Από τη Βραζιλία και την Αργεντινή μέχρι τη Χιλή, από την Ουρουγουάη και την Παραγουάη μέχρι τον Παναμά, από τη Νικαράγουα και την Κούβα μέχρι τη Γουατεμάλα, το Πεντάγωνο και η CIA έχουν γράψει «χρυσές σελίδες» μεταπολεμικά. Οι λαοί δεν έχουν λυγίσει και επιστρέφουν δυναμικά, αλλά η αδυναμία να φτάσουν «μέχρι τέλους» υπονομεύει τα επαναστατικά σκιρτήματα.
Η μακρά λίστα με τις επεμβάσεις των ΗΠΑ
Ο κατάλογος με τις επεμβάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών μεταπολεμικά στην Κεντρική και τη Λατινική Αμερική, το «μαλακό υπογάστριό» τους ή «πίσω αυλή» τους όπως τη χαρακτηρίζουν, είναι ατελείωτος. Η δε ποικιλία των μεθόδων τις οποίους έχουν κατά περίπτωση επιλέξει ο Λευκός Οίκος – με προέδρους τόσο Ρεπουμπλικάνους όσο και Δημοκρατικούς – το Πεντάγωνο και οι μυστικές υπηρεσίες, αναμφίβολα εντυπωσιάζει.
Το 1954, ο εκλεγμένος πρόεδρος της Γουατεμάλα έκανε το λάθος να εφαρμόσει πολιτικές που απειλούσαν τα συμφέροντα του αμερικανικού κεφαλαίου, με αποτέλεσμα να ανατραπεί από τη CIA και η χώρα να βυθιστεί σε πολυετή εμφύλιο. Κάτι ανάλογο συνέβη στην Παραγουάη, την ίδια χρονιά, εγκαθιδρύοντας την πιο μακρόχρονη δικτατορία στην ιστορία της Λατινικής Αμερικής, η οποία κράτησε μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’80.
Το 1961, πληγωμένη από την επανάσταση στην Κούβα και την ορμή που πρόσφερε στα κινήματα της περιοχής (και όχι μόνο), η Ουάσιγκτον επιχείρησε στρατιωτική εισβολή με αιχμή του δόρατος τους αντικαθεστωτικούς, που κατέληξε σε φιάσκο στον Κόλπο των Χοίρων. Το 1963, στον Ισημερινό, οι στρατιωτικοί ανέτρεψαν τον πρόεδρο εξαιτίας της στήριξής του προς την Κούβα του Τσε και του Φιντέλ. Το 1964, οι ΗΠΑ στηρίζουν τους πραξικοπηματίες που ανέτρεψαν τον αριστερό πρόεδρο της Βραζιλίας, ανοίγοντας την αυλαία μιας 21ετούς δικτατορίας. Και το 1965, την ίδια τύχη είχε ο πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος πρόεδρος της Δομινικανής Δημοκρατίας.
Πλούσια ήταν και η επόμενη δεκαετία, η οποία σφραγίστηκε ανεξίτηλα από την αποκαλούμενη «Επιχείρηση Κόνδορας», βάσει της οποίας η CIA πρόσφερε πληροφορίες, χρήματα, όπλα και κάθε είδους στήριξη σε ακροδεξιούς πραξικοπηματίες στην Αργεντινή, τη Βραζιλία, τη Βολιβία, τη Χιλή, την Ουρουγουάη και την Παραγουάη. Πρώτη «επιτυχία» υπήρξε η ανατροπή του αντιιμπεριαλιστή προέδρου της Βολιβίας, το 1971. Ακολούθησε το πραξικόπημα στη Χιλή και η δολοφονία του Σαλβαδόρ Αλιέντε από τον μετέπειτα δικτάτορα και εκλεκτό των ΗΠΑ, Αουγκούστο Πινοσέτ. Την ίδια χρονιά, εγκαθιδρύθηκε στρατιωτική δικτατορία και στην Ουρουγουάη, με το πρόσχημα της αντιμετώπισης του κινήματος των Τουπαμάρος. Στη δε Αργεντινή, το πραξικόπημα του Βιντέλα, το 1976, φέρει την προσωπική σφραγίδα του Χένρι Κίσινγκερ. Η συνέχεια δόθηκε στο Ελ Σαλβαδόρ, το 1979, που οδήγησε σε 12ετή εμφύλιο.
Τη δεκαετία του ’80 κυριάρχησε η προσπάθεια των ΗΠΑ να ανατρέψουν τους Σαντινίστας, στη Νικαράγουα, χρηματοδοτώντας τους ακροδεξιούς αντάρτες Κόντρας. Υπήρξαν, όμως, και δύο εισβολές: στη Γρανάδα το 1983 και στον Παναμά το 1989, όπου συνελήφθη ως έμπορος ναρκωτικών ο πρώην συνεργάτης της CIA, Μανουέλ Νοριέγκα.
Μετά από 35 χρόνια περίπου διαλείμματος, στη διάρκεια των οποίων οι παρεμβάσεις των ΗΠΑ ήταν κυρίως «υπόγειες» και φαινομενικά σέβονταν τους κανόνες της δημοκρατίας, η επιδρομή στη Βενεζουέλα φαίνεται να κλείνει οριστικά αυτή την παρένθεση.
Η ώρα της αναμέτρησης
Οι ΗΠΑ του Τραμπ χτυπούν «χωρίς γάντια», οι ανταγωνιστές τους αναζητούν απάντηση
Η επιδρομή στη Βενεζουέλα, οι απειλές σε άλλες χώρες της περιοχής και τη Γροιλανδία συνιστούν την εφαρμογή στην πράξη του νέου «Δόγματος Ντονρόε»
«Αποφάσισα ότι, για το καλό της χώρας μας, ειδικά σε αυτούς τους ιδιαιτέρως ταραγμένους και επικίνδυνους καιρούς, ο στρατιωτικός προϋπολογισμός μας για το επόμενο έτος δεν θα πρέπει να είναι της τάξης του ενός τρισ. δολαρίων, αλλά οφείλει να διαμορφωθεί στα 1,5 τρισ.», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ την Τετάρτη. Λίγα 24ωρα, δηλαδή, μετά την επιδρομή του στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του προέδρου της, λίγες ώρες αφότου οι αμερικανοί κομάντος έκαναν ρεσάλτο σε υπό ρωσική σημαία πετρελαιοφόρο στον βόρειο Ατλαντικό, απειλώντας να βυθίσουν το υποβρύχιο που είχε στείλει εκεί η Μόσχα, αλλά και εν μέσω προειδοποιήσεων για νέες στρατιωτικές επεμβάσεις σε άλλες χώρες της περιοχής, στη Γροιλανδία και το Ιράν.
Δεν είναι κάτι που προκαλεί έκπληξη. Τουναντίον, έρχεται να επιταχύνει τη νέα κούρσα εξοπλισμών και τη γενικευμένη στροφή στην οικονομία και τη «δημοκρατία» του πολέμου. Κι αυτό διότι οι εξελίξεις που σημειώνονται σε κάθε γωνιά του πλανήτη, «κραυγάζουν» ότι έχουμε εισέλθει σε μια πολεμική εποχή, στην οποία οι πρωταγωνιστές και ανταγωνιστές του ολοκληρωτικού καπιταλισμού έχουν επιλέξει να λύσουν τις διαφορές τους με αποφασιστικό τρόπο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δε, ως οι πιο ισχυρές ανάμεσά τους, θα επιχειρήσουν να εκμεταλλευτούν το οικονομικό και στρατιωτικό προβάδισμα που διαθέτουν, έτσι ώστε να διατηρήσουν τον ηγεμονικό τους ρόλο για τα πολλά επόμενα χρόνια.
Είναι, άλλωστε, κάτι που αποτυπώνεται σαφώς στο νέο «Δόγμα Στρατηγικής Ασφαλείας» που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο Τραμπ και έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή. Το «Δόγμα Ντονρόε», όπως ο ίδιος το έχει ονομάσει, που βασίζεται σε δύο κυρίως πυλώνες: Πρώτον, ότι η αποκαλούμενη «Δύση» (τα όρια της οποίας αποδεικνύονται στην πράξη πολύ ελαστικά…) ανήκει στη δικαιοδοσία των ΗΠΑ και, δεύτερον, ότι οι δυνάμεις που είναι σε θέση να τις απειλήσουν, είτε σήμερα είτε στο άμεσο μέλλον, δεν θα αποκτήσουν ποτέ την ισχύ που θα τους επιτρέψει να αναδειχθούν νικήτριες.
Ο πρώτος πυλώνας αποτυπώνεται στην επέμβαση στη Βενεζουέλα και όσα έχουν ακολουθήσει, συμπεριλαμβανομένης της απόπειρας ντε φάκτο «κατάσχεσης» των μεγάλων πετρελαϊκών της αποθεμάτων (την οποία μερίδα της αστικής τάξης της και του «μεταβατικού» καθεστώτος δείχνουν να αποδέχονται). «Η κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές (…) ότι βρισκόμαστε στο δυτικό ημισφαίριο και ότι η αμερικανική κυριαρχία θα συνεχιστεί υπό την προεδρία του Τραμπ», δήλωσε κυνικά η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου. «Είναι η γειτονιά της Αμερικής και θα την προστατεύσουμε», όπως έχει πει και ο υπουργός Πολέμου (και όχι Άμυνας πλέον) των ΗΠΑ – για να προσθέσει: «Ο στρατός μας είναι έτοιμος να συνεχίσει. Όταν ο πρόεδρος μιλάει, το εννοεί. Δεν αστειεύεται».
Ο ίδιος πυλώνας προϋποθέτει, επίσης, ότι ο ευρωπαϊκός καπιταλισμός, κατά βάση η ΕΕ και δευτερευόντως το Ηνωμένο Βασίλειο, θα υποβαθμιστεί σε παίκτη «δεύτερης κατηγορίας» – αν και όχι ασήμαντο. Κάτι που σημαίνει πως θα αποδεχθεί, εύκολα ή δύσκολα, ότι οι ΗΠΑ θα διαθέτουν το προβάδισμα σε επίπεδο οικονομίας, τεχνολογίας, εμπορίου και, φυσικά, πολεμικής μηχανής, ενώ παράλληλα θα τους αναγνωρίσουν την επικυριαρχία σε στρατηγικής σημασίας περιοχές, όπως είναι η Γροιλανδία.
Όσο για τον δεύτερο πυλώνα, συνεπάγεται τόσο σκληρό «παζάρι» με το Πεκίνο (κυρίως) και τη Μόσχα για το ξαναμοίρασμα των σφαιρών επιρροής και την επαναχάραξη των συνόρων όσο και ένταση της αντιπαράθεσης μαζί τους – η οποία, με τη σειρά της, αυξάνει τον κίνδυνο μιας γενικευμένης σύγκρουσης. Για του λόγου το αληθές, ενώ ο Τραμπ εμφανίζεται έτοιμος να αναγνωρίσει ότι το 20% περίπου των εδαφών της Ουκρανίας θα ανήκει στη Ρωσία ή θα ελέγχεται άμεσα από αυτήν, την ίδια στιγμή διαμηνύει στον Πούτιν πως δεν θα του επιτρέψει να προσεγγίσει την «αυλή» του, είτε αυτή ονομάζεται Λατ. Αμερική είτε Ατλαντικός είτε Αρκτική είτε Μέση Ανατολή.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει, τηρουμένων των αναλογιών, απέναντι στην Κίνα, που αναμφίβολα αντιπροσωπεύει την πιο μεγάλη απειλή για τις ΗΠΑ. Εδώ πρόκειται ουσιαστικά για ένα παιχνίδι στο οποίο ισχύει το γνωστό «φοβάται ο Γιάννης το θεριό και το θεριό τον Γιάννη». Πολύ απλά, επειδή ο Σι Τζινπίνγκ γνωρίζει πολύ καλά την τρομακτική ισχύ που έχει στα χέρια του ο Τραμπ και θα προσπαθήσει να ρισκάρει όσο το δυνατό λιγότερο (πολύ περισσότερο καθώς δεν έχει δοκιμάσει στην πράξη την ισχύ της δικής του χώρας), ενώ και ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει συνείδηση του τεράστιου δυναμικού που διαθέτουν οι Κινέζοι και του ενδεχομένου να υποστούν μια ταπεινωτική ήττα σε μια κατά μέτωπο αντιπαράθεση.
Ειδικότερα όσον αφορά τη Βενεζουέλα, αν και είναι γεγονός ότι αποτελούσε σύμμαχο Κίνας και Ρωσίας, το πλήγμα δεν είναι τόσο μεγάλο όσο παρουσιάζεται από ορισμένα δυτικά ΜΜΕ. Αφενός, επειδή στη διαδικασία της μοιρασιάς, αμφότερες γνωρίζουν ότι η Λατινική Αμερική δεν τους «ανήκει». Αφετέρου, διότι το πετρέλαιο που αγόραζε η πρώτη αντιπροσωπεύει ένα πολύ μικρό κλάσμα των συνολικών της αναγκών και μπορεί να αντικατασταθεί σχετικά εύκολα.
Στα «χαρτιά», λοιπόν, ένας συμβιβασμός μοιάζει να είναι πιθανός, χωρίς να απαιτηθεί γενικευμένο αιματοκύλισμα. Στην ιστορία των ανθρώπινων κοινωνιών και του καπιταλισμού όμως, η μοιρασιά δεν έγινε ποτέ σε ένα τραπέζι, χωρίς να έχει προηγηθεί η καθοριστική αναμέτρηση.
Ο… σκελετός του «διεθνούς δικαίου» δεν τρομάζει
Σε αυτό το φόντο, η έννοια του «διεθνούς δικαίου» αποτελεί πλέον ένα σκελετό στο τραπέζι της μεγάλης μοιρασιάς. Το επικό… αυτογκόλ που έβαλε ο Μητσοτάκης με τη δήλωσή του («δεν είναι η ώρα να ασχοληθούμε με τη νομιμότητα»), την οποία θα του πετάξουν στα μούτρα πολύ σύντομα εκείνοι με τους οποίους βρίσκεται σε ανταγωνισμό η Ελλάδα, δεν αναιρεί αυτή την πραγματικότητα. Αυτό το «δίκαιο», άλλωστε, όπως και οι θεσμοί που το έχουν σφραγίσει, αποτελεί αποτύπωμα των διεθνών συσχετισμών της προηγούμενης εποχής, η οποία πνέει τα λοίσθια. Η αξία του δε έγκειτο όχι τόσο στο γεγονός ότι γινόταν σεβαστό (διότι πολύ συχνά δεν γινόταν), αλλά στη διαπίστωση ότι οι παραβιάσεις του από τα τότε αντίπαλα στρατόπεδα ήταν περίπου ισορροπημένες, όπως άλλωστε και η αξιοποίησή του για την επιβολή της κυριαρχίας τους στις σφαίρες επιρροής τους και απέναντι στα λαϊκά ξεσπάσματα.
Σήμερα, τα δεδομένα προφανώς έχουν αλλάξει. Κι αυτό φαίνεται πρώτα από όλα στη στάση του πιο ισχυρού, των ΗΠΑ, οι οποίες αμφισβητούν ευθέως τον ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ, το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, ενώ αποχωρούν από κάθε συμφωνία και οργανισμό που θεωρούν πως δεν ανταποκρίνονται στα συμφέροντα του αμερικανικού καπιταλισμού – όπως του Παρισιού για την κλιματική κρίση και τις υπηρεσίες του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες και την ανθρωπιστική βοήθεια. Το γεγονός ότι Ρωσία, Κίνα και ΕΕ εξακολουθούν (κατά περίπτωση) να επικαλούνται το «διεθνές δίκαιο» αντανακλά τη σχετική τους αδυναμία. Θα πάψουν δε να το κάνουν όταν νιώσουν ότι έχουν την ισχύ να το παραβιάσουν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου