Η υπερβολική κατανάλωση νερού και ρεύματος που απαιτούν τα κέντρα δεδομένων προκαλεί αντιδράσεις και κυβερνήσεις παγώνουν τα επενδυτικά σχέδια.
AP Photo/Paul Sancya
Οι κυβιστήσεις στην πολιτική αποτελούν μάλλον σύνηθες φαινόμενο, γεννημένο μέσα από υποσχέσεις, δεσμεύσεις και υπαναχωρήσεις. Επομένως ελάχιστη έκπληξη προκαλεί η πρόσφατη μεταστροφή του κυβερνήτη του Τέξας Γκρεγκ Αμποτ. Ενώ τον Νοέμβριο του 2025 ανακοίνωνε ικανοποιημένος επενδύσεις 40 δισ. δολαρίων της Google, χαρακτηρίζοντας την πολιτεία του «επίκεντρο ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης», τον Αύγουστο πάγωσε τις νέες συνδέσεις κέντρων δεδομένων στο ηλεκτρικό δίκτυο της πολιτείας. Ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου, καθώς διεκδικεί την τέταρτη θητεία του απέναντι στην Τζίνα Ινοχόσα, ως διά μαγείας εμφανίστηκαν οι ανάγκες των πολιτών απέναντι στον κίνδυνο εξάντλησης υδάτινων πόρων και αυξημένων λογαριασμών ρεύματος.
Μιλώντας στο αμερικανικό δίκτυο ABC, εξήγησε ότι οι τεχνολογικοί κολοσσοί «έσκαψαν μόνοι τον λάκκο τους» χτίζοντας εγκαταστάσεις σε κοινωνίες χωρίς προηγούμενη διαβούλευση, προκαλώντας τη δικαιολογημένη οργή των κατοίκων.
Για δεκαετίες η βιομηχανία της τεχνολογίας πουλούσε το αφήγημα του «νέφους», δημιουργώντας την ψευδαίσθηση μιας άυλης ουτοπίας. Η πραγματικότητα ωστόσο απέχει. Για να διατηρηθεί αυτό το δίκτυο φυσικών διακομιστών απαιτούνται υλικά γιγαντιαίας κλίμακας. Χρειάζονται τόνοι χάλυβα για την κατασκευή των εγκαταστάσεων που στεγάζουν τα μηχανήματα και τεράστιες εκτάσεις γης για να χωρέσουν τα συγκροτήματα (όπως η μονάδα της Microsoft στο Ουισκόνσιν). Απαιτούνται επίσης αδιανόητες ποσότητες ενέργειας προκειμένου να παραμένουν οι επεξεργαστές σε αδιάκοπη λειτουργία. Επειδή μάλιστα ούτε αυτά αρκούν, καταναλώνεται ασταμάτητα καθαρό (σύμφωνα με έρευνες και πόσιμο) νερό. Κι αυτό διότι, σύμφωνα με ειδικούς του κλάδου, τα άλατα και οι ρύποι του μη επεξεργασμένου νερού προκαλούν φθορά στους σωλήνες των συστημάτων ψύξης για την αποτροπή υπερθέρμανσης των κυκλωμάτων.
Οι κανόνες της σιωπής
Δημοσκόπηση του Ιουλίου από το Annenberg Public Policy Center (Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια) έδειξε ότι το 61% των Αμερικανών αντιτίθεται στην κατασκευή νέων κέντρων δεδομένων στην περιοχή τους, σημειώνοντας αύξηση από το 49% του περασμένου Μαρτίου. Το συναίσθημα αυτό ενώνει τους πολίτες ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης, βρίσκοντας σύμφωνο το 69% των Δημοκρατικών και το 54% των Ρεπουμπλικανών – κοινωνική δυσφορία που εξηγείται αν παρατηρήσει κανείς πώς οι εταιρείες δεσμεύουν τις τοπικές κοινωνίες εν αγνοία τους.
Εφαρμόζοντας πιστά τον πρώτο κανόνα της γνωστής ταινίας «Fight club» («δεν μιλάς ποτέ για το Fight club»), οι τεχνολογικοί κολοσσοί προσέγγιζαν τους δήμους μέσω άγνωστων εταιρειών-βιτρινών. Προκειμένου να ξεκινήσουν συζητήσεις για αγορά γης, απαιτούσαν από τις τοπικές αρχές συμφωνίες εμπιστευτικότητας (NDA), δεσμεύοντάς τες νομικά να κρατήσουν το στόμα τους κλειστό προτού καν αποκαλυφθεί ποιος ήταν ο πραγματικός αγοραστής. Η απουσία διαφάνειας στερούσε από τους κατοίκους το δικαίωμα να μάθουν τι θα χτιστεί δίπλα τους και πόσους πόρους θα απορροφούσε.
Εκθεση της οργάνωσης προστασίας καταναλωτή Public Citizen υπολογίζει ότι στη Βιρτζίνια, την πολιτεία με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση τέτοιων εγκαταστάσεων παγκοσμίως, το 80% των τοπικών αρχών έχει δεσμευτεί με τέτοιες συμφωνίες. Στο Τούσον η Amazon Web Services διαπραγματευόταν επί διετία συγκρότημα 3,6 δισ. δολαρίων, κρατώντας τις προβλέψεις κατανάλωσης νερού ως επτασφράγιστο μυστικό.
Ορισμένες από τις τοπικές αρχές που αντιστάθηκαν βρέθηκαν στα δικαστήρια. Στο Σαλίν του Μίσιγκαν, αγροτική κοινότητα 2.400 κατοίκων, το τοπικό συμβούλιο καταψήφισε το 2025 την κατασκευή κέντρου δεδομένων 16 δισ. δολαρίων. Οι κατασκευαστές προσέφυγαν δικαστικά εναντίον του δήμου. Μπροστά στον κίνδυνο αποζημιώσεων εκατομμυρίων, ο δήμος λύγισε επιτρέποντας την κατασκευή του. Ως αντάλλαγμα η εταιρεία συμφώνησε να δώσει 14 εκατ. δολάρια για τη χρηματοδότηση τοπικών αναγκών.
Τα θεμέλια του έργου μπήκαν τον Ιούνιο του 2026, παρουσία της κυβερνήτη Γκρέτσεν Γουίτμερ και του Σαμ Αλτμαν, επικεφαλής της εταιρείας OpenAI, όπου προβλήθηκε, ως συνήθως, το επιχείρημα των θέσεων εργασίας. Ωστόσο η οργάνωση ελέγχου δημόσιων πολιτικών για νερό και ενέργεια Food & Water Watch υπολόγισε ότι κάθε μόνιμη θέση σε κέντρο δεδομένων απαιτεί επένδυση 13 εκατ. δολαρίων, όταν άλλες θέσεις στη Βιρτζίνια χρειάζονται περίπου 137.000. Ο Μιτς Τζόουνς από την οργάνωση δήλωσε στο μέσο ενημέρωσης Prism ότι στη Βιρτζίνια, την πολιτεία με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση τέτοιων εγκαταστάσεων παγκοσμίως, οι μόνιμα απασχολούμενοι παραμένουν κάτω από 8.000.
Η κοινωνική αντίδραση έχει ενσωματωθεί πλέον στον πολιτικό διάλογο. Η Εθνική Ρεπουμπλικανική Επιτροπή Γερουσίας προειδοποίησε τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης ότι η οργή για τους τοπικούς πόρους απειλεί μια έδρα στο Οχάιο την οποία θεωρούσαν δεδομένη. Αντιλαμβανόμενος το κλίμα, ο Αμποτ άλλαξε στάση ενόψει της κάλπης, δεχόμενος πυρά από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, που τον κατηγόρησε ότι απορρίπτει έναν κλάδο ικανό να ξεπεράσει σε αξία το πετρέλαιο.
Στη Νέα Υόρκη η κυβερνήτης Κάθι Χόκουλ επέβαλε τον Ιούλιο αναστολή ενός έτους για νέες εγκαταστάσεις άνω των 50 ΜW, ώστε να μελετηθούν οι συνέπειες στο δίκτυο ρεύματος.
Σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα «Financial Times» («FT»), τον Αύγουστο το συγκρότημα Sopaipilla στο Ελ Πάσο –συνεργασία της μητρικής του Facebook, Meta, με την εταιρεία διαχείρισης επενδύσεων BlackRock, ύψους 14 δισ. δολαρίων– διαθέτει ασφαλιστική κάλυψη μόλις 450 εκατ. δολαρίων. Καμία ασφαλιστική δεν ανέλαβε το ρίσκο ολικής καταστροφής, κρίνοντας το κόστος απαγορευτικό. Η Βιβιάν Γκοσελέν, αναλύτρια του οίκου αξιολόγησης S&P, ανέφερε στους «FT» ότι σε περίπτωση μιας καταστροφής η Meta θα καλύψει το κενό μόνη της, επωμιζόμενη τεράστιο οικονομικό ρίσκο ελλείψει ασφαλιστικής εμπιστοσύνης.
Διεθνής αναδίπλωση
Η αναδίπλωση των κυβερνήσεων, που μέχρι χθες προσέλκυαν τους κολοσσούς, επεκτείνεται διεθνώς. Στην Ολλανδία, το Αμστερνταμ απαγόρευσε από το 2025 την κατασκευή νέων κέντρων τουλάχιστον μέχρι το 2035. Παράλληλα, στο Ζέεβολντε η Meta εγκατέλειψε το 2022 ένα σχέδιο για εγκατάσταση 200 ΜW ύστερα από καταλήψεις του δημοτικού συμβουλίου και πιέσεις της Γερουσίας να μπλοκαριστεί η πώληση κρατικής γης. Εκτοτε η χώρα περιορίζει τις μεγαλύτερες μονάδες σε μόνο δύο σημεία της επικράτειας.
Στη Χιλή το 2024 δικαστήριο πάγωσε έργο της Google στο Σερίγιος, απαιτώντας επανεκτίμηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στον υδροφόρο ορίζοντα και αναγκάζοντας την εταιρεία να το επανασχεδιάσει με αερόψυξη. Στην Ουρουγουάη, όταν αποκαλύφθηκε ότι η ψύξη νέου κέντρου θα κατανάλωνε 7.500 τόνους νερού την ημέρα, βγήκε το σύνθημα «Δεν είναι ξηρασία, είναι λεηλασία». Η λαϊκή πίεση ανάγκασε την εταιρεία να τροποποιήσει τα σχέδιά της και να επιλέξει συστήματα αερόψυξης.
Στην Ιρλανδία η στατιστική υπηρεσία ανακοίνωσε τον Ιούλιο ότι οι εγκαταστάσεις αυτές απορρόφησαν το 23% του ρεύματος το 2025, ξεπερνώντας τη ζήτηση των αστικών νοικοκυριών, ενώ σχετική έρευνα υπολογίζει πως η βιομηχανία επιβάρυνε τα νοικοκυριά με 360 ευρώ μεταξύ 2015 και 2023. Ο υπουργός Περιβάλλοντος Ντάρα Ο’ Μπράιαν απέρριψε πρόσφατα πρόταση για αναστολή της δραστηριότητάς τους, τονίζοντας ότι ο κλάδος (συνολικά) απασχολεί 200.000 εργαζόμενους. Βέβαια, ο ισχυρισμός έρχεται σε αντίθεση με τα δεδομένα για τις ελάχιστες θέσεις εργασίας Ιρλανδών.
Οσο δυσχεραίνει η διαδικασία υπογραφής συμφωνιών, ο κλάδος ψάχνει τόπους όπου η κοινωνική συναίνεση παύει να αποτελεί προϋπόθεση. Στη Νορβηγία το Lefdal Mine Datacenter λειτουργεί μέσα σε παλιό ορυχείο, δηλώνοντας το 2025 ότι είχε μηδενικά παράπονα, ενώ η αμερικανική Panthalassa ετοιμάζει πλωτές μονάδες στον Ειρηνικό.
Οι ερευνητές Γιόχεν Μονστάντ και Κάθριν Σάλτζμαν από το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης σημειώνουν στο International Journal of Urban and Regional Research ότι ακόμη και με αυστηρότερους κανόνες η ζήτηση πόρων θα συνεχίσει να αυξάνεται.
Η Δανία απαντά ήδη. Συγκεκριμένα, προωθείται νομοσχέδιο το οποίο κατατάσσει τα νέα κέντρα δεδομένων στην τελευταία θέση για σύνδεση στο ηλεκτρικό δίκτυο.
Στην Αυστραλία ο διαχειριστής της αγοράς ενέργειας AEMO προειδοποιεί ότι η κατανάλωση ρεύματος από τη συγκεκριμένη βιομηχανία θα εκτοξευτεί σε σχεδόν 34 δισ. κιλοβατώρες μέχρι το 2036. Το νούμερο αυτό οδήγησε τον πρωθυπουργό Αντονι Αλμπανέζε σε εθνικούς κανόνες που υποχρεώνουν τα νέα κέντρα να εξασφαλίζουν αυτόνομα την πράσινη ενέργειά τους αναλαμβάνοντας το πλήρες κόστος σύνδεσης και αυστηρούς όρους χωροθέτησης. Οπως εξήγησε στη βρετανική εφημερίδα «The Guardian», η Αμάντα Μακένζι, επικεφαλής του αυστραλιανού Συμβουλίου Κλίματος, το κράτος διαθέτει μόνο μια ευκαιρία να θέσει σωστούς κανόνες ώστε η ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων να μην πιέσει το δίκτυο και να μην αυξήσει τους ρύπους.
Οταν οι υποδομές απειλούν το διαθέσιμο νερό, το ρεύμα και τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών, η ανοχή των πολιτών εξαντλείται. Οι κυβερνήσεις συνειδητοποιούν (καθυστερημένα) ότι η καινοτομία είναι αδύνατον να επιδοτείται σε βάρος της ποιότητας ζωής των κατοίκων.
www.documentonews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου