Η ΕΠΙΛΟΧΕΙΟΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΙΑΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Τα Νέα

Η δημιουργία της ΕΟΚ είναι η αφετηρία του Νέου Παλιού Κόσμου που έγραψε ο Πέρι Αντερσον, μέχρι πρότινος διευθυντής σύνταξης της ιστορικής επιθεώρησης «Νew Left Review». Εδώ ένα τεράστιο εύρος πληροφοριών κατακλύζει τον αναγνώστη, σε μια πανοραμική άποψη του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, μέσω της κουλτούρας, της οικονομίας, της ιστορίας των ιδεών, των βιογραφιών διανοητών και πολιτικών ηγετών. Είναι αξιοσημείωτο πως παρότι Βρετανός, ο Αντερσον αρνείται να μιλήσει για την Αγγλία, διότι η ιστορία της «μετά την πτώση της Θάτσερ δεν έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον», αλλά και διότι είναι η χώρα που πρόσφερε τα λιγότερα στην ευρωπαϊκή ενοποίηση. Αντίθετα, εστιάζει στις χώρες που θεωρεί «πυρήνα» της Ευρωπαϊκής Ενωσης- τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ιταλία, επιλογή που μοιάζει σε μεγάλο βαθμό αυθαίρετη.

Σε αντίθεση με τον Ντελάντι, ο Αντερσον κάνει συνεχείς αναφορές στο ΄68 αναφέροντάς το ως μια δυναμική που δεν έχει ξαναπαρουσιαστεί έκτοτε. Η Ευρώπη μετά τα σίξτις βυθίστηκε, μας λέει, «σε μια μακρά επιλόχειο κατάθλιψη μιας επανάστασης που πέθανε στη γέννα- ενώ έπρεπε να είχε γίνει το σημείο καμπής της νεώτερης ιστορίας». Μαρξιστής ο ίδιος, είναι αμείλικτος στην κριτική του στα κόμματα της Αριστεράς για τις μηχανορραφίες και τον ελιτισμό τους και γιατί αποδέχθηκαν τον μονεταρισμό τη δεκαετία του ΄90. Η Αριστερά κέρδισε τις επωμίδες της εξουσίας μόνο όταν έχασε τη μάχη των ιδεών, κάτι που ενέτεινε την απογοήτευση των πολιτών με το πολιτικό κατεστημένο.

Πόσο μακρινή όμως μοιάζει η σημερινή εσωστρεφής Ευρωπαϊκή Ενωση των ευρωκρατών των Βρυξελλών, του άχρωμου Μπαρόζο και του άγνωστου Βαν Ρόμπαϊ από αυτό που φαντασιώθηκαν οι πιονιέροι της ευρωπαϊκής ιδέας, που ήταν διεθνιστές και κοσμοπολίτες. Φτάνει να θυμηθούμε το φεντεραλιστικό όραμα του πατέρα της ευρωπαϊκής ενοποίησης Ζαν Μονέ, ο οποίος πέρα από τεχνοκράτης ήταν τυχοδιώκτης και τζογαδόρος, και του πατέρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Αλτιέρο Σπινέλι, πρώην κομμουνιστή που έγραφε για μια ευρωπαϊκή ομοσπονδία κρατών στο μανιφέστο που έβγαλε κρυφά από τη φυλακή το 1941, όντας κρατούμενος του ιταλικού φασιστικού καθεστώτος. Η σημερινή Ευρώπη όμηρος των αγορών, τι όραμα προσφέρει πέρα από δημοσιονομικές προσαρμογές που συνεπάγονται κοινωνικές εκρήξεις και τη δημιουργία ενός νέου αντιευρωπαϊσμού;

Ο συγγραφέας μεταπηδάει με ευκολία από τον πολιτικό στον πολιτισμικό λόγο και από την οικονομία στην ιστορία των ιδεών, μέσα από μια αξιοθαύμαστη πρόζα. Ομως- με εξαίρεση μια διεξοδική ανάλυση της τουρκικής πολιτικής- το πόνημά είναι εξαιρετικά ευρωκεντρικό, με αποτέλεσμα να απουσιάζουν αναφορές στο Ιράν, το Ιράκ, το Αφγανιστάν ή στην Κίνα.