Έκθεση Διεθνούς Αμνηστίας: «Η Ελλάδα αντιμετωπίζει με πολεμικές μεθόδους τις ειρηνικές συγκεντρώσεις υπό καθεστώς διάχυτης ατιμωρησίας»
Γράφει ο Νίκος Μιχαλόπουλος
Έκθεση 72 σελίδων έδωσε στην δημοσιότητα στις 4 Ιουνίου η Διεθνής Αμνηστία, καταγγέλλοντας ότι στην Ελλάδα «το δικαίωμα στην ελευθερία του συνέρχεσθαι ειρηνικά, παραβιάζεται κατάφωρα τόσο από το νόμο όσο και στην πράξη».
Η Έκθεση έχει τίτλο: «ΟΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙΣ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΕΔΙΑ ΜΑΧΩΝ – ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΑΡΑΝΟΜΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΤΙΜΩΡΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ» και αναφέρει στο εισαγωγικό της σημείωμα:
«Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις των ελληνικών αρχών ότι το δικαίωμα στην ελευθερία του συνέρχεσθαι είναι εγγυημένο, υπάρχει ένα ανησυχητικό επαναλαμβανόμενο μοτίβο τιμωρητικής αστυνόμευσης συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας και καταχρηστικής χρήσης βίας.
Η εθνική νομοθεσία για τις συγκεντρώσεις παραμένει αντίθετη με τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι έλεγχοι ταυτότητας χρησιμοποιούνται ως εργαλείο για την καταστολή ειρηνικών διαμαρτυριών και μια σειρά από περιστατικά παράνομης ή υπερβολικής χρήσης βίας, συμπεριλαμβανομένης της επικίνδυνης χρήσης χειροβομβίδων κρότου-λάμψης, έχει καταγραφεί κατά την διάρκεια της αστυνόμευσης διαδηλώσεων.
Περιπτώσεις ειρηνικών διαδηλωτών που διώχθηκαν ποινικά απλώς και μόνο επειδή άσκησαν το δικαίωμά τους στη ειρηνική συνάθροιση εξακολουθούν να υπάρχουν και παραμένουν οι ανησυχίες μας για μια μακροχρόνια κουλτούρα ατιμωρησίας.
Οι ελληνικές αρχές πρέπει να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να απομακρυνθούν από την τιμωρητική και κατασταλτική αστυνόμευση και να λάβουν μέτρα συμπεριλαμβανομένης της μεταρρύθμισης της νομοθεσίας για τις συγκεντρώσεις, προκειμένου να ευθυγραμμιστούν με τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας για τα ανθρώπινα δικαιώματα,
Να υπάρξει τερματισμός της πρακτικής της στέρησης της ελευθερίας ειρηνικών διαδηλωτών για ελέγχους ταυτότητας χωρίς εύλογη υποψία εγκληματικής συμπεριφοράς,
Να υπάρξει απαγόρευση της χρήσης χειροβομβίδων κρότου-λάμψης στην αστυνόμευση των διαδηλώσεων,
Να υπάρξει διασφάλιση ότι οι αστυνομικοί επιδεικνύουν εύκολα και ορατά τα ατομικά στοιχεία ταυτοποίησης, με κυρώσεις σε περίπτωση μη τήρησης αυτών
Και να υπάρξει διασφάλιση ότι ο μηχανισμός εποπτείας της αστυνομίας διαθέτει επαρκή χρηματοδότηση και πόρους».
Η Διεθνής Αμνηστία στην Έκθεση της σημειώνει ότι ειρηνικοί διαδηλωτές και δημοσιογράφοι τραυματίστηκαν από επικίνδυνες αστυνομικές τακτικές, αναφέροντας ότι η ελληνική αστυνομία χρησιμοποιεί συχνά περιττή και υπερβολική βία εναντίον ειρηνικών διαδηλωτών και δημοσιογράφων, με αποτέλεσμα σοβαρούς σωματικούς και ψυχολογικούς τραυματισμούς, ζητώντας αρκετές φορές την απαγόρευση της χρήσης χειροβομβίδων κρότου-λάμψης στην αστυνόμευση των συγκεντρώσεων ενώ υπάρχει «μια επίμονη κουλτούρα ατιμωρησίας για καταχρήσεις από αξιωματούχους επιβολής του νόμου, οι οποίοι αστυνομεύουν διαδηλώσεις».
Παράνομη χρήση βίας και κουλτούρα ατιμωρησίας
Η έκθεση, βασισμένη σε διετή έρευνα και συνεντεύξεις με περισσότερους από 100 διαδηλωτές, δημοσιογράφους, δικηγόρους και άλλους, καθώς και σε εκτεταμένη επαλήθευση βίντεο και ανάλυση πολλαπλών διαφορετικών συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας, αποκαλύπτει ένα επίμονο μοτίβο περιττής ή υπερβολικής χρήσης βίας από την αστυνομία κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων. Αναφέρθηκαν στις συνεντεύξεις τραυματισμοί που κυμαίνονται από απώλεια ακοής και εγκαύματα έως τραυματισμούς στο κεφάλι, τη γνάθο, τον αυχένα και τα άκρα. Μερικοί περιέγραψαν επίσης συνεχιζόμενο ψυχολογικό τραύμα.
Από τα 67 άτομα που ερωτήθηκαν σε σχέση με την παράνομη χρήση βίας στην αστυνόμευση διαδηλώσεων, 30 περιέγραψαν πώς η αστυνομία έριξε χειροβομβίδες κρότου-λάμψης απευθείας επάνω σε ειρηνικούς διαδηλωτές και δημοσιογράφους, πάνω από τα κεφάλια τους ή στα πόδια τους ή μέσα σε πυκνά πλήθη.
Ο φωτορεπόρτερ Μάριος Λώλος υπέστη απώλεια ακοής και τραυματισμό στο κεφάλι μετά από έκρηξη χειροβομβίδας κρότου-λάμψης που έριξε αστυνομικός στις 26 Ιανουαρίου 2025, ενώ κάλυπτε μια διαδήλωση για την τραγωδία στα Τέμπη.
Δήλωσε στη Διεθνή Αμνηστία: «Κουβαλούσα την κάμερά μου και ήταν προφανές ότι ήμουν δημοσιογράφος. Πιστεύω ότι ο αστυνομικός των ΜΑΤ πέταξε την χειροβομβίδα κρότου-λάμψης εναντίον μου σκόπιμα… Χτύπησε την αριστερή πλευρά του κεφαλιού μου και εξερράγη δίπλα μου. Αν είχε εκραγεί μπροστά στο κεφάλι μου και όχι λίγο αργότερα, δεν θα μιλούσαμε τώρα».
Ένα βίντεο που επαληθεύτηκε από τη Διεθνή Αμνηστία επιβεβαιώνει την κατάθεση του Λώλου και υποδηλώνει ότι στοχοποιήθηκε σκόπιμα.
Τον Μάιο του 2022, ο φοιτητής Γιώργος Μαύρος υπέστη διάτρηση τυμπάνου, απώλεια ακοής, τραύμα στο κεφάλι και τραύματα και εγκαύματα στο δεξί του χέρι, το μπράτσο και τον ώμο, αφού η αστυνομία χρησιμοποίησε χειροβομβίδες κρότου-λάμψης κατά τη διάρκεια μιας ειρηνικής φοιτητικής διαδήλωσης στη Θεσσαλονίκη.
«Η αίσθηση ήταν σαν να με είχε χτυπήσει μια μεγάλη σιδερόβεργα», δήλωσε
Επαληθευμένο βίντεο δείχνει την αστυνομία να χρησιμοποιεί παράνομα χειροβομβίδες κρότου-λάμψης δίπλα σε ένα καφέ όπου κάθονταν έξω άνθρωποι μετά τη διάλυση μιας συγκέντρωσης διαμαρτυρίας τον Οκτώβριο του 2025 στην Αθήνα, με τους περαστικούς να εμπλέκονται στο χάος.
Η έκθεση καταγράφει επίσης παράνομη χρήση γκλομπ, συμπεριλαμβανομένων αστυνομικών που χτυπούν ειρηνικούς διαδηλωτές, να κυνηγούν διαδηλωτές με τα κλομπ και ξυλοδαρμούς ατόμων που βρίσκονταν ήδη υπό αστυνομικό έλεγχο. Η Διεθνής Αμνηστία κατέγραψε επιπλέον μια σειρά από περιστατικά που αφορούσαν κατάχρηση χημικών, κανονιών νερού, παράνομη χρήση βίας κατά τη σύλληψη ή κράτηση και παράνομη χρήση βίας από αστυνομικές μοτοσικλέτες.
Η Έκθεση αναφέρεται εκτενώς στην μέθοδο της ελληνικής αστυνομίας να επιτίθεται σε διαδηλωτές με τις μοτοσυκλέτες, αναφέροντας λεπτομερώς την περίπτωση της ηθοποιού και σκηνοθέτη, Αναστασίας Πολίτη, που δέχθηκε επίθεση από δυο αστυνομικούς επάνω σε μοτοσυκλέτα.
Σύμφωνα με την Διεθνή Αμνηστία, τα θύματα παράνομης χρήσης αστυνομικής βίας στην Ελλάδα, συχνά δυσκολεύονται να βρουν δικαιοσύνη.
Οι ελλιπείς πειθαρχικές έρευνες, οι ποινικές έρευνες που δεν μπόρεσαν να βρουν τους δράστες, ορισμένες δικαστικές αποφάσεις που ενέχουν τον κίνδυνο νομιμοποίησης της παράνομης βίας και η μη επίδειξη αριθμών ταυτότητας από την αστυνομία παρεμποδίζουν τη λογοδοσία.
Εν τω μεταξύ, ο μηχανισμός εποπτείας της αστυνομίας στην Ελλάδα (EMIDIPA) δεν διαθέτει επαρκές προσωπικό και πόρους για να διεξάγει περισσότερες δικές του έρευνες. Η έκθεση διαπιστώνει και επαναλαμβάνει ότι οι αστυνομικοί συχνά δεν επιδεικνύουν ορατούς αριθμούς ταυτότητας, γεγονός που δυσχεραίνει την αναγνώριση των δραστών και την αναζήτηση δικαιοσύνης από τα θύματα παράνομης βίας.
Εκατοντάδες κρατούνται για «έλεγχους ταυτότητας»
Η Διεθνής Αμνηστία διαπίστωσε ότι η αστυνομία στην Ελλάδα χρησιμοποιεί συστηματικά «προληπτικούς» ελέγχους ταυτότητας για να σταματήσει άτομα που συμμετέχουν σε διαδηλώσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της αστυνομίας που αναφέρονται στην Έκθεση, 842 άτομα συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν σε αστυνομικά τμήματα για επαλήθευση ταυτότητας σε σχέση με μεγάλες διαδηλώσεις που έγιναν μεταξύ Φεβρουαρίου 2024 και Φεβρουαρίου 2026, ωστόσο μόνο 144 συνελήφθησαν τελικά.
Ευρείες αστυνομικές εξουσίες, δρακόντειες τακτικές και περιοριστικοί νόμοι
Η Διεθνής Αμνηστία αναφέρει ότι στην Ελλάδα γίνεται χρήση υπερβολικά ευρέων αστυνομικών εξουσιών που επιτρέπουν στην αστυνομία να σταματά διαδηλωτές και να τους φέρνει σε αστυνομικά τμήματα για ελέγχους ταυτότητας, μια τακτική που έχει οδηγήσει στην παρεμπόδιση ατόμων να συμμετάσχουν σε διαδηλώσεις, συχνά χωρίς εύλογη υποψία για αδίκημα.
Διαδηλωτές, δημοσιογράφοι και δικηγόροι που μίλησαν με την Διεθνή Αμνηστία υποβλήθηκαν σε αυθαίρετη στέρηση της ελευθερίας τους και περιέγραψαν περιττές και εξευτελιστικές σωματικές έρευνες, παράνομη χρήση βίας κατά τη σύλληψη ή κράτησή τους και άρνηση ιατρικής βοήθειας.
Δήλωσαν επίσης ότι η ελληνική αστυνομία αρνούταν το δικαίωμά τους να ειδοποιούν κάποιον στον έξω κόσμο ή να τους παρέχουν τροφή.
Η Έκθεση αναφέρει την δικηγόρο Άννυ Παπαρούσου και την δημοσιογράφο Μαρίνα Μεϊντάνη η οποία κάλυπτε μια διαδήλωση, οι οποίες στερήθηκαν και οι δύο την ελευθερία τους από την αστυνομία με το πρόσχημα του ελέγχου στοιχείων ταυτότητας.
Τόσο η Άννυ Παπαρούσου όσο και η Μαρίνα Μεϊντάνη μίλησαν για τον παράνομο χαρακτήρα της σύλληψής τους και η Μαρίνα Μεϊντάνη για την ταπείνωσή που υπέστη να βρίσκεται μερικώς γυμνή και να δέχεται σωματική έρευνα από την αστυνομία.
Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης την ποινικοποίηση των ειρηνικών διαδηλωτών, συμπεριλαμβανομένων ατόμων που κατηγορήθηκαν απλώς για συμμετοχή σε διαδηλώσεις ή συμμετοχή σε πράξεις πολιτικής ανυπακοής.
Η Διεθνής Αμνηστία κατέγραψε τη σύλληψη δύο δικών της ακτιβιστών μετά τη λήξη μιας διαδήλωσης στην Αθήνα το 2022, κατά την οποία οι ακτιβιστές της Διεθνούς Αμνηστίας περιέγραψαν ότι υπέστησαν αναίτια βία από την αστυνομία.
Η προβληματική ελληνική νομοθεσία, έγινε χειρότερη
Η ελληνική νομοθεσία που διέπει τις διαδηλώσεις δεν συμμορφώνεται με το διεθνές και περιφερειακό δίκαιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που έχει η Ελλάδα βάσει των συνθηκών στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος.
Παρ’ όλα αυτά, έχουν καταβληθεί προσπάθειες από τις ελληνικές αρχές να περιορίσουν περαιτέρω το δικαίωμα στην ελευθερία του συνέρχεσθαι ειρηνικά, συμπεριλαμβανομένης μιας νομοθετικής διάταξης του 2025 που εισάγει γενική απαγόρευση των διαδηλώσεων σε τμήματα της πλατείας Συντάγματος.
Τέλος η Διεθνής Αμνηστία σημειώνει επιγραμματικά:
«Το δικαίωμα στην ελευθερία του συνέρχεσθαι ειρηνικά στην Ελλάδα παραβιάζεται κατάφωρα».
«Το υλικό και οι μαρτυρίες που έχουμε καταγράψει αποκαλύπτουν ένα μοτίβο επικίνδυνης χρήσης χειροβομβίδων κρότου-λάμψης.
«Η συμμετοχή σε συγκεντρώσεις ή η διενέργεια ρεπορτάζ σε ειρηνικές συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας δεν θα πρέπει να απαιτεί από τους ανθρώπους να υφίστανται έναν καταιγισμό επιθέσεων ή να διακινδυνεύουν τη ζωή και τα μέλη τους».
«Ο στρατιωτικός εξοπλισμός δεν έχει θέση στην αστυνόμευση συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας στην Ελλάδα ή οπουδήποτε στον κόσμο».
Τέλος η Διεθνής Αμνηστία και οργανώσεις που συμμετέχουν στο Δίκτυο Torture-Free Trade καλούν τις κυβερνήσεις να υποστηρίξουν μια Συνθήκη για το Εμπόριο Χωρίς Βασανιστήρια στα Ηνωμένα Έθνη, με σκοπό την ρύθμιση του εμπορίου εξοπλισμού που χρησιμοποιείται για την αστυνόμευση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου