Για δεύτερη φορά στα «αζήτητα» ο Κάθετος Διάδρομος

Οι εξηγήσεις των εμπλεκομένων, η πιθανή διελκυστίνδα Ε.Ε.- ΗΠΑ και η αμηχανία της κυβέρνησης για την τύχη του ενεργειακού «θριάμβου» της

Για δεύτερη φορά στα «αζήτητα» ο Κάθετος Διάδρομος

ΕΦΣΥΝ

Γιάννης Κιμπουρόπουλος

Μηδενικές προσφορές και στη δεύτερη δοκιμαστική δημοπρασία χθες εγείρουν ισχυρές αμφιβολίες για το μέλλον του εγχειρήματος μεταφοράς αμερικανικού αερίου μέσω Ελλάδας σε Βαλκάνια και Ουκρανία.

«Ο Κάθετος Διάδρομος είναι ένα έργο μεγάλης γεωπολιτικής και οικονομικής σημασίας και είμαστε ευτυχείς που γίνεται πραγματικότητα», έλεγε ο πρωθυπουργός τον περασμένο Νοέμβριο, υποδεχόμενος στην Αθήνα τους υπουργούς Εσωτερικών και Ενέργειας των ΗΠΑ. «Η Ελλάδα είναι η φυσική πύλη εισόδου του αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ευρώπη», τόνιζε τότε, προς μεγάλη ικανοποίηση των συνομιλητών του. Εναν μήνα μετά, υποδεχόμενος την πρόεδρο της Μολδαβίας, επαιρόταν για την Ελλάδα «που καθίσταται πάροχος ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης».

Εκτοτε, έχουν μεσολαβήσει μερικές συμφωνίες για την ολοκλήρωση υποδομών, έχουν επισπευσθεί σχεδιασμοί για κατασκευή τρίτου σταθμού LNG, η ΔΕΠΑ Εμπορίας με την Aktor Energy και την αμερικανική Venture Global συμφώνησαν εισαγωγή 0,7 δισ. κυβικών μέτρων αμερικανικού αερίου από το 2030 για είκοσι χρόνια. Η ίδια συμφώνησε με την ουκρανική Naftogaz –παρουσία Ζελένσκι στην Αθήνα– την τροφοδοσία της Ουκρανίας με αέριο μέχρι τον Μάρτιο.

Ωστόσο, οι δύο πρώτες εμπορικές δοκιμασίες του Κάθετου Διαδρόμου –με δημοπρασίες δυναμικότητας αερίου μέσω των αγωγών από φορείς διανομής αερίου στις χώρες διέλευσης– κατέληξαν σε τεράστια αποτυχία, δημιουργώντας ισχυρές αμφιβολίες για την απήχηση του εγχειρήματος στους υποψήφιους «πελάτες» του.

Απουσίες...

Τόσο τον Δεκέμβριο όσο και στις 26 Ιανουαρίου, το ενδιαφέρον επενδυτών να δεσμεύσουν χωρητικότητα για μεταφορά αερίου μέσω Ρεβυθούσας και FSRU Αλεξανδρούπολης προς Ουκρανία (Route 1) ήταν μηδενικό. Προσφέρονταν 71 γιγαβατώρες και κατατέθηκαν προσφορές για 48 MWh, μόλις για το 0,0006%! Για τις άλλες δύο διαδρομές –Route 2, με αμερικανικό LNG μέσω FSRU Αλεξανδρούπολης και ελληνοβουλγαρικού αγωγού IGB, και Route 3, με αζέρικο αέριο μέσω TAP και IGB– δεν υπήρξε καν «δοκιμαστικό» ενδιαφέρον.

Είναι δε χαρακτηριστικό ότι δύο μήνες μετά το διθυραμβικά προβεβλημένο deal ΔΕΠΑ-Naftogaz, και οι δύο έλαμψαν διά της απουσίας τους! Ετσι, από την τετράμηνη συμφωνία τους –Δεκέμβριος 2025 έως Μάρτιος 2026– η μισή έχει… εξαερωθεί χωρίς προμήθεια έστω ενός κυβικού αερίου.

Τι ακριβώς συμβαίνει και το αέριο του Κάθετου Διαδρόμου μένει στ’ αζήτητα; Στις εξηγήσεις περιλαμβάνονται και οι εξής:

● Τα τρία προϊόντα που διατίθενται στους επενδυτές της αγοράς αερίου είναι μικρής διάρκειας. Oπως αναφέρει η επικεφαλής του ΔΕΣΦΑ Ρίτα Γκάλι, «δεν είναι δυνατό ένας χρήστης να αγοράσει δυναμικότητα τη Δευτέρα και να βρει πλοίο μεταφοράς LNG σε τρεις ημέρες». Η –απωθητική για τους αγοραστές– μηνιαία διάρκεια των δοκιμαστικών προϊόντων του Διαδρόμου λήγει τον Απρίλιο, και μέχρι τότε θα πρέπει να επανασχεδιαστούν.

● Παρότι η Ε.Ε. διακηρύσσει ως απόλυτη προτεραιότητα την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο μέχρι το 2027, δεν έχει εντάξει τον Κάθετο Διάδρομο στις «8 ενεργειακές λεωφόρους της» (ενώ έχει εντάξει την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ελλάδας), δεν έχει προβλέψει κάποια χρηματοδότηση, ενώ περνάει από την κρησάρα των Κανονισμών κάθε απόφαση των πέντε χωρών της Ε.Ε. που μετέχουν στον Διάδρομο.

● Οι άμεσα εμπλεκόμενοι, όπως πρόσφατα (στο Νταβός) ο επικεφαλής του AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, καλούν την Κομισιόν «αν πραγματικά θέλει απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο» να χρηματοδοτήσει υποδομές που θα κάνουν πιο λειτουργικό τον Διάδρομο, όπως έναν δεύτερο σταθμό FSRU.

● Ομως, ο Κάθετος Διάδρομος είναι μεν έργο ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης, αλλά ταυτόχρονα είναι έργο… οικονομικής ασφάλειας των ΗΠΑ, αφού βασίζεται στη μεγάλη αύξηση εισαγωγών αμερικανικού LNG. Επομένως, οι Βρυξέλλες έχουν κάθε λόγο να αφήσουν στους ωφελούμενους Αμερικανούς την επενδυτική πρωτοβουλία σε υποδομές που βοηθούν τις δικές τους εξαγωγές. Εξάλλου, τα μέτωπα του γεωπολιτικού και δασμολογικού πολέμου με τις ΗΠΑ δεν έχουν κλείσει. Και με δεδομένη τη διόλου ρεαλιστική δέσμευση της Ε.Ε. να αγοράζει από φέτος 250 δισ. ευρώ αμερικανικά ενεργειακά προϊόντα ετησίως, τίποτε δεν αποκλείει οι ρυθμιστικές ασάφειες για τον Κάθετο Διάδρομο να είναι ένα διαπραγματευτικό όπλο της Ε.Ε. έναντι του απρόβλεπτου υπερατλαντικού εταίρου.

Αυτό σημαίνει, βέβαια, για την κυβέρνηση Μητσοτάκη, που βιάστηκε να πανηγυρίσει τον ενεργειακό θρίαμβό της, ότι θα βρεθεί σε δύσκολα διλήμματα ως «υπηρέτης δύο αφεντάδων». Και χωρίς την επιδεξιότητα του Τρουφαλντίνο...