Είναι ο Ντόναλντ Τραμπ παρανοϊκός και ενέπλεξε τις ΗΠΑ σε άλλον έναν πόλεμο; Τι δείχνει η τακτική να διαπραγματεύεται και παράλληλα να στέλνει άλλους 10.000 στρατιώτες και άλλο ένα αεροπλανοφόρο στον Περσικό; Γιατί αποπέμπονται αρχηγοί του επιτελείου των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων και γιατί στασίασε το πλήρωμα του αεροπλανοφόρου «Τζέραλντ Φορντ»; Γιατί επιδιώκουν συμφωνία με το Ιράν στη βάση αυτής που ακύρωσε ο Τραμπ στην πρώτη θητεία του; Πώς εξηγείται η μεγαλομανία του προέδρου με παρελάσεις και σχέδια οικοδόμησης της μεγαλύτερης αψίδας (ρωμαϊκού) θριάμβου στον κόσμο; Γιατί πήραν φωτιά τα πετρέλαια και βουλιάζει σε κρίση η παγκόσμια οικονομία;
Βλέποντας ιεροκήρυκες σε Λευκό Οίκο και Πεντάγωνο, αλλά και δημοσιεύματα που κάνουν λόγο για την πνευματική υγεία του Τραμπ, εύκολα προκύπτει το απλοϊκό σχήμα ότι ένας παρανοϊκός κάνει πόλεμο. Σαν σύγχρονος Αλκιβιάδης ο Τραμπ σέρνει τους Αμερικανούς στον Περσικό; Ο σκοπός του, σκοπός του αμερικανικού κατεστημένου, είναι η παγκόσμια ηγεμονία. Εχοντας στρατιωτική υπεροχή επιχειρεί να ανακτήσει τα παγκόσμια πρωτεία που απέκτησε κερδίζοντας τον Ψυχρό Πόλεμο και τα έχασε όταν έβλεπε τους Δίδυμους Πύργους να καταρρέουν και να αναδύονται περιφερειακές δυνάμεις που κάλυψαν τα κενά. Απασχολημένο στους πολέμους σε Αφγανιστάν και Ιράκ, με το μυαλό στην επίδειξη της υπερδύναμης, η Ρωσία στάθηκε στα πόδια της, η Ευρώπη ενοποιούσε υπό τευτονικό status quo νόμισμα και οικονομία ενώ η Κίνα μπήκε στο παγκόσμιο εμπόριο με δυναμική μιας και δεν είχε να ανταγωνιστεί στρατιωτικούς ή διαστημικούς εξοπλισμούς όπως κάποτε η ΕΣΣΔ. Η επόμενη κατάρρευση συνέβη πάλι σε αμερικανικό έδαφος το 2008 συγκλονίζοντας την οικονομία, επεκτάθηκε στην Ευρώπη και πριόνισε τα θεμέλια της δυτικής ηγεμονίας.
Όταν η Κίνα έγινε στόχος
Από τη δεκαετία του 2010 η προεδρία Ομπάμα επιχείρησε να κλείσει πολεμικά μέτωπα για να αφοσιωθεί στην Ασία (pivot to Asia) και να εξουδετερώσει την (πυρηνική) Ρωσία φθείροντάς τη μέσω Ουκρανίας. Οι ΗΠΑ είδαν να χάνουν έδαφος στην παραγωγή και την τεχνολογία ενώ με το εγχείρημα των BRICS ένιωσαν την άμεση απειλή στην παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου. Ηταν μια αυτοκρατορία σε παρακμή. Εμπόριο, δολάριο, καινοτομία σε αμφισβήτηση, μόνο το πυρηνικό οπλοστάσιο την καθιστά υπερδύναμη.
Απώτερος στόχος η Κίνα, καθώς στα εργοστάσια της νοτιοανατολικής Ασίας χτυπάει η καρδιά της παγκόσμιας παραγωγής. Το εγχειρίδιο του Ψυχρού Πολέμου, ο Θουκυδίδης, δεν λειτουργεί σε πολυπολικά περιβάλλοντα και άρχισαν να καθαρίζουν το γεωπολιτικό τοπίο προκειμένου να αναπτύξουν το γνώριμο πεδίο μάχης δύο υπερδυνάμεων. Η υπεροψία όμως τις τυφλώνει και δεν μπορούν να αντιληφθούν τη σοφή ιστορική αντίδραση μιας άλλης αυτοκρατορίας σε παρακμή. Ο ιδρυτής της δυναστείας των Παλαιολόγων, έχοντας γνώση της μειωμένης ισχύος του, κατατρόπωσε τη θανάσιμη απειλή των Ανδεγαυών παίζοντας διπλωματικό σκάκι και χωρίς καν να έρθει σε πολεμική αντιπαράθεση –δεν θα μπορούσε– με τον Κάρολο που προετοιμαζόταν να καταπιεί την παραπαίουσα Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Ο Σικελικός Εσπερινός ήταν το αριστούργημά του, με εργαλείο τη θεσμική μνήμη της βυζαντινής διπλωματίας, χωρίς απώλεια.
Στον 21ο αιώνα το Πεκίνο αποφεύγει την ένοπλη αντιπαράθεση. Καινοτομεί και αρματώνεται μεν, χτίζει δε καταναλωτική μεσαία τάξη στην αχανή αγορά της Κίνας, απορροφά κραδασμούς από τη φούσκα των ακινήτων, ελέγχει πλήρως τον χρηματοπιστωτικό τομέα και ανοίγει εμπορικούς διαύλους σε όλο τον πλανήτη σαν τη Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας και τη Βρετανική Αυτοκρατορία. Διαθέτει κριτήριο, πιάνει τα μηνύματα της εποχής κι έχει βρεθεί ήδη ένα βήμα πιο μπροστά. Παρ’ όλα αυτά δεν έχει κατακτήσει το ιερό δισκοπότηρο, την πυρηνική σύντηξη, ώστε να διαθέτει άφθονη και φτηνή ενέργεια που τόσο έχει ανάγκη για να παράγει ανταγωνιστικά προϊόντα. Εκεί πονά· διψά για πετρέλαιο. Οι ΗΠΑ έκλεισαν την κάνουλα από τη Βενεζουέλα και τώρα μπλοκάρουν το Ιράν. Η Τεχεράνη θα συζητούσε να αίρονταν οι κυρώσεις και να πούλαγε ακριβότερα το πετρέλαιο, αλλά παράλληλα ο Τραμπ παλεύει να έχει τον έλεγχο, όπως και στο Καράκας.
Τα σχέδια της Ουάσινγκτον είναι γνωστά και διακηρυγμένα. Η παγκόσμια ηγεμονία περνάει από τη φθορά του Κρεμλίνου θυσιάζοντας τους Ουκρανούς. Περνάει από τον νέο εμπορικό δρόμο IMEC με άξονα την Ινδία για να αχρηστεύσει την κινεζική πρωτοβουλία Belt and Road· από μια ξεδοντιασμένη και ανήμπορη ΕΕ, βυθισμένη στους εξοπλισμούς και εξαρτημένη ενεργειακά από τις ΗΠΑ.
Ο αδηφάγος καπιταλιστής
Και ο Τραμπ πώς μας προέκυψε; Η ανάδυση μικροηγεμονιών στη Μέση Ανατολή (Τουρκία, Ιράν, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ) που επεκτείνονται και στην Αφρική προκαλεί ανηλεείς ανταγωνισμούς. Η Άγκυρα παραμονεύει ενώ ο Νετανιάχου εκφράζει το πιο αρπακτικό κομμάτι του Ισραήλ και πολεμά τον μεγαλύτερο αντίπαλο. Η Τεχεράνη αντέχει στη σύγκρουση και βγαίνει πολλαπλά κερδισμένη: με πιο ακραία ηγεσία, κρατάει το ουράνιο, ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ, είναι υπολογίσιμη αντίπαλος παρότι διαθέτει (φτηνά) υποδεέστερα τεχνολογικά μέσα. Εδώ η αυτοκρατορία των ΗΠΑ υπέκυψε στην υπεροψία της ισχύος της.
Σε αυτό τον ανηλεή ιμπεριαλιστικό ανταγωνισμό οι Αμερικανοί επέλεξαν ως ηγέτη το πρότυπο ενός αδηφάγου καπιταλιστή ακινήτων που γνωρίζει μόνο μια λέξη: κέρδος, πέρα και έξω από κανόνες. Περνάει στην ολομέτωπη «πατριωτική» επίθεση για να προστατεύσει το δολάριο και να ανακτήσει μια ολοένα φθίνουσα ηγεμονία. Ελέγχει τις ενεργειακές ροές και απολαμβάνει κέρδη. Αδιαφορεί για συμμάχους και ενδύει ιδεολογικά με θρησκευτικό μανδύα τις πρωτοβουλίες του. Μια αυτοκρατορία σε παρακμή διαθέτει το μόνο DNA που τη δημιούργησε: πόλεμος, κέρδος, ισχύς. Κι όλοι οι άλλοι να πάνε να πνιγούν.
Documento, 19.04.2026
Photo: Mass Communication Specialist 3rd Class Weston A. Mohr/US Navy via AP
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου