Ελληνοτουρκικά: «Τσάι και συμπάθεια» στην Άγκυρα, ενώ οι ανταγωνισμοί καλά κρατούν

Γιώργος Κρεασίδης

▸ Ερντογάν και Μητσοτάκης κερδίζουν χρόνο με τα «ήρεμα νερά»

Χωρίς τη μεγάλη είδηση ολοκληρώθηκε η «πολυαναμενόμενη» συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα, την οποία επισκέφτηκε την Τετάρτη με τη συνοδεία δέκα μελών του υπουργικού συμβουλίου προκειμένου να συμμετάσχουν στο 6ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας. Στη συνέντευξη τύπου των Ερντογάν-Μητσοτάκη επικράτησε μια ρητορική συνεργασίας, αποφυγής των εντάσεων και αναζήτησης λύσεων για τα «αγκάθια» στις διμερείς σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας. «Ακόμα και όταν διαφωνούμε, είναι σημαντικό να μην οδηγούμαστε σε κρίσεις», ήταν η χαρακτηριστική φράση του Μητσοτάκη, ενώ ο Ερντογάν από την πλευρά του τόνισε ότι τα προβλήματα, «αν και περίπλοκα, δεν είναι άλυτα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου».

Παρά το γεγονός μάλιστα ότι λίγο πριν την επίσκεψη Μητσοτάκη είχε προηγηθεί η τουρκική NAVTEX, που είναι μήνυμα στο πλαίσιο του διεθνούς συστήματος για την ασφαλή ναυσιπλοΐα, με την οποία η Τουρκία απαιτεί να μη γίνονται έρευνες στο Αιγαίο χωρίς την άδειά της και μάλιστα επ’ αόριστο. Αυτά μπήκαν στην άκρη, ενώ στο Ανώτατο Συμβούλιο υπογράφτηκαν εφτά κείμενα και συμφωνίες χαμηλής μάλλον πολιτικής, για συνεργασία στην αντισεισμική προστασία, τον πολιτισμό, την έρευνα, τον τουρισμό, που όμως στέλνουν μήνυμα συνεννόησης, η οποία αξιοποιεί κάθε περιθώριο για συνεργασίες.

Ο Κ. Μητσοτάκης δεν πήρε κάτι συγκριμένο που θα του επέτρεπε να δηλώνει ότι προσπερνά τις απαιτήσεις της τουρκικής πλευράς για τη χάραξη των ΑΟΖ και ισχυρή συμμετοχή στην εκμετάλλευση των δρόμων ενέργειας και εμπορίου σε Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο. Από την άλλη, προσπαθεί να αξιοποιήσει το κλίμα της συνάντησης για να δείξει στην αντιπολίτευση από εθνικιστικές θέσεις ότι δεν έκανε κάποιου είδους παραχώρηση προς την πλευρά του Ερντογάν, αλλά είναι σε θέση να διαχειρίζεται τον ηγεμονισμό της Άγκυρας που δεν κρύβει τις φιλοδοξίες για ρόλο περιφερειακής δύναμης.

Η συνάντηση εκτόνωσε τις εντάσεις του προηγούμενου διαστήματος, μέχρι τον επόμενο κύκλο, καθώς τα ανταγωνιστικά συμφέροντα των αστικών τάξεων στις δυο πλευρές του Αιγαίου παραμένουν καθοριστικός παράγοντας για την ευρύτερη περιοχή. Γι’ αυτό εξάλλου κλιμακώνονται και τα θηριώδη εξοπλιστικά προγράμματα των δύο κρατών.

Παρά τις συνομιλίες κλιμακώνονται τα εξοπλιστικά προγράμματα των δύο κρατών

Στην Ελλάδα η επίσημη αντιπολίτευση άσκησε κριτική στην κυβέρνηση ότι η επίσκεψη εντάσσεται σε μια ενδοτική στάση που επιτρέπει στην Τουρκία να διεκδικεί συνεκμετάλλευση και μερίδα του λέοντος από τις ΑΟΖ. Στην κριτική αυτή τον τόνο φυσικά έδωσε η εθνικιστική πλευρά, με την οποία συντάχθηκε και το υπό διαμόρφωση κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού, ενώ το ΚΚΕ μίλησε για κρίσιμα προβλήματα «σε βάρος της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας» που οξύνονται. Αγνοεί έτσι τον αστικό ελληνοτουρκικό ανταγωνισμό, δίνοντας νομιμοποίηση στη γραμμή της «θωράκισης» και των εξοπλισμών απέναντι στην Τουρκία, με τον (ανεδαφικό) όρο να μη συνδέονται με το ΝΑΤΟ.

Από το συνολικό πλαίσιο δεν λείπει το βλέμμα των ΗΠΑ, που σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο θέλουν να διατηρήσουν τον κεντρικό ρόλο στην περιοχή και την επιδιαιτησία στους ανταγωνισμούς. Δεν είναι άσχετη η πρόσκληση Τραμπ στον Μητσοτάκη να συμμετέχει στο Συμβούλιο της Ειρήνης, ούτε η περίσκεψη με την οποία η κυβέρνηση αποφάσισε τελικά να συνταχθεί με τη γραμμή της ΕΕ και να μη συμμετάσχει τελικά.