Η ακτινογραφία του νομοσχεδίου Δένδια

Η ΠΟΕΣ παραθέτει την ακτινογραφία του πολυνομοσχεδίου μαζί με το πόρισμα, ότι η κατάσταση είναι σοβαρή.

Το Σώμα Υπαξιωματικών ήταν αυτό που εξαρχής κίνησε το ενδιαφέρον διότι κινητοποίησε χιλιάδες στελέχη επειδή έθιγε σε υπερθετικό βαθμό και δυσανάλογα με όλες τις άλλες προελεύσεις τους αποφοίτους σχολών Υπαξιωματικών. Ακόμα και οι αξιωματικοί ΑΣΕΙ πλέον αντιλαμβάνονται τις πολύ δυσμενείς αλλαγές που τους επιφυλάσσουν οι συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις, ενώ οι ΕΜΘ και οι ΕΠΟΠ αντιμετωπίζονται σχεδόν ως στρατιωτικού ειδικού καθεστώτος. Οι Σχολές Υπαξιωματικών όχι μόνο δεν ανωτατοποιούνται, αλλά δεν πλέον θα παρέχουν λιγότερα επαγγελματικά δικαιώματα και από ΣΑΕΚ.

Το μισθολόγιο και οι υποτιθέμενες αυξήσεις του ήταν το αφήγημα που κατέρρευσε πιο πρόσφατα μέσα από την εντελώς αμήχανη και καινοφανή ενέργεια της δημοσίευσης προσχεδίων μισθοδοσίας του Φεβρουαρίου, όπου διαπιστώθηκαν έως και μειώσεις, ακριβώς όπως θυμίζει η ΠΟΕΣ ότι είχε προβλέψει, ενώ προετοιμάζει το έδαφος για τις οριζόντιες μειώσεις που θα ακολουθήσουν σε εφάπαξ, μερίσματα κλπ. Το οικονομικό φιάσκο αποδεικνύεται από την πρόβλεψη για προσωπική διαφορά.

Ωστόσο, προκύπτουν πολύ σοβαρές επισημάνσεις: το άρθρο 287 που βρίσκεται “χαμένο” ανάμεσα σε μια σειρά από εντελώς “υποδεέστερα” (θεματικώς) άρθρα, υποβαθμίζει το ΣΑΓΕ σε Όργανο του Α/ΓΕΕΘΑ, μετατρέποντας τις ΕΔ σε ενός ανδρός αρχή. Το άρθρο 298 αφήνει μια πολύ σοβαρή υπόνοια ότι πρόκειται για αιωρούμενη απειλή πάνω από δημοσιογράφους ώστε να περιορίζουν την άσκηση κριτικής. Σειρά από άρθρα είτε επαναφέρουν διατάξεις που είχαν εφαρμοστεί επί χούντας (πχ 106 για τη συμμετοχή σε σωματεία), είτε δεν τα είχε διανοηθεί ούτε η χούντα. Σε άλλη περίπτωση γίνεται και τροποποίηση σε νομοθετικό διάταγμα του 1973, παρά την “αποχουντοποίηση” που είχε επικαλεστεί ο ΥΕΘΑ, ενώ η εμφανής προχειρότητα των πρόσφατων νόμων του ΥΠΕΘΑ αποδεικνύεται από τις παρεμβάσεις/τροποποιήσεις σε αυτούς, που δεν είναι λίγες, με πιο εμφανή την περίπτωση του άρθρου 289, το οποίο καταργεί μια πρόσφατη διάταξη που είχε ψηφιστεί μετά διθυράμβων.

Η ΠΟΕΣ επισημαίνει ότι το νομοσχέδιο διαπνέεται από την αδικία και την αδιαφάνεια, δημιουργεί διαρκώς μηχανισμούς και διαδικασίες για εξυπηρέτηση ημετέρων, ενώ περισσότερο επαναφέρει την αριστοκρατία με την αρχαιοελληνική έννοια, παρά την αριστεία που ευαγγελίζεται. Υπό αυτό το πνεύμα, οι ανώτατοι αξιωματικοί προκειμένου να διασφαλιστεί η σιωπηρή συναίνεσή τους πριμοδοτούνται υπέρ το δέον και αντιμετωπίζονται σχεδόν ξεχωριστά από το σύνολο του στρατεύματος.

Η ΠΟΕΣ μέσα από μια πολύ λεπτομερή ανάλυση που εκτείνεται σε τρία επίπεδα ανάγνωσης (αρχής γενομένης από μια γενική παρουσίαση συνοδευόμενη από τα προβλήματα που δεν αντιμετωπίζει), παραθέτει όλα τα προβλήματα, που, δυστυχώς, είναι πολύ σοβαρότερα από τη δυσμενή παρέμβαση στη σταδιοδρομία των υπαξιωματικών (πρώτιστα) και των αξιωματικών (ακολούθως). Σύμφωνα με τη μεγάλη εικόνα που, κατά το έγγραφο, υπάρχει πίσω από το σύνολο του νομοσχεδίου, οι σταδιοδρομικές αλλαγές επί της ουσίας επισπεύδουν την κατάρρευση της ικανότητας συντήρησης και επισκευής των ΕΔ, παράλληλα με τις διαδικασίες υποστήριξης και διοικητικής μέριμνας. Το “κενό” που θα δημιουργηθεί λόγω της αυξανόμενης απουσίας προσωπικού “αναγκαστικά” θα πρέπει να αναπληρωθεί από ιδιώτες με πολλαπλάσιο κόστος. Βέβαια, η ζημία που θα έχουν υποστεί οι ΕΔ από την απώλεια της αυτοεπισκευαστικής ικανότητας και της τεχνογνωσίας θα είναι τεράστια και δεν θα μπορεί να επανέλθει.

Τέλος, η ΠΟΕΣ επισημαίνει οτι η δομή του πολυνομοσχεδίου (ιδίως ως προς τη σταδιοδρομία) παραβιάζει σε πολλά σημεία τις αρχές της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, της αναλογικότητας και της αξιοκρατίας συντρίβοντας κάθε έννοια χρηστής Διοίκησης, ενώ επαναφέρει τις θέσεις της ότι απαιτεί την συνολική απόσυρση του πολυνομοσχεδίου και ότι δεν θα δεχθεί καμία μετακύλιση του προβλήματος σε νεότερες γενιές όπως σχεδιάζουν συγκεριμένοι εργατικοί κύκλοι.

Το έγγραφο (κυρίως σώμα του κειμένου) της ΠΟΕΣ (τα παραρτήματα υπάρχουν στο σύνδεσμο και τα συνημμένα):

Αξιότιμη Κυρία Πρόεδρε της Επιτροπής.

Αξιότιμες Κυρίες και Κύριοι Βουλευτές μέλη της Επιτροπής.

Παρά τις συνεχείς αγωνιώδεις προειδοποιήσεις μας για την πορεία στην οποία βρίσκονται οι ΕΔ, η οποία επηρεάζεται από όλες τις εξαγγελίες και τα μέτρα της Κυβέρνησης, δυστυχώς με αγωνία και λύπη διαπιστώνουμε ότι επιβεβαιωνόμαστε εμφατικά, κάθε φορά ως προς το τι μέλλει γενέσθαι. Και η πορεία είναι ξεκάθαρα προς τα βράχια, με ιδιαίτερα μεγάλη και αυξανόμενη ταχύτητα.

Αυτό δεν είναι δικός μας ισχυρισμός. Οι ΕΔ βρίσκονται σε μια κατάσταση η οποία δεν δύναται να αμφισβητηθεί: οι παραιτήσειςστρατιωτικών αυξάνονται με αλματώδεις ρυθμούς, ακριβώς όπως απαξιώνονται, διά της αδιαφορίας των νέων και τις παραιτήσεις των σπουδαστών, και οι σχολές αξιωματικών και υπαξιωματικών. Ομοίως, βεβαίως, ισχύει και τις κατατάξεις που αποτυγχάνουν η μία μετά την άλλη. Πριν λίγους μήνες παρουσιάζαμε στοιχεία που αποδείκνυαν ότι οι ΕΔ έχουν μετατραπεί σε μη ελκυστικό επαγγελματικό προορισμό.

Πλέον, με τις ηλικίες των στελεχών που καταθέτουν τις παραιτήσεις τους να χαμηλώνουν με ανησυχητική τάση, διαφαίνεται ότι οι ΕΔ αδυνατούν να κρατήσουν και όσους από τη νέα γενιά, δυστυχώς όχι ιδιαίτερα πολλούς πλέον, τις επιλέγουν. Οι πρόσφατες δηλώσεις του ΥΕΘΑ περί «φερέτρων που πρέπει να συνηθίσουν οι Κοινωνίες», μέσα σε ένα γενικότερα αυξανόμενα φιλοπόλεμο κλίμα που δείχνει να ξεφεύγει από τη φιλοσοφία της Εθνικής Άμυνας, επιδείνωσαν την κατάσταση, ενώ η πρόσφατη γνωστοποίηση του αριθμού εισακτέων για το ακαδημαϊκό έτος 2026-27 ο οποίος συρρικνώθηκε, λόγω έλλειψης υποψηφίων, είναι χαρακτηριστική.

Έχουμε θέσει κατ’ επανάληψη ένα ιδιαίτερα κρίσιμο ερώτημα το οποίο η Ηγεσία των ΕΔ παριστάνει ότι δεν αντιλαμβάνεται: εάν οι νέοι στρέφουν την πλάτη τους στις Ε.Δ. υπό τις υπάρχουσες συνθήκες, τι κάνει τον ΥΕΘΑ και το επιτελείο του να πιστεύει ότι θα έρθουν υπό πολύ δυσμενέστερες;

Το ΥΠΕΘΑ, τα Γενικά Επιτελεία και πλήθος προθύμων ή ελάχιστα ενημερωμένων ΜΜΕ επιχειρούν επί σειρά μηνών να καλλωπίσουν το αποκρουστικό όραμα για τη νέα εποχή των ΕΔ, το οποίο μέχρι πρότινος ονομαζόταν «Ατζέντα 2030» και ακόμα πιο πριν, «Οδικοί Χάρτες». Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάζουν το «τίποτα» ως τα πάντα και μάλιστα με ιδιαίτερο στόμφο, ακριβώς όπως κάνει διαρκώς κι ο ΥΕΘΑ.

Υπενθυμίζουμε ότι όλος ο σχεδιασμός των «μεταρρυθμίσεων» βασίστηκε στο συστηματικό διασυρμό των ΕΔ και των στρατιωτικών, προκειμένου ο νομοθέτης να αυτοπαρουσιαστεί ως ο πρόθυμος μεταρρυθμιστής που «θα σπάσει επιτέλους αβγά» για να διορθώσει την κατάσταση. Σε αυτό το πλαίσιο, δεν δίστασε να μας διαπομπεύει ενώπιον κάθε πιθανού ακροατηρίου (από τη Βουλή έως και δεξιώσεις πολιτών), προκειμένου να πείσει ότι όσα ισχύουν σήμερα είναι τραγελαφικά και ήρθε ο ίδιος να τα εξορθολογήσει και θεραπεύσει.

Πρόσφατα παραθέσαμε σε ειδικό έγγραφο κάποια ενδεικτικά παραδείγματα από τις πολλές υπερβολές και ανακρίβειες που επικαλέστηκε ο ΥΕΘΑ καθ’ όλο το προηγούμενο διάστημα της «προετοιμασίας» της Κοινής Γνώμης. Δυστυχώς, δεν είχε προλάβει να ακουστεί δημόσια και το «συμπέρασμά» του, ότι μέχρι σήμερα δεν είχαμε σοβαρές ένοπλες δυνάμεις που να μπορούν να αντιμετωπίσουν απειλές (3ο συνέδριο της Ανεξάρτητης Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας ΚΟΜΒΟΣ, 28/11/25: «Μια κατάσταση λοιπόν, που για την χώρα επιβάλλει να αποκτήσει σοβαρές Ένοπλες Δυνάμεις, με δυνατότητα να αντιμετωπίσουν απειλές»).

Ο παρών σχολιασμός λαμβάνει χώρα υπό την σκιά μιας σοβαρότατης ενέργειας που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως θεσμική εκτροπή: τόσο η τελική μορφή του νομοσχεδίου, όσο και (για πρώτη φορά!) η ανάλυση συνεπειών ρύθμισης δημοσιεύθηκαν σε ηλεκτρονική έκδοση εφημερίδας, σχεδόν με το σύνολο των υπογραφών του ΥΣ. Ίσως για πρώτη φορά στα χρονικά, δημοσιεύθηκε (σχεδόν) κοινή δήλωση διαμαρτυρίας από τους Τομείς Άμυνας των κομμάτων που διαμαρτύρονται για τη μεθόδευση. Άραγε, έτσι θα ψηφιστεί ένα «τόσο καλό» νομοσχέδιο; Υπό αυτές τις συνθήκες; Νύχτα σε ημέρες παραδοσιακής χαλάρωσης, όπως μας έχουν συνηθίσει τα νομοσχέδιο του ΥΠΕΘΑ την τελευταία διετία; Η Διαρκής Επιτροπή Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων δεν θίγεται, δεν προσβάλλεται, δεν αισθάνεται ότι υποβαθμίζεται και υποκαθίσταται από αυτή την ενέργεια;

Αξίζει σε αυτό το σημείο να σχολιάσουμε τη δημόσια «διαβούλευση», η οποία έχει υποβαθμιστεί σε τυπική διαδικασία προ ψήφισης. Σχεδόν 10.000 χρήστες σχολίασαν, πάνω από 16.000 σχόλια υπεβλήθησαν και εξ αυτών σχολιάζονται μόνο όσα δεν έχουν ουσιαστική επίδραση στις αλλαγές. Ο κυρίως όγκος των σχολίων που εμπεριείχε το σύνολο της οργής και της αγανάκτησης, απλώς δεν ελήφθη υπόψιν.

Καθ’ όσον πρόκειται για την πρώτη φορά που αναγκαζόμαστε να προβούμε σε τόσο εκτεταμένα σχόλια, λόγω της έκτασης του νομοσχεδίου, θα τα παραθέσουμε στα Παραρτήματα, με τρόπο που να διευκολύνει ακόμα και το μη μυημένο με τα θέματα των ΕΔ αναγνώστη:Πρώτα, θα παρουσιάσουμε τη γενική εικόνα και τα προβλήματα του πολυνομοσχεδίου (παραρτήματα «Α» και «Γ»).

Στη συνέχεια θα ακολουθούν τα συνοπτικά συμπεράσματά μας ανά θεματική κατηγορία (όχι ανά κατηγορία του νομοσχεδίου) (παράρτημα «Β»).

Τέλος, θα αποτυπώσουμε το σύνολο των παρατηρήσεών μας, λεπτομερώς ανά κατηγορίες, για όσους επιθυμούν να εμβαθύνουν κατ’ άρθρο, ώστε να πλήρη άποψη (παραρτήματα «Δ» έως «Θ»).

Θεωρούμε ότι, αξίζει να σχολιαστεί και η «μεγάλη εικόνα» που κρίνουμε ότι βρίσκεται πίσω από το σύνολο των «μεταρρυθμίσεων». Παρά τα όσα ευαγγελίζεται ο νομοθέτης και συνδυαστικά με τη δήλωσή του ότι «οι ΕΔ χρειάζονται στρατιωτικούς πρώτης γραμμής», δεν υπάρχουν περιθώρια για παρερμηνείες: σε, πιθανώς, βραχυπρόθεσμο χρονικό διάστημα από την αυξανόμενη «αιμορραγία» σε προσωπικό, πρόκειται να πληγεί (σε βαθμό λουκέτου) η δυνατότητα (και οι υποδομές) συντήρησης και επισκευής των ΕΔ, καθώς και η διοικητική μέριμνα (logistics). Ιδίως η αυτοεπισκευαστική δυνατότητα των ΕΔ διατηρεί, όχι μόνο την τεχνογνωσία εντός των θυρών, αλλά και το κόστος.

Η συντήρηση βασίζεται στις ειδικότητες των υπαξιωματικών, ειδικότητες που οι αξιωματικοί ΑΣΕΙ δεν έχουν και κατ’ επέκταση δεν μπορούν να αποκτήσουν σχετική εξειδίκευση. Πέραν τούτου, οι αξιωματικοί ΑΣΕΙ δεν μπορούν να καλύπτουν στους χαμηλούς βαθμούς θέσεις ξηράς, γεγονός που αποτελεί πρόσθετο λόγο ύπαρξης αξιωματικών εξ ΑΣΣΥ. Εξάλλου, σύμφωνα με το νέο «δόγμα» που έμμεσα έχει παρουσιαστεί, το προσωπικό που στελεχώνει την υποστήριξη θεωρείται πλεονάζον. Είναι προφανές ότι το μεγάλο κενό θα καλυφθεί με πολλαπλάσιο κόστος από την ιδιωτική οικονομία.

Εν κατακλείδι, ο νομοθέτης, αν και αδυνατεί (ή δεν επιθυμεί) να επιβάλει την τάξη στο ίδιο του το στρατιωτικό γραφείο όπου υπηρετεί και «Συνταγματάρχης χωρίς Σύνταγμα», αξιωματικός που έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για κλοπή και κατά φαινόμενα οι δικαστικές αποφάσεις ουδέποτε εφαρμόστηκαν, καθώς και στέλεχος που έχει πολιτευθεί κατά το παρελθόν με πολιτικό κόμμα σε κομματικό μηχανισμό παραμένοντας ατιμώρητο στις ΕΔ, όχι μόνο παρέχει άπλετη πολιτική κάλυψη, προκειμένου να αποδείξει ότι ο νόμος δεν αφορά όλους εξίσου, θεσπίζει ειδική διοικητική / σταδιοδρομική μεταχείριση για το γραφείο του, κατ’ εξαίρεσιν. Την ίδια στιγμή φέρνει το «νέο Μεσαίωνα» για το σύνολο των στρατιωτικών ως «μεταρρύθμιση». Αναφορικά δε, με τη διάθεση για αξιοκρατία και διαφάνεια, θα είχε ενδιαφέρον να πληροφορηθούμε ποιους και πως επηρεάσει η τραγωδία τις Λιβύηςπροκειμένου να πειστούμε για τις αγαθές προθέσεις.

Ωστόσο, μια από τις κρισιμότερες λεπτομέρειες του πολυνομοσχεδίου επιχειρήθηκε να «κρυφτεί» μέσα σε ένα χάος διατάξεων: με το άρθρο 287 και τις παρεμβάσεις στις αρμοδιότητες του ΣΑΓΕ, το εν λόγω θεσμικό όργανο υποβαθμίζεται σε υποχείριο του εκάστοτε Α/ΓΕΕΘΑ, επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις μας για τη συγκέντρωση υπεραρμοδιοτήτων. Με αυτή τη μεθόδευση οι ΕΔ ελέγχονται απόλυτα από ένα πρόσωπο που επιλέγεται με αδιαφανή κριτήρια προσωπικά από τον εκάστοτε ΥΕΘΑ, ενώ περιέργως το Όργανο (ΣΑΓΕ) δεν παύει να αναφέρεται.

Διευκρινίζουμε προς αποφυγή παρερμηνειών ότι σχόλια μας δεν πρέπει να εκληφθούν ως επισημάνσεις για διόρθωση ή βελτιώσεις, αλλά μόνο ως αποδείξεις που επιβεβαιώνουν ότι πρόκειται για ένα ιδιαίτερα κακό νομοσχέδιο που δεν χρήζει διορθωτικών παρεμβάσεων. Υπενθυμίζουμε ότι η ΠΟΕΣ εμμένει στη θέση της για συνολική απόσυρση του πολυνομοσχεδίου, πόσο μάλλον μετά την πλήρη επιβεβαίωσή μας ότι ακόμα και οι «αυξήσεις» είναι ένας καλοπαιγμένος μύθος. Τυχόν «λύσεις» που να στραφούν κατά των νέων παιδιών (εφεξής), δεν πρόκειται να γίνουν αποδεκτές. Η ΠΟΕΣ δεν θα συναινέσει σε καμία ανέντιμη πράξη, να φύγει το πρόβλημα από το δικό μας «τομάρι» κι όπου πέσει.

Όσον αφορά τις παρατηρήσεις μας, αυτές καταγράφονται όχι για να διορθωθούν, αλλά για να καταδειχθεί πόσο κακογραμμένο και πρόχειρο είναι το σύνολο του νομοσχεδίου. Το περιεχόμενό του είναι τόσο δυσμενές και αναιτιολόγητο που θεωρούμε ότι δεν τίθεται καν θέμα οιαδήποτε συζήτησης, πολλώ δε μάλλον όταν έχουν εντοπιστεί σημεία που μάλλον θα ζήλευαν ακόμα και οι εμπνευστές ιδιαίτερα σκοτεινών εποχών (τα οποία καταγράφουμε).

Υπενθυμίζουμε δε, ότι έχουμε υποβάλει κατ΄ επανάληψη προτάσεις σε εντελώς διαφορετικό πλαίσιο, οι οποίες εξομαλύνουν όλες τις αδικίες με τρόπο δίκαιο επιβραβεύοντας στην πράξη την αριστεία, δίχως να δημιουργούν νέες ή να καταβαραθρώνουν το ηθικό. Η πλειοψηφία από αυτές δεν έχει εφαρμοστεί καν από την Πολιτεία πριν εισηγηθεί την ψήφιση του παρόντος πολυνομοσχεδίου. Εμμένουμε σε αυτές τις θέσεις.

Σε κάθε περίπτωση, η ΠΟΕΣ ζητάει από τα κόμματα της αντιπολίτευσης να δεσμευθούνότι θα αναλάβουν στο μέλλον, από την όποια θέση τους ορίσει ο ελληνικός λαός, όλες τις απαιτούμενες ενέργειες για την αποκατάσταση του συνόλου των αδικιώνπου επιφέρει αυτό το προδήλως άδικο νομοσχέδιο – ντροπή.