Μια γεωπολιτική σκακιέρα με παγίδες

Γάζα | AP PHOTO

Μια γεωπολιτική σκακιέρα με παγίδες

Κορίνα Βασιλοπούλου

ΕΦΣΥΝ

Τρεις δημοσιογράφοι της Washington Post καταγράφουν τις προβλέψεις τους για τις εξελίξεις σε Ουκρανία, Μέση Ανατολή και Κίνα το 2026.

Πόσο εύκολο είναι να γράψεις έναν γεωπολιτικό καζαμία σε έναν τόσο απρόβλεπτο κόσμο; Σε έναν κόσμο που θα αναγκαστεί να αντιμετωπίσει τη δεύτερη χρονιά της δεύτερης θητείας Τραμπ, ο οποίος εγκαινίασε το 2026 σκορπίζοντας σοκ και δέος στη Βενεζουέλα και επεκτείνοντας τις απειλές του από άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής ώς τη Γριλανδία; Τρεις δημοσιογράφοι της Washington Post το τόλμησαν. Δεν κοίταξαν κάποια κρυστάλλινη σφαίρα, αλλά προσπάθησαν να φωτίσουν με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα τις πιθανές εξελίξεις σε τρία σημαντικά μέτωπα στον πλανήτη: Ουκρανία, Μέση Ανατολή και Κίνα. Σημαντική λεπτομέρεια: παντού, άμεσα ή έμμεσα, τα μελλούμενα θα εξαρτηθούν και από τον αμερικανικό παράγοντα.

Ουκρανία | AP PHOTO

ΟΥΚΡΑΝΙΑ

«Ο πόλεμος στην Ουκρανία θα μπει στον πέμπτο χρόνο τον Φεβρουάριο. Οι μάχες είναι άγριες, αλλά σε μεγάλο βαθμό στατικές. Η Ρωσία επελαύνει, αλλά με «παγωμένο» ρυθμό και με μεγάλες απώλειες. Ο στρατός της Ουκρανίας, παρά τα πλήγματα που έχει δεχτεί, δεν βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Ωστόσο», σημειώνει ο Αντριου Κράμερ, επικεφαλής του γραφείου της αμερικανικής εφημερίδας στο Κίεβο, «όσοι παρακολουθούν τα αυξανόμενα προβλήματα της Ουκρανίας με τις λιποταξίες και τον μειωμένο αριθμό νεοσυλλέκτων βλέπουν να συντελείται μια καταστροφή σε αργή κίνηση».

Ο Αμερικανός δημοσιογράφος γράφει ότι η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να δελεάσει τη Ρωσία με επιχειρηματικές συμφωνίες προκειμένου να καταθέσει τα όπλα, ενώ την ίδια στιγμή μειώνει σταθερά τη στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο, με εξαίρεση την ανταλλαγή πληροφοριών και την πώληση ορισμένων όπλων. «Ομως», τονίζει, «δεν είναι ξεκάθαρο αν τα οικονομικά κίνητρα μπορούν να κάνουν τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν να αλλάξει γνώμη σε ό,τι αφορά την Ουκρανία. Για τον Πούτιν, η υποταγή της Ουκρανίας στη Ρωσία αποτελεί ιδεολογικό στόχο».

ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

Ο Μπεν Χάμπαρντ, επικεφαλής του γραφείου της Post στην Κωνσταντινούπολη, δηλώνει ότι θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Συρία η οποία ζει τον δεύτερο χρόνο χωρίς τον Ασαντ. Για τον Αμερικανό ανταποκριτή υπάρχουν δύο όψεις που βλέπουν αφ’ ενός το ποτήρι μισοάδειο, αφ’ ετέρου μισογεμάτο.

«Η άποψη για το μισοάδειο ποτήρι βλέπει ότι οι πόλεις είναι κατεστραμμένες. Δεν υπάρχει χρηματοδότηση ευρείας κλίμακας για την ανοικοδόμηση. Η δε νέα κυβέρνηση δεν έχει κατορθώσει να ενώσει τη χώρα: Εχουν σημειωθεί ξεσπάσματα σεκταριστικής βίας, ενώ ορισμένες περιοχές αντιστέκονται στην προσπάθεια να τεθούν υπό τον έλεγχο της κεντρικής κυβέρνησης. Η άποψη για το μισογεμάτο ποτήρι», συνεχίζει ο Χάμπαρντ, «λέει ότι η μεταπολεμική βία είναι σχετικά περιορισμένη και ο πρόεδρος Αχμεντ αλ Σάραα, ένας πρώην τζιχαντιστής οι δυνάμεις του οποίου ανέτρεψαν τον Ασαντ, κατάφερε την άρση των κυρώσεων κατά της Συρίας και έχει παραδόξως συνάψει θερμές σχέσεις με άλλες χώρες». Βέβαια, όπως επισημαίνει ο Αμερικανός ανταποκριτής, η χαρά για τον τερματισμό του εμφυλίου δεν διαρκεί για πάντα και ο Αλ Σάραα βρίσκεται αντιμέτωπος με κρίσιμα ζητήματα σε ό,τι αφορά το τι είδους χώρα θέλει να κάνει τη Συρία και πώς σχεδιάζει να κυβερνήσει.

Αν και για τον Μπεν Χάμπαρντ το Ισραήλ συνιστά «τον μεγαλύτερο αστάθμητο παράγοντα σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή». Υπενθυμίζει ότι το 2025 το Ισραήλ βομβάρδισε τη Γάζα, τον Λίβανο, την Υεμένη, το Ιράν και το Κατάρ, ενώ ο στρατός του κατέλαβε εδάφη στον Λίβανο και στη Συρία, πέρα από την κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών στη Γάζα και στη Δυτική Οχθη. «Ωστόσο», επισημαίνει, «παρά τις νίκες σε στρατιωτικό επίπεδο, η εικόνα του Ισραήλ στο εξωτερικό έχει δεχτεί σοβαρό πλήγμα και παραμένει άγνωστο αν οι ηγέτες του είναι σε θέση να βρουν μια διέξοδο από τον διαρκή πόλεμο προς μια πιο βιώσιμη ειρήνη».

Κίνα | AP PHOTO

ΚΙΝΑ

«Πέρυσι, η Κίνα δεν επέζησε απλά από τους δασμούς του Τραμπ - κατέγραψε το πρώτο στην Ιστορία εμπορικό πλεόνασμα ύψους 1 τρισ. δολαρίων», τονίζει η ανταποκρίτρια της Washington Post στην Κίνα, Βίβιαν Ουάνγκ. «Αυτές οι νίκες», συνεχίζει, «κατέστησαν δυνατές εν μέρει χάρη στις επενδύσεις της Κίνας στη βιομηχανία και στην επιστήμη». Ομως, όπως επισημαίνει η δημοσιογράφος, ένας άλλος μείζων παράγοντας ήταν ο Τραμπ, ο οποίος πέρυσι φάνηκε ανοιχτός σε παραχωρήσεις σε θέματα όπως η ηγεσία στον τομέα της τεχνολογίας και η Ταϊβάν προκειμένου να κερδίσει ως αντάλλαγμα λιγότερες εξαγωγές από την Κίνα. «Βέβαια», σχολιάζει, «ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι απρόβλεπτος και ενδεχομένως φέτος να ακολουθήσει διαφορετική πορεία».

Ενα πράγμα που εξέπληξε τη Βίβιαν Ουάνγκ ήταν οι επιτυχίες της Κίνας στο πεδίο της «ήπιας ισχύος». Αναφέρεται, για παράδειγμα, στα παιχνίδια της Labubu που έχουν γίνει παγκόσμια μόδα ή στις επισκέψεις τουριστών και ινφλουένσερ από το εξωτερικό που με τις αφηγήσεις τους και τις αναρτήσεις τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανέδειξαν την εικόνα μιας Κίνας άκρως εξελιγμένης τεχνολογικά και με εντυπωσιακά επιτεύγματα. «Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Αμερικανοί, ιδιαίτερα οι νέοι, έχουν γίνει λιγότερο εχθρικοί απέναντι στην Κίνα», σημειώνει.

«Ιστορικά, η Κίνα δεν ήταν πολύ καλή στην ήπια ισχύ», σχολιάζει η Αμερικανίδα δημοσιογράφος. «Αν όμως η Κίνα καταφέρει να συνεχίσει να αλλάζει την τάση της κοινής γνώμης όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, αυτό ενδεχομένως να άλλαζε και την προθυμία των πολιτικών να αντιπαρατεθούν με την Κίνα σε γεωπολιτικά ζητήματα».