«Πόλεμος χωρίς στρατιώτες» στο Ιράν: πώς χρησιμοποιούνται drones, αλγόριθμοι και τεχνητή νοημοσύνη στις επιχειρήσεις. Τι εξηγεί ο υποπτέραρχος ε.α. Δημήτρης Παντελάτος.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δείχνει πώς αλλάζει ο τρόπος διεξαγωγής των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Στον πόλεμο Ιράν–Ισραήλ δεν κυριαρχούν μόνο τα κλασικά μέσα μάχης, αλλά drones, δίκτυα πληροφοριών, στοχοποίηση μέσω αλγορίθμων και επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων.
Στην εκπομπή της δημοσιογράφου Ιωάννας Ηλιάδη στον Μάχη FM 99,8, ο υποπτέραρχος ε.α. Δημήτρης Παντελάτος περιέγραψε αυτή τη μεταβολή με μια φράση που αποτυπώνει ολόκληρη την εικόνα: «Αυτή τη στιγμή γίνεται ένας πόλεμος χωρίς στρατιώτες». Νωρίτερα είχε πει ότι «ο πόλεμος δεν είναι αυτό το οποίο έχουμε συνηθίσει», εξηγώντας ότι δεν πρόκειται πλέον για μάχες όπου ο αντίπαλος «βλέπεται» με τον αντίπαλο, αλλά για ένα περιβάλλον όπου η απόσταση, η τεχνολογία και τα δίκτυα καθορίζουν το αποτέλεσμα.
Ο ίδιος έδωσε και μια πιο σκληρή εικόνα για το πώς μοιάζει σήμερα αυτή η μορφή σύγκρουσης. «Όλο το σκηνικό είναι σαν ένα έδρας video game», είπε, επιμένοντας ότι αυτό γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνο όταν χρησιμοποιείται από δυνάμεις που, όπως ανέφερε, «δεν έχουν καμία σχέση με την ηθική» και δεν δείχνουν σεβασμό στο διεθνές δίκαιο.
Η τεχνητή νοημοσύνη στον πόλεμο Ιράν–ΗΠΑ-Ισραήλ
Ο Δημήτρης Παντελάτος συνέδεσε ευθέως τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης με τη διαδικασία της στοχοποίησης. «Πλέον ακόμα και το κομμάτι της στοχοποίησης γίνεται μέσω αλγορίθμων», είπε, εξηγώντας ότι η επιλογή στόχων δεν περνά πλέον μόνο από την ανθρώπινη κρίση ή από μια κλασική αλυσίδα διοίκησης, αλλά από συστήματα που επεξεργάζονται πληροφορίες σε μεγάλη κλίμακα και σε πολύ μικρό χρόνο.
Στο ίδιο σημείο στάθηκε και στο ζήτημα των κανόνων εμπλοκής. Όπως είπε, μέσα στη στοχοποίηση «σαφώς μπαίνουν ορισμένοι κανόνες πολέμου, μπαίνει η ηθική του πολέμου, μπαίνουν οι νόμοι», αλλά προειδοποίησε ότι όταν η διαδικασία αυτή μεταφέρεται σε αλγοριθμικά συστήματα, «αυτό στην προκειμένη περίπτωση απουσιάζει». Πρόσθεσε μάλιστα ότι «δεν είναι σίγουρο μέσα στον αλγόριθμο ότι υπάρχει αυτή η παράμετρος».
Αυτό είναι και το πιο κρίσιμο σημείο της παρέμβασής του. Δεν μίλησε απλώς για τεχνολογική πρόοδο. Μίλησε για ένα σύστημα επιχειρήσεων στο οποίο η ταχύτητα της επεξεργασίας μπορεί να παραμερίζει περιορισμούς που μέχρι τώρα θεωρούνταν δεδομένοι.
Drones και τεχνητή νοημοσύνη
Στον πόλεμο Ιράν–Ισραήλ, τα drones έχουν κεντρικό ρόλο. Χρησιμοποιούνται για επιτήρηση, για αναγνώριση, για συλλογή στοιχείων και για πλήγματα. Αυτή η εικόνα συνδέεται άμεσα με όσα είπε ο Παντελάτος για τον νέο χαρακτήρα του πολέμου. Όπως τόνισε, «δεν υπάρχουν οι ήρωες του πολέμου που βλέπαμε παλαιότερα», γιατί το κέντρο βάρους έχει μετακινηθεί από το μαζικό στράτευμα σε δικτυωμένα μέσα και πληροφοριακά εργαλεία.
Στην ίδια γραμμή, σημείωσε ότι τα drones και τα δίκτυα πληροφοριών λειτουργούν μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η επαφή με τον αντίπαλο δεν είναι πλέον άμεση. Το βάρος πέφτει στην επιτήρηση, στον εντοπισμό και στην αξιοποίηση στοιχείων πριν από το πλήγμα.
Η πληροφορία ως όπλο
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές διατυπώσεις του ήταν ότι «η πληροφορία πλέον δεν είναι το συνοδευτικό του πολέμου, είναι το ίδιο το όπλο». Αυτή η φράση συνοψίζει και τη συνολική του προσέγγιση. Στο σημερινό πεδίο, η πληροφορία δεν ακολουθεί την επιχείρηση. Η πληροφορία παράγει την επιχείρηση.
Ο Δημήτρης Παντελάτος εξήγησε ότι τηλέφωνα, επικοινωνίες, δίκτυα και δεδομένα μπορούν να δώσουν το υλικό πάνω στο οποίο θα χτιστεί μια στοχοποίηση. Περιέγραψε μια διαδικασία όπου οι πληροφορίες «θα μπουν αυτόματα μέσω ενός αλγορίθμου σε μια βάση δεδομένων, από την οποία θα προκύψει μια στοχοποίηση» και, εφόσον επιβεβαιωθούν από άλλα στοιχεία, «τότε αυτομάτως θα δώσουν και τον στόχο».
Εδώ ακριβώς συνδέονται τα drones και η τεχνητή νοημοσύνη με τον σύγχρονο πόλεμο. Τα drones συλλέγουν και μεταφέρουν δεδομένα. Οι αλγόριθμοι τα επεξεργάζονται. Και η απόφαση για το πλήγμα μπορεί να έρχεται πολύ πιο γρήγορα από ό,τι σε ένα παλαιότερο μοντέλο επιχειρήσεων.
Data centers και στρατιωτικές υποδομές
Στην ίδια συζήτηση ο Παντελάτος έδωσε μεγάλη σημασία στα data centers. Είπε καθαρά ότι «τα data centers είναι και ουσιαστικά και στρατιωτικά εργαλεία», εξηγώντας ότι όποιος ελέγχει τέτοιες υποδομές αποκτά πρόσβαση σε κρίσιμα σύνολα πληροφοριών. Πρόσθεσε ότι αποτελούν και στόχους, ακριβώς επειδή είναι τμήμα της σύγχρονης στρατιωτικής λειτουργίας και όχι απλώς οικονομικές ή ψηφιακές εγκαταστάσεις.
Σημείωσε ακόμη ότι η αξία αυτών των υποδομών δεν βρίσκεται μόνο στην κατοχή των δεδομένων, αλλά στην ικανότητα επεξεργασίας τους. Όπως είπε, το κρίσιμο δεν είναι απλώς ποιος έχει μπροστά του τον τεράστιο όγκο πληροφοριών, αλλά ποιος διαθέτει «τους αντίστοιχους αλγορίθμους» και «την υπολογιστική βέβαια δύναμη» για να βγάλει από μέσα ό,τι τον ενδιαφέρει.
Πώς αλλάζει ο σύγχρονος πόλεμος
Ο Δημήτρης Παντελάτος περιέγραψε επίσης μια αλλαγή στον ίδιο τον χαρακτήρα της σύγκρουσης. Μίλησε για πόλεμο από απόσταση, για στοχοποίηση μέσω αλγορίθμων, για δίκτυα πληροφοριών και για ένα περιβάλλον στο οποίο το ανθρώπινο στοιχείο περιορίζεται όλο και περισσότερο στο τελικό στάδιο.
Η εικόνα που έδωσε για τον πόλεμο Ιράν–Ισραήλ είναι ότι πρόκειται για σύγκρουση όπου η τεχνητή νοημοσύνη, τα drones, οι επικοινωνίες και τα δεδομένα δεν είναι βοηθητικά στοιχεία. Είναι ο βασικός μηχανισμός με τον οποίο οργανώνεται το πλήγμα.
Αυτό είναι και το σημείο που κάνει τη φράση του τόσο χαρακτηριστική. «Αυτή τη στιγμή γίνεται ένας πόλεμος χωρίς στρατιώτες». Στον βαθμό που η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται με αυτό το μοντέλο, η τεχνητή νοημοσύνη στον πόλεμο Ιράν–Ισραήλ δεν είναι δευτερεύον στοιχείο. Είναι μέρος του τρόπου με τον οποίο διεξάγεται ήδη ο πόλεμος.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου