200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ
Ο Μάγερ, ο Σολωμός, οι γυναίκες και η Εξοδος του Μεσολογγίου
Γιώργος Λιάνης
ΕΦΣΥΝ
«Μέγα καλό και πρώτο» για μένα είναι ότι ύστερα από εξήντα χρόνια μαχόμενης δημοσιογραφίας αράζω στο λιμανάκι της «Εφημερίδας των Συντακτών». Παίρνω το βάπτισμα του πυρός κατά θελκτική συγκυρία λίγες μέρες έπειτα από την ανάδειξή μου σε αντιπρόεδρο του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ.
Η ΕΣΗΕΑ ετοίμασε για το αιματοστόλιστο Μεσολόγγι μια σειρά εξαιρετικών εκδηλώσεων με αφορμή τα διακόσια χρόνια από τον θάνατο του Ιωάννη Ιακώβου Μάγερ αλλά και από την ίδρυση της πρώτης ελληνικής εφημερίδας «Ελληνικά Χρονικά».
Ιωάννης Ιάκωβος ΜάγερΟ Μάγερ γεννήθηκε στη Ζυρίχη στις 30 Δεκεμβρίου του 1798 με πατέρα τον Ιωάννη Μάγερ και μητέρα την Ελισάβετ Μπρούμπαχερ. Στα εφηβικά του χρόνια ο Μάγερ ήταν άταχτος και ζούσε επικίνδυνα. Το 1817 παντρεύτηκε τη Σαλώμη Στρούμπ, πολύ μεγαλύτερή του. Σύντομα την εγκατέλειψε και πήγε στο Παρίσι.
Αρχισε να σπουδάζει Ιατρική το 1819 στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ. Αποβλήθηκε για ανάρμοστη συμπεριφορά και οφειλές. Το καλοκαίρι του 1820 συνελήφθη για πλαστά ταξιδιωτικά έγγραφα και ψεύτικο πτυχίο Ιατρικής. Απελάθηκε από την Ελβετία και κατέφυγε στην Ευαγγελική Ιεραποστολική Εταιρεία και απ’ όπου πήρε συστατική επιστολή ως δρ Μάγερ ιατρός και χειρουργός! Ζήτησε δε να του πληρώσουν το ταξίδι του στην Ελλάδα! Στις 25 Μαρτίου 1822 έφτασε στο Μεσολόγγι. Ηταν μια απόδραση από τα αδιέξοδα της ζωής του και ταυτόχρονα μια νέα αφετηρία, καθώς το φλογερό κλίμα της Επανάστασης του ταίριαζε απολύτως. Παντρεύτηκε την Αλτάνη Ιγγλέζου, αρχοντοκόρη του Μεσολογγίου, και με την υποστήριξή της άνοιξε φαρμακείο. Ασπάστηκε την Ορθοδοξία και αμέσως ίδρυσε ένα μικρό νοσοκομείο. Εμαθε Ελληνικά και σε λίγο χρόνο έγινε ένας ευυπόληπτος πολίτης του Μεσολογγίου.
Το 1823 ο Στάνχοπ, στενός φίλος του Βύρωνα, έφτασε στο Μεσολόγγι φέρνοντας μαζί του το πρώτο τυπογραφείο. Αμέσως επέλεξε τον Μάγερ για τη σύνταξη της πρώτης εφημερίδας με τον τίτλο «Ελληνικά Χρονικά». Μότο της εφημερίδας ήταν η αθάνατη ρήση του Μάγερ «η δημοσίευση είναι ψυχή της δικαιοσύνης». Στο τυπογραφείο αυτό εκδόθηκε το 1825 ο «Υμνος στην Ελευθερία», του γενάρχη της ελληνικής λογοτεχνίας Διονυσίου Σολωμού. Το τυπογραφείο αυτό κατεστράφη κατά την Εξοδο.
Στα εκατό χρόνια από την ίδρυση της ΕΣΗΕΑ οι Ζαχαρίας Παπαντωνίου, Κωστής Παλαμάς και Γεώργιος Δροσίνης ανήγειραν μνημείο στον χώρο του βομβαρδισμού.
Στην Εξοδο, στις 10 Απριλίου 1926, σκοτώθηκαν τέσσερις χιλιάδες κάτοικοι του Μεσολογγίου, ανάμεσά τους και ο Μάγερ με τη γυναίκα του και τις δύο κόρες τους. Εξι χιλιάδες γυναικόπαιδα πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Κωνσταντινούπολης και της Αλεξάνδρειας. Το Μεσολόγγι απελευθερώθηκε τον Μάη του 1829.
Αριστερά: Θεόδωρος Βρυζάκης, «Η έξοδος του Μεσολογγίου». Δεξιά: Ευγένιος Ντελακρουά, «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» | www.nationalgallery.gr | EUROKINISSIΟ εθνικός μας ποιητής και γενάρχης της λογοτεχνίας μας Διονύσιος Σολωμός γράφει στο βιβλίο του «Η Γυναίκα Της Ζάκυθος» τα εξής:
«Και ήτανε ετότες οπού κάποιες γυναίκες Μισολογγίτισες επερπατούσαν τριγύρω, γυρεύοντας για τους άνδρες τους, για τα παιδιά τους, για τ’ αδέλφια τους, που επολεμούσανε.
Στην αρχή εντρεπόντανε να ’βγουνε και επροσμένανε το σκοτάδι για ν’ απλώσουν το χέρι, επειδή δεν ήτανε μαθημένες∙ και είχανε δούλους και είχανε σε πολλές πεδιάδες γίδια και πρόβατα και βόιδα πολλά.
Ακολούθως εβιαζόντανε και εσυχνοτηράζανε από το παρεθύρι τον ήλιο πότε να βασιλέψει για να ’βγούνε. Αλλά όταν επερισσέψανε οι χρείες, ετρέχανε ολημερνίς.
Και όταν εκουραζόντανε, εκαθόντανε στ’ ακρογιάλι, και ακούανε, γιατί εφοβόντανε μην πέσει το Μισολόγγι.
Και τες έβλεπε ο κόσμος να τρέχουνε τα τρίστρατα, τα σταυροδρόμια, τα σπίτια, τα ανώγια και τα χαμώγια, τες εκκλησιές, τα ξωκλήσια, γυρεύοντας. Και ελαβαίνανε χρήματα, πανιά για τους λαβωμένους.
Και δεν τους έλεγε κανένας το όχι, γιατί οι ρώτησες των γυναικών ήτανε τες περσότερες φορές συντροφευμένες από τες κανονιές του Μισολογγιού, και η γη έτρεμε από κάτου από τα πόδια μας.
Και οι πλέον πάνφτωχοι εβγάνανε το οβολάκι τους και το δίνανε και εκάνανε το σταυρό τους κοιτάζοντας κατά το Μισολόγγι και κλαίοντες».
Διονύσιος ΣολωμόςΑν η «Γυναίκα της Ζάκυθος» είναι το κορυφαίο πεζό αριστούργημα του Σολωμού, τότε οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» είναι το ποιητικό του αριστούργημα.
Ηδη από τους Στοχασμούς του ο Σολωμός γράφει: «Σκέψου την ισοζυγία των δυνάμεων μεταξύ ανδρών και γυναικών. Εκείνοι ας αισθάνονται όλα, κι ας νικάνε όλα, με την ουσίαν έξυπνη∙ τούτες αν νικάνε και αυτές, αλλ’ ωσάν γυναίκες».
Ομως το δοξολόγημα του Σολωμού στις γυναίκες του Μεσολογγίου είναι ύμνος για τη Γυναίκα και τις χίλιες όψεις της. «Θαυμάζω τες γυναίκες μας και στ’ όνομά τους μνέω».
Στη συνέχεια αυτού του Σχεδιασμού ο Σολωμός βάζει τις γυναίκες να διηγούνται η καθεμιά το όνειρό της και πάλι τις δοξολογεί: «Ιδού, αυτές οι γυναίκες φέρνονται θαυμαστά∙ αυτές είναι μεγαλόψυχες και λένε ότι μαθαίνουν από μας∙ δεν δειλιάζουν μολονότι τους επάρθηκε η ελπίδα που είχαν να γεννήσουν τέκνα για τη δόξα και για την ευτυχία. Εμείς λοιπόν μπορούμε να μάθουμε απ’ αυτές και να τες λατρεύουμε ώς την ύστατη ώρα».
Κατά τη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων ήδη είχαν αρχίσει οχυρωματικά έργα στο Μεσολόγγι. Αργοπορημένα κάπως. Σε αυτή τη δοκιμασία παίρνουν μέρος και οι Μεσολογγίτισσες. Δουλεύουν σαν τους άντρες τους. Κουβαλάνε πέτρες και νερό για το χτίσιμο του τοίχους.
Ο Δημήτρης Φωτιάδης συμπληρώνει: «Κουκουλωμένες με τη μαντήλα στο κεφάλι πηγαίνουν πίσω από τις ντάπιες και μαζεύουν τα βόλια του εχθρού και τα δίνουν στην επιτροπή για να τα ξαναχύσει. Κουβαλάνε ξύλα και χώμα, τσαπίζουν και φτυαρίζουν. Παρηγορούν τους λαβωμένους και μοιρολογάνε τους σκοτωμένους».
Κατά τη διάρκεια του λιμού οι γυναίκες έδειξαν μεγαλύτερη αυταπάρνηση από τους άντρες. Αντεξαν περισσότερο αυτή τη μάστιγα, όπου σχεδόν όλοι τρώγανε φύκια από τη θάλασσα, τσουκνίδες, βρομόχορτα, άλογα, γαϊδούρια κι αργότερα σκύλους, γάτες και ποντίκια.
Ο Μάγερ γράφει: «Οι υπερασπιστές ορκίζονταν να υπερασπιστούν σπιθαμή προς σπιθαμή το έδαφος του Μεσολογγίου και να ενταφιαστώμεν υπό τα ερείπια».
Ο Μάγερ κατά την έξοδο κατακρεουργείται μαζί με τη γυναίκα του, Αλτάνα, και τα δύο κοριτσάκια τους. Ο Φωτιάδης περιγράφει: «Πολλές γυναίκες στην Εξοδο φόρεσαν αντρίκια ρούχα και αρματώθηκαν. Σε τίποτα δεν ξεχώριζαν από τους άλλους πολεμιστές. Μια απ’ αυτές ήταν η Σουλιώτισσα Σάνα, που δούλευε παρακόρη στον Μάγερ. Τους σφάξανε μπροστά της. Η Σάνα, λεβεντοκόρη, πολεμάει λιονταρίσια και σώνεται. Ωσπου πέθανε κράταγε τα αντρίκια ρούχα που φόρεσε στην Εξοδο και τα ’δειχνε».
Ο Σολωμός συνοψίζει τη σφαγή με τους εξής αθάνατους στίχους:
«Και βλέπω πέρα τα παιδιά και ταις αντρογυναίκες
Γύρω στη φλόγα π’ άναψαν και θλιβερά τη θρέψαν
μ’ αγαπημένα πράγματα και τα σεμνά κρεβάτια,
ακίνηταις, αστέναχταις, χωρίς να ρίξουν δάκρυ.
Κι αγγίζει η σπίθα τα μαλλιά και τα λυωμένα ρούχα
Γλήγορα στάχτη να φανής, οι φούχταις να γιομίσουν...»
«Το Δέντρο που Κλαίει»
Το Μορφωτικό Ιδρυμα της ΕΣΗΕΑ, σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού, θα πραγματοποιήσει τα αποκαλυπτήρια του γλυπτού «Το Δέντρο που Κλαίει» με αφιερωματική πλάκα ακολουθώντας τα χνάρια των πρωτοπόρων δημοσιογράφων Ζαχαρία Παπαντωνίου, Κωστή Παλαμά και Γεωργίου Δροσίνη οι οποίοι, το 1926, φρόντισαν για την εγκατάσταση της αναθηματικής στήλης προς τιμήν του Ιωάννη Ιάκωβου Μάγερ στο σημείο όπου ήταν το τυπογραφείο των «Ελληνικών Χρονικών». Το γλυπτό έχει φιλοτεχνήσει ο διεθνούς φήμης Ελληνας γλύπτης Νίκος-Γιώργος Παπουτσίδης και θα τοποθετηθεί στην πλατεία Ιωάννη Ιάκωβου Μάγερ.
● Σήμερα, ολοκληρώνεται και το συνέδριο με θέμα «Δημοσιογράφοι στον Πόλεμο» που διοργανώνουν το Μορφωτικό Ιδρυμα της ΕΣΗΕΑ μαζί με την ΠΟΕΣΥ και τον Δήμο της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου. Στόχος του συνεδρίου είναι να φωτίσει τον ρόλο των δημοσιογράφων σε πολεμικές συγκρούσεις, από την περίοδο των «Ελληνικών Χρονικών» του Μάγερ έως σήμερα. Στη διάρκεια του συνεδρίου θα τιμηθούν Ελληνες δημοσιογράφοι, που έχουν καλύψει πολεμικές συγκρούσεις. Οι συνάδελφοι θα λάβουν τιμητική διάκριση που φέρει τη μορφή του Ιωάννη Ιάκωβου Μάγερ και την εμβληματική ρήση «η δημοσίευση είναι ψυχή της δικαιοσύνης» των «Ελληνικών Χρονικών» . Η συμβουλευτική και οργανωτική επιτροπή απαρτίζεται από τους: Μαρία Αντωνιάδου, Σωτήρη Τριανταφύλλου, Γιώργο Ελενόπουλο, Νικόλα Βαφειάδη και Νίκο Παναγιώτου. Το συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων (IFJ) και γι’ αυτό παρούσα είναι η πρόεδρος Dominique Pradalié, μαζί με αντιπροσωπεία αποτελούμενη από τους Anthony Bellanger, γενικό γραμματέα, Jim Boumelha, ταμία, και Rafaelle Lorusso, εκπρόσωπο της ιταλικής Ενωσης Δημοσιογράφων, ενώ παρευρίσκονται και 75 δημοσιογράφοι από το εξωτερικό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου