Της Αλεξίας Στούπη
Πολιτικός Επιστήμονας – MA Strategic Studies & International Security
Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης (ΕΣΔΔ) &
Σχολής Εθνικής Άμυνας (ΣΕΘΑ)
Εξειδίκευση στη γεωπολιτική & ασφάλεια της Μέσης Ανατολής
Το Ιράν επιστρέφει δυναμικά στο γεωπολιτικό προσκήνιο, με την τελευταία έκθεση (31/05/2025) της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) να είναι αποκαλυπτική. Η Τεχεράνη διαθέτει πλέον πάνω από 400 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%. Μια ποσότητα που αν εμπλουτιστεί περαιτέρω, θα αρκούσε για την κατασκευή πολλαπλών πυρηνικών. Το Ιράν αν και δεν αμφισβήτησε τα τεχνικά στοιχεία της IAEA απέρριψε πολιτικά την έκθεση ως «υποκινούμενη».
Η Ισλαμική Δημοκρατία δεν στοχεύει άμεσα στην κατασκευή πυρηνικής κεφαλής. Όχι. Αυτό που στην ουσία επιδιώκει είναι να εγκαθιδρύσει de facto αποτρεπτική ισχύ, ένα καθεστώς «πυρηνικού κατωφλίου» που θα αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού. Και αυτή η στρατηγική ευνοείται από τις συγκυρίες.
Οι ΗΠΑ του Τραμπ δεν επιθυμούν νέα στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή, η Ευρώπη απορροφημένη από τις εξελίξεις στην Ουκρανία και την ενεργειακή της κρίση εμφανίζεται χωρίς ενιαία στρατηγική, το Ισραήλ αν και προειδοποιεί για ενδεχόμενο προληπτικό πλήγμα μοιάζει να κινείται προσεκτικά ώστε να μην ανοίξει νέο μέτωπο ενώ η Γάζα φλέγεται.
Όμως το δίκτυο που οικοδομεί το Ιράν είναι πολυεπίπεδο. Στη Γάζα εμφανίζεται να ενισχύει στρατιωτικά και πολιτικά τη Χαμάς, σε μια στιγμή που το Ισραήλ έχει εμπλακεί σε παρατεταμένο πόλεμο φθοράς, στο Λίβανο η Χεζμπολάχ παρά τις διεθνείς πιέσεις διατηρεί ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα έναντι του Ισραήλ. Στη Συρία η Τεχεράνη σπεύδει να καλύψει το γεωπολιτικό κενό που δημιουργήθηκε μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ και το εύθραυστο μεταβατικό σκηνικό και στο Ιράκ και τον Περσικό Κόλπο διαμορφώνονται ενεργειακές και στρατιωτικές συμμαχίες με σαφές αντιδυτικό πρόσημο.
Το Ιράν κινείται πια όχι σαν κάποιος απομονωμένος παίκτης, αλλά ως κεντρικός κόμβος ενός αναδυόμενου άξονα που περιλαμβάνει σιιτικά δίκτυα, περιφερειακές συμμαχίες με τη Ρωσία και την Κίνα στο πλαίσιο και των BRICS+ αλλά και φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές.
Η άνοδος του Ιράν ως δύναμης «πυρηνικού κατωφλίου» αναδιαμορφώνει το σύνολο του χάρτη της Μέσης Ανατολής έχοντας προεκτάσεις που φτάνουν ως την Ανατολική Μεσόγειο. Και κάπως έτσι η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης επηρεάζεται άμεσα καθώς η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο και οι απειλές κατά των θαλάσσιων δρόμων μεταφοράς LNG αποκτούν νέα βαρύτητα, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να εκμεταλλευτεί το νέο σκηνικό εμφανιζόμενη ως «ειρηνοποιός» αλλά με προφανείς αναθεωρητικές στοχεύσεις και το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με την ανάγκη στρατηγικής αναπροσαρμογής.
Ποιο είναι όμως το πραγματικό διακύβευμα; Η επανεμφάνιση του Ιράν ως δύναμης πυρηνικού κατωφλίου δεν είναι μια μικρή τεχνική λεπτομέρεια. Είναι στρατηγική ανατροπή και επηρεάζει ήδη τις ισορροπίες από τον Περσικό Κόλπο ως την Ανατολική Μεσόγειο. Διότι το Ιράν δεν κινείται απλώς, αλλά πλέκει ένα νέο δίκτυο περιφερειακής ισχύος, σε μια Μέση Ανατολή όπου οι παλιοί συσχετισμοί καταρρέουν.
Πολιτικός Επιστήμονας – MA Strategic Studies & International Security
Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης (ΕΣΔΔ) &
Σχολής Εθνικής Άμυνας (ΣΕΘΑ)
Εξειδίκευση στη γεωπολιτική & ασφάλεια της Μέσης Ανατολής
Το Ιράν επιστρέφει δυναμικά στο γεωπολιτικό προσκήνιο, με την τελευταία έκθεση (31/05/2025) της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) να είναι αποκαλυπτική. Η Τεχεράνη διαθέτει πλέον πάνω από 400 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%. Μια ποσότητα που αν εμπλουτιστεί περαιτέρω, θα αρκούσε για την κατασκευή πολλαπλών πυρηνικών. Το Ιράν αν και δεν αμφισβήτησε τα τεχνικά στοιχεία της IAEA απέρριψε πολιτικά την έκθεση ως «υποκινούμενη».
Η Ισλαμική Δημοκρατία δεν στοχεύει άμεσα στην κατασκευή πυρηνικής κεφαλής. Όχι. Αυτό που στην ουσία επιδιώκει είναι να εγκαθιδρύσει de facto αποτρεπτική ισχύ, ένα καθεστώς «πυρηνικού κατωφλίου» που θα αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού. Και αυτή η στρατηγική ευνοείται από τις συγκυρίες.
Οι ΗΠΑ του Τραμπ δεν επιθυμούν νέα στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή, η Ευρώπη απορροφημένη από τις εξελίξεις στην Ουκρανία και την ενεργειακή της κρίση εμφανίζεται χωρίς ενιαία στρατηγική, το Ισραήλ αν και προειδοποιεί για ενδεχόμενο προληπτικό πλήγμα μοιάζει να κινείται προσεκτικά ώστε να μην ανοίξει νέο μέτωπο ενώ η Γάζα φλέγεται.
Όμως το δίκτυο που οικοδομεί το Ιράν είναι πολυεπίπεδο. Στη Γάζα εμφανίζεται να ενισχύει στρατιωτικά και πολιτικά τη Χαμάς, σε μια στιγμή που το Ισραήλ έχει εμπλακεί σε παρατεταμένο πόλεμο φθοράς, στο Λίβανο η Χεζμπολάχ παρά τις διεθνείς πιέσεις διατηρεί ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα έναντι του Ισραήλ. Στη Συρία η Τεχεράνη σπεύδει να καλύψει το γεωπολιτικό κενό που δημιουργήθηκε μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ και το εύθραυστο μεταβατικό σκηνικό και στο Ιράκ και τον Περσικό Κόλπο διαμορφώνονται ενεργειακές και στρατιωτικές συμμαχίες με σαφές αντιδυτικό πρόσημο.
Το Ιράν κινείται πια όχι σαν κάποιος απομονωμένος παίκτης, αλλά ως κεντρικός κόμβος ενός αναδυόμενου άξονα που περιλαμβάνει σιιτικά δίκτυα, περιφερειακές συμμαχίες με τη Ρωσία και την Κίνα στο πλαίσιο και των BRICS+ αλλά και φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές.
Η άνοδος του Ιράν ως δύναμης «πυρηνικού κατωφλίου» αναδιαμορφώνει το σύνολο του χάρτη της Μέσης Ανατολής έχοντας προεκτάσεις που φτάνουν ως την Ανατολική Μεσόγειο. Και κάπως έτσι η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης επηρεάζεται άμεσα καθώς η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο και οι απειλές κατά των θαλάσσιων δρόμων μεταφοράς LNG αποκτούν νέα βαρύτητα, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να εκμεταλλευτεί το νέο σκηνικό εμφανιζόμενη ως «ειρηνοποιός» αλλά με προφανείς αναθεωρητικές στοχεύσεις και το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με την ανάγκη στρατηγικής αναπροσαρμογής.
Ποιο είναι όμως το πραγματικό διακύβευμα; Η επανεμφάνιση του Ιράν ως δύναμης πυρηνικού κατωφλίου δεν είναι μια μικρή τεχνική λεπτομέρεια. Είναι στρατηγική ανατροπή και επηρεάζει ήδη τις ισορροπίες από τον Περσικό Κόλπο ως την Ανατολική Μεσόγειο. Διότι το Ιράν δεν κινείται απλώς, αλλά πλέκει ένα νέο δίκτυο περιφερειακής ισχύος, σε μια Μέση Ανατολή όπου οι παλιοί συσχετισμοί καταρρέουν.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου