της πλατείας Ταχρίρ, που ζητούσαν την άμεση απομάκρυνση του Μουμπάρακ, θα βρεθούν μπροστά σε κρίσιμα διλήμματα, όπως και η ηγεσία του στρατού. Και εδώ κρίνεται η ωριμότητα και η πολιτική σύνεση των δυνάμεων -παλιών και νέων- που πρωτοστατούσαν στις κινητοποιήσεις. Ενα θετικό στοιχείο είναι το γεγονός ότι η λαϊκή εξέγερση δεν περιορίστηκε στο κέντρο του Καΐρου.
Το καθεστώς είναι σαφώς «λαβωμένο», γιατί είδε μέσα σε λίγες μέρες να διαλύεται ο φόβος απέναντι στην αστυνομοκρατία και να καταρρακώνεται η αξιοπιστία του κυβερνητικού κόμματος και των ελεγχόμενων μέσων ενημέρωσης, αλλά ο μηχανισμός εξουσίας, με κέντρο το στρατό, παρέμεινε ακλόνητος.
Η πολύχρονη αυταρχική διακυβέρνηση δεν επέτρεψε τη δημιουργία συγκροτημένων πολιτικών δυνάμεων, που να εκφράζουν τις διάφορες κοινωνικές τάξεις και να μπορούν να διαπραγματευτούν σήμερα δυναμικά. Ομως, το σημαντικό είναι ότι η λαϊκή κινητοποίηση εδραίωσε την πεποίθηση πως η αλλαγή είναι δυνατή και ταυτόχρονα απομυθοποίησε την ικανότητα του καθεστώτος να ελέγχει αιωνίως τους πάντες.
Ο σπόρος της ελευθερίας του λόγου, των διαδηλώσεων και των συγκεντρώσεων, η αμφισβήτηση του διεφθαρμένου καθεστώτος ρίζωσαν για καλά στην αιγυπτιακή γη. Οι εκατοντάδες χιλιάδες, μουσουλμάνοι και χριστιανοί, που κατέβηκαν στους δρόμους, ξαναβρήκαν τη χαμένη αυτοπεποίθησή τους.
Η λαϊκή εξέγερση έδωσε μια εκπληκτική ώθηση στην ελεύθερη έκφραση: Οι γελοιογραφίες και οι περίφημες αιγυπτιακές «νόκτες», δηλαδή τα ανέκδοτα, έχουν πλημμυρίσει το Διαδίκτυο.
Μπροστά σε αυτή την κρίσιμη κατάσταση, με την άνιση διελκυστίνδα ανάμεσα στο καθεστώς και τον εξεγερμένο λαό, Ευρωπαίοι και Αμερικανοί αποδείχθηκαν ξανά κατώτεροι των περιστάσεων. Οι ΗΠΑ, αφού άλλαξαν τρεις φορές στάση, φαίνεται ότι κινήθηκαν τελικά δραστήρια για να διαφυλάξουν τα ύψιστα στρατηγικά συμφέροντά τους και ταυτόχρονα τη συνθήκη ειρήνης που έχει υπογράψει η Αίγυπτος με το Ισραήλ το 1979.
Τώρα ο στρατός της Αιγύπτου βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία: να αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργήσει πραγματικά ως υπερασπιστής της εθνικής ανεξαρτησίας και της ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή, αλλά ταυτόχρονα να παίξει τον ρόλο του θεματοφύλακα μιας ειρηνικής μετάβασης σε ένα δημοκρατικό καθεστώς, το οποίο θα αποτελέσει πρότυπο για τον αραβικό και ισλαμικό κόσμο.
Στο επόμενο χρονικό διάστημα θα φανεί αν ο στρατός θα παίξει έναν καταλυτικό-απελευθερωτικό ρόλο -τηρουμένων των αναλογιών- όπως ο πορτογαλικός στρατός που ανέτρεψε τη δικτατορία του Σαλαζάρ το 1974, ή αν η παρέμβασή του θα εκφυλιστεί σε ένα ακόμη στρατοκρατικό καθεστώς, κάτι συνηθισμένο στον αραβικό κόσμο. Ο στρατός κίνησε και καθοδήγησε, με ελεγχόμενες κινήσεις, τις πολιτικές εξελίξεις, όπως φάνηκε από το δεύτερο διάγγελμα του προέδρου Μουμπάρακ, ο οποίος εκχώρησε αρχικά ορισμένες εξουσίες στον Ομάρ Σουλεϊμάν, για να αναλάβει στη συνέχεια τον πλήρη έλεγχο.
Η δημόσια παρέμβαση του στρατού, με ανακοινωθέντα που θυμίζουν πολεμικές συνθήκες, απέβλεπε να κάνει σαφές ότι εκείνος εγγυάται τη μετάβαση σε ένα δημοκρατικότερο σύστημα, αλλά ταυτόχρονα προειδοποιούσε ότι θα υποστηριχθούν τα «νόμιμα αιτήματά του», αλλά όχι και η ανατροπή του ίδιου του καθεστώτος!
Είναι σαφές ότι οι στρατιωτικοί, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του καθεστώτος εδώ και περίπου εξήντα χρόνια, θέλησαν να προλάβουν τη ριζοσπαστικοποίηση της λαϊκής εξέγερσης, καθώς στην πλατεία Ταχρίρ είχαν εμφανίσει τα πρώτα συνθήματα που δεν ζητούσαν μόνο την αποπομπή του Μουμπάρακ, αλλά και την ανατροπή του καθεστώτος («νιζάμ»).
Ο στρατός άφησε να διαφανεί ότι δεν ταυτιζόταν με τον Μουμπάρακ, αλλά τώρα η Αίγυπτος μπαίνει σε μια σχετικά μακρά φάση λεπτών ισορροπιών μέχρι να γίνουν οι συνταγματικές αλλαγές και οι ελεύθερες εκλογές.
Οι εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές της πλατείας Ταχρίρ, που ζητούσαν την άμεση απομάκρυνση του Μουμπάρακ, θα βρεθούν μπροστά σε κρίσιμα διλήμματα, όπως και η ηγεσία του στρατού. Και εδώ κρίνεται η ωριμότητα και η πολιτική σύνεση των δυνάμεων -παλιών και νέων- που πρωτοστατούσαν στις κινητοποιήσεις. Ενα θετικό στοιχείο είναι το γεγονός ότι η λαϊκή εξέγερση δεν περιορίστηκε στο κέντρο του Καΐρου.
Το καθεστώς είναι σαφώς «λαβωμένο», γιατί είδε μέσα σε λίγες μέρες να διαλύεται ο φόβος απέναντι στην αστυνομοκρατία και να καταρρακώνεται η αξιοπιστία του κυβερνητικού κόμματος και των ελεγχόμενων μέσων ενημέρωσης, αλλά ο μηχανισμός εξουσίας, με κέντρο το στρατό, παρέμεινε ακλόνητος.
Η πολύχρονη αυταρχική διακυβέρνηση δεν επέτρεψε τη δημιουργία συγκροτημένων πολιτικών δυνάμεων, που να εκφράζουν τις διάφορες κοινωνικές τάξεις και να μπορούν να διαπραγματευτούν σήμερα δυναμικά. Ομως, το σημαντικό είναι ότι η λαϊκή κινητοποίηση εδραίωσε την πεποίθηση πως η αλλαγή είναι δυνατή και ταυτόχρονα απομυθοποίησε την ικανότητα του καθεστώτος να ελέγχει αιωνίως τους πάντες.
Ο σπόρος της ελευθερίας του λόγου, των διαδηλώσεων και των συγκεντρώσεων, η αμφισβήτηση του διεφθαρμένου καθεστώτος ρίζωσαν για καλά στην αιγυπτιακή γη. Οι εκατοντάδες χιλιάδες, μουσουλμάνοι και χριστιανοί, που κατέβηκαν στους δρόμους, ξαναβρήκαν τη χαμένη αυτοπεποίθησή τους.
Η λαϊκή εξέγερση έδωσε μια εκπληκτική ώθηση στην ελεύθερη έκφραση: Οι γελοιογραφίες και οι περίφημες αιγυπτιακές «νόκτες», δηλαδή τα ανέκδοτα, έχουν πλημμυρίσει το Διαδίκτυο.
Μπροστά σε αυτή την κρίσιμη κατάσταση, με την άνιση διελκυστίνδα ανάμεσα στο καθεστώς και τον εξεγερμένο λαό, Ευρωπαίοι και Αμερικανοί αποδείχθηκαν ξανά κατώτεροι των περιστάσεων. Οι ΗΠΑ, αφού άλλαξαν τρεις φορές στάση, φαίνεται ότι κινήθηκαν τελικά δραστήρια για να διαφυλάξουν τα ύψιστα στρατηγικά συμφέροντά τους και ταυτόχρονα τη συνθήκη ειρήνης που έχει υπογράψει η Αίγυπτος με το Ισραήλ το 1979.
Τώρα ο στρατός της Αιγύπτου βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία: να αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργήσει πραγματικά ως υπερασπιστής της εθνικής ανεξαρτησίας και της ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή, αλλά ταυτόχρονα να παίξει τον ρόλο του θεματοφύλακα μιας ειρηνικής μετάβασης σε ένα δημοκρατικό καθεστώς, το οποίο θα αποτελέσει πρότυπο για τον αραβικό και ισλαμικό κόσμο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου