Προσφυγικό: «Σφαγή» στο Αιγαίο με 32 θύματα τον Οκτώβριο

Γιώργος Μουρμούρης

▸Πάνω από 1.600 νεκροί ή αγνοούμενοι φέτος στη Μεσόγειο

Συνεχίζεται συστηματικά και αθόρυβα η λειτουργία του μηχανισμού εξολόθρευσης προσφύγων και μεταναστών που έχει στήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο Αιγαίο, από κοινού με τις κυβερνήσεις Ελλάδας και Τουρκίας. Μόνο τον Οκτώβριο 15 άνθρωποι πνίγηκαν προσπαθώντας να προσεγγίσουν τις ελληνικές ακτές, ενώ άλλοι 17 έχασαν τη ζωή τους κοντά στα τουρκικά παράλια. Σε ορισμένα από αυτά τα περιστατικά, μάλιστα, καταγράφεται επιβεβαιωμένη εμπλοκή του ελληνικού Λιμενικού, με σκάφος της Ακτοφυλακής να καταδιώκει λέμβο μεταναστών πριν αυτή βυθιστεί.

Το πρώτο θανατηφόρο περιστατικό σημειώθηκε στις 5 Οκτωβρίου, ανοιχτά του Πλωμαρίου στη Λέσβο, όταν ταχύπλοο με 18 επιβαίνοντες παρουσίασε μηχανική βλάβη κατά τη διάρκεια καταδίωξης από σκάφος του Λιμενικού. Όλοι βρέθηκαν στη θάλασσα και μία γυναίκα πνίγηκε. Στις 14 Οκτωβρίου, ανοιχτά της Ρόδου, δύο άτομα, ανάμεσά τους ένα παιδί, έχασαν τη ζωή τους όταν το σκάφος στο οποίο επέβαιναν ανετράπη υπό καταδίωξη. Ακολούθησε, στις 17 Οκτωβρίου, ναυάγιο στη Χίο όπου λέμβος με 29 επιβαίνοντες προσέκρουσε σε βράχια, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν δύο νεαρές γυναίκες. Στις 27 Οκτωβρίου, στα νότια της Λέσβου, φουσκωτή λέμβος συνετρίβη σε βραχώδη ακτή με αποτέλεσμα τέσσερις νεκρούς και τουλάχιστον πέντε αγνοούμενους. Λίγες ημέρες αργότερα, σε περιστατικό νότια του Φαρμακονησίου ένας άνδρας έχασε τη ζωή του, ενώ στις 25 Οκτωβρίου 17 άνθρωποι πνίγηκαν ανοιχτά του Μπόντρουμ (Αλικαρνασσός), όταν σκάφος που μετέφερε 19 άτομα βυθίστηκε λίγο μετά την αναχώρησή του με πιθανό προορισμό την Κω.

Όπως επισημαίνει η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, μέχρι στιγμής φέτος έχουν καταγραφεί 37 θάνατοι και τουλάχιστον εννέα αγνοούμενοι σε 24 ξεχωριστά περιστατικά στο Αιγαίο, ενώ συνολικά περισσότεροι από 1.600 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους ή αγνοούνται στη Μεσόγειο και στις θαλάσσιες διαδρομές της Δυτικής Αφρικής. Πέρυσι, ο αριθμός αυτός ανήλθε σε 3.530 άτομα.

Σημειώνεται ότι στις 14 Οκτωβρίου το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε την Ελλάδα για το ναυάγιο του 2018 στο Αγαθονήσι, στο οποίο πνίγηκαν 16 άνθρωποι. Το Δικαστήριο έκρινε ότι το Λιμενικό δεν προχώρησε σε έγκαιρη επιχείρηση διάσωσης, ενώ κατόπιν η Εισαγγελία του Ναυτοδικείου Πειραιά έθεσε την υπόθεση στο αρχείο – μια κίνηση που φανερώνει την ύπαρξη ενός διαχρονικού μοτίβου συγκάλυψης εκ μέρους των ελληνικών αρχών, από το Φαρμακονήσι του 2014 και του 2018 ως την Πύλο του 2023.

Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό της Ευρώπης-φρούριο, συνεχίζεται η μεταχείριση ακόμη και των αναγνωρισμένων προσφύγων ως ανεπιθύμητου βάρους. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η οργάνωση Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι ελληνικές αρχές έλαβαν 3.279 αιτήματα επανεισδοχής από άλλα ευρωπαϊκά κράτη για δικαιούχους διεθνούς προστασίας – με τη συντριπτική πλειονότητα να προέρχεται από τη Γερμανία (1.516) και την Ελβετία (1.309). Το 95,7% των αιτημάτων αυτών έγινε δεκτό.

Η Ύπατη Αρμοστεία καλεί εκ νέου την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες της περιοχής να διαμορφώσουν μια συνεκτική πολιτική διαχείρισης του προσφυγικού – μεταναστευτικού ζητήματος, με τη δημιουργία – μεταξύ άλλων – ασφαλών και νόμιμων διαδρομών. Όμως όλα αυτά φαντάζουν ως ψιλά γράμματα για μια Ευρώπη που βυθίζεται στον βούρκο ενός φασίζοντος πολιτικού περιβάλλοντος, με μεσοπολεμικά χαρακτηριστικά.