93 δισ. σε 3 μήνες: Το πολεμικό πάρτι των πετρελαϊκών κολοσσών την ώρα που ο πλανήτης φλέγεται

Αποκαλυπτική ανάλυση του Guardian φέρνει στο φως τα μυθικά κέρδη των οκτώ μεγαλύτερων ομίλων ορυκτών καυσίμων εν μέσω της σύγκρουσης στο Ιράν

Σε μία από τις πλέον ταραγμένες περιόδους της σύγχρονης ιστορίας, όπου η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή συντονίζεται με την πρωτοφανή κλιματική κρίση, ο τομέας των ορυκτών καυσίμων καταγράφει οικονομικά αποτελέσματα που προκαλούν παγκόσμιο σάλο. Σύμφωνα με εκτενή ανάλυση της Guardian, οι οκτώ μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες παγκοσμίως συγκέντρωσαν το εντυπωσιακό ποσό των 93 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε καθαρά κέρδη εντός μόλις τριών μηνών.

Το διάστημα Απριλίου-Ιουνίου, που αποτελεί το πρώτο πλήρες οικονομικό τρίμηνο μετά το ξέσπασμα του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου κατά του Ιράν, η αλματώδης αύξηση της τιμής του αργού πετρελαίου πάνω από τα 126 δολάρια το βαρέλι μετατράπηκε σε έναν άνευ προηγουμένου μηχανισμό παραγωγής πλούτου, με τις εταιρείες να εισπράττουν περισσότερα από 700.000 δολάρια κάθε λεπτό της ώρας.

Γεωπολιτική αστάθεια και η αύξηση των πολεμικών υπερκερδών

Η εκμετάλλευση της μεγαλύτερης διαταραχής στην εφοδιαστική αλυσίδα ενέργειας οδήγησε στον σχεδόν διπλασιασμό των συνολικών κερδών των οκτώ κολοσσών –Saudi Aramco, BP, Shell, Equinor, TotalEnergies, Eni, Chevron και ExxonMobil– σε σύγκριση με τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια της αντίστοιχης περσινής περιόδου. Παράλληλα, η συνολική χρηματιστηριακή τους αξία εκτοξεύθηκε κατά 600 δισεκατομμύρια δολάρια, προσπερνώντας το ιστορικό όριο των 3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.

Τη μερίδα του λέοντος απέσπασε η κρατική Saudi Aramco, ανακοινώνοντας καθαρά έσοδα άνω των 33 δισεκατομμυρίων δολαρίων –αύξηση 34%– παρά τις ζημιές που υπέστησαν οι υποδομές της από επιθέσεις με drones και πυραύλους ιρανικών δυνάμεων και των Χούθι. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Chevron σημείωσε υπερπενταπλασιασμό των καθαρών της εσόδων στα 12,2 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ η ExxonMobil διπλασίασε τα κέρδη της στα 14,5 δισεκατομμύρια δολάρια, καταγράφοντας την υψηλότερη τριμηνιαία επίδοση από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.

Η τεράστια αυτή συγκέντρωση πλούτου προκάλεσε ακόμη και την πολιτική παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος, αντιμέτωπος με την υποχώρηση της δημοτικότητάς του ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, κατηγόρησε τις Chevron και ExxonMobil ότι «βγάζουν υπερβολικά πολλά χρήματα» από τον πόλεμο στο Ιράν, προειδοποιώντας τις με αναγκαστική επιστροφή των κερδών στους πολίτες. Αντίστοιχα στην Ευρώπη, η Shell κατέγραψε τα δεύτερα υψηλότερα τριμηνιαία κέρδη της ιστορίας της με 9,84 δισεκατομμύρια δολάρια, παρά τις ζημιές δισεκατομμυρίων στη μονάδα υγροποιημένου αερίου στο Κατάρ, ενώ η νορβηγική Equinor είδε τα κέρδη της να ενισχύονται στα 3,2 δισεκατομμύρια δολάρια.

Images of the U.S. and Israeli flags are pasted on the ground as mourners march in Arbaeen rituals, which is held 40 days after Ashoura, commemorating the killing of the grandson of the Prophet Muhammad Imam Hussein and members of his family at the Battle of Karbala in 680 A.D. in Tehran, Iran, Tuesday, Aug. 4, 2026. (AP Photo/Vahid Salemi)

Στρατηγική οπισθοχώρηση από την πράσινη μετάβαση

Στο ίδιο πλαίσιο, η BP ανακοίνωσε τριμηνιαία κέρδη ύψους 5,73 δισεκατομμυρίων δολαρίων, υπερδιπλασιάζοντας τα μεγέθη του προηγούμενου τριμήνου. Η νέα διευθύνουσα σύμβουλος, Μεγκ Ο’Νιλ, υπεραμύνθηκε της κερδοφορίας υποστηρίζοντας ότι η εταιρεία επικεντρώνεται στην αύξηση της παραγωγής πετρελαϊκών προϊόντων για την κάλυψη των ελλείψεων στην αγορά.

Ωστόσο, η οικονομική αυτή ευημερία συνοδεύεται από μια συστηματική αποσύνδεση από τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις. Στο πλαίσιο μιας θεμελιώδους επαναξιολόγησης, η BP συρρίκνωσε τον ετήσιο προϋπολογισμό της για την ενεργειακή μετάβαση από τα 5 δισεκατομμύρια δολάρια σε μόλις 1,5 έως 2 δισεκατομμύρια. Ο βρετανικός όμιλος προχώρησε στη μεταβίβαση υπεράκτιων αιολικών πάρκων στο Ηνωμένο Βασίλειο, την πώληση χερσαίων αιολικών στις ΗΠΑ, καθώς και την εκποίηση της δραστηριότητας βιοαερίου αμερικανικής προέλευσης –αξίας 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων– η οποία αποτελεί τον μεγαλύτερο παραγωγό ανανεώσιμου αερίου στη χώρα. Επιπλέον, βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο οι διαπραγματεύσεις για την πώληση της εταιρείας ηλιακής ενέργειας Lightsource σε κοινοπραξία του κρατικού ταμείου του Κουβέιτ, ενώ παράλληλα διατίθενται προς πώληση τα πετρελαϊκά πάγια της εταιρείας στη Βόρεια Θάλασσα μετά από 60 χρόνια παρουσίας.

Οι εξελίξεις αυτές προκαλούν τη σφοδρή αντίδραση διεθνών οργανώσεων. Ο Πάτρικ Γκέιλι από τη Global Witness στηλίτευσε το γεγονός ότι οι πετρελαϊκοί κολοσσοί ιεραρχούν τα πλούτη των μετόχων τους πάνω από τη βιωσιμότητα του πλανήτη, καλώντας τις κυβερνήσεις να τους υποχρεώσουν να πληρώσουν τους φόρους που τους αναλογούν για τη χρηματοδότηση υποδομών προστασίας και ανανεώσιμων πηγών. Παράλληλα, η Ρόζι Ντάουνς από τη Friends of the Earth σημείωσε ότι εκατομμύρια νοικοκυριά καλούνται να πληρώσουν το τίμημα μέσω φουσκωμένων λογαριασμών και μιας κλιματικής κρίσης που επιταχύνεται εκτός ελέγχου.

Η επιστημονική τεκμηρίωση της εταιρικής ευθύνης στην κλιματική κατάρρευση

Η συσσώρευση κεφαλαίων πραγματοποιείται την ίδια στιγμή που η επιστημονική κοινότητα τεκμηριώνει με απόλυτη σαφήνεια την αιτιατή σχέση μεταξύ της δραστηριότητας των πετρελαϊκών και των φονικών ακραίων φαινομένων. Βάσει των στοιχείων της βάσης Carbon Majors, η Saudi Aramco φέρει την ιστορική ευθύνη για περισσότερες εκπομπές άνθρακα από κάθε άλλη εταιρεία στον πλανήτη, ενώ οι Chevron, ExxonMobil, Shell και BP βρίσκονται σταθερά στην πρώτη δεκάδα των ρυπαντών.

Πρωτοποριακή επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο συνέδεσε ευθέως τις εκπομπές των 14 μεγαλύτερων ομίλων ορυκτών καυσίμων με μεμονωμένα κύματα καύσωνα. Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι ρύποι καθενός από αυτούς τους ομίλους επαρκούσαν από μόνοι τους για να προκαλέσουν περισσότερους από 50 καύσωνες, οι οποίοι χωρίς την εταιρική επιβάρυνση θα ήταν πρακτικά αδύνατο να συμβούν.

Η πραγματικότητα αυτή επιβεβαιώνεται από τα δραματικά δεδομένα σύμφωνα με τα οποία η παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας στερεί τη ζωή από έναν άνθρωπο κάθε λεπτό. Ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το Κλίμα, Σάιμον Στιλ, υπογράμμισε ότι οι περιβαλλοντικές καταστροφές λαμβάνουν πλέον εφιαλτικές διαστάσεις, καθιστώντας επιτακτική την ταχύτατη απεξάρτηση από το πετρέλαιο, τον άνθρακα και το φυσικό αέριο.Flames consume vegetation as the Gann Fire burns near Copperopolis on Tuesday, Aug. 4, 2026, in Calaveras County, Calif. (AP Photo/Noah Berger)

Ανθρωπιστική τραγωδία και οικονομική ασφυξία

Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής αποτυπώθηκαν με τον πλέον δραματικό τρόπο κατά τη φετινή θερινή περίοδο. Η Ευρώπη βίωσε τον χειρότερο καύσωνα της ιστορίας της, ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε περίπου 20.000 ανθρώπους, εκ των οποίων σχεδόν 3.000 στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά τους μήνες Μάιο και Ιούνιο. Παράλληλα, η ακραία ξηρασία προκάλεσε την απώλεια τουλάχιστον 9 εκατομμυρίων τόνων δημητριακών στην ευρωπαϊκή ήπειρο, οδηγώντας το Ηνωμένο Βασίλειο στη χειρότερη σοδειά των χρονικών, ενώ οι πυρκαγιές σε Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Ελλάδα προκάλεσαν ζημιές δισεκατομμυρίων ευρώ και επικίνδυνη ατμοσφαιρική ρύπανση.

Στη Βόρεια Αμερική, ο τοξικός καπνός από τις εκτεταμένες δασικές πυρκαγές του Ιουλίου προκάλεσε περίπου 4.000 θανάτους μέσα σε μόλις μία εβδομάδα, υπογραμμίζοντας τις εκτιμήσεις ότι η σωματιδιακή ρύπανση από τις πυρκαγιές μειώνει το προσδόκιμο ζωής 1,5 εκατομμυρίου ανθρώπων ετησίως. Στην Ασία, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία κατέγραψαν θερμοκρασίες-ρέκορ έως και 42,5°C, υποχρεώνοντας τις αρχές να εκδώσουν οδηγίες για άμεση διακοπή κάθε εξωτερικής δραστηριότητας.

Την ίδια στιγμή, η θερμότερη ατμόσφαιρα –η οποία συγκρατεί 7% περισσότερη υγρασία για κάθε επιπλέον βαθμό Κελσίου– πυροδότησε καταστροφικές βροχοπτώσεις στη Νότια Ασία. Στο Μπανγκλαντές σημειώθηκαν περισσότερα από 40 εκατοστά βροχής σε 24 ώρες, προκαλώντας φονικές αιφνίδιες πλημμύρες, ενώ ανάλογες καταστροφές και κατολισθήσεις έπληξαν την Ινδία, το Πακιστάν και τη βορειοδυτική Κίνα, εκτοπίζοντας χιλιάδες πολίτες.

https://www.koutipandoras.gr/