Η ροπή προς το rearm Europe και ο επανεξοπλισμός της Γερμανίας οδηγούν σε μια επίθεση προς το κοινωνικό κράτος
Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου στο νέο του βιβλίο «Πολεμικός καπιταλισμός: η δεύτερη εποχή των Αυτοκρατοριών» (εκδόσεις Τόπος) καταπιάνεται με τη δραματική εξέλιξη των τελευταίων χρόνων του επιθετικού εθνικισμού, του μιλιταρισμού και του πολέμου. Η καλπάζουσα παγκοσμιοποίηση και η ροπή προς το rearm Europe, της Φον ντερ Λάιεν, ο επανεξοπλισμός της Γερμανίας οδηγούν σε μια επίθεση προς το κοινωνικό κράτος, με περικοπή δαπανών και, αντίθετα, την ανακατεύθυνσή τους προς τους εξοπλισμούς.
Η Γερμανία συγκεκριμένα κερδίζει γιατί η βαριά της πολεμική βιομηχανία κατασκευάζει drones, πυραύλους, τεθωρακισμένα, μαχητικά αεροσκάφη και ο ο,τιδήποτε άλλο μπορεί κανείς να φανταστεί. Όπως τονίζει ο Παπακωνσταντίνου, «η Rheinmetall χτίζει τέσσερα εργοστάσια παραγωγής πολεμικού υλικού στην Ουκρανία, ύστερα από την υπογραφή μνημονίου συνεργασίας με την Ουκρανική Αμυντική Βιομηχανία (UDI) με τον γερμανικό κολοσσό να κρατά το 51% του μετοχικού κεφαλαίου». Παράλληλα, ο Φρίντριχ Μερτς που διαδέχτηκε τον Σολτς είναι ένας πολυεκατομμυριούχος , πρώην διευθυντικό στέλεχος της αμερικανικής πολυεθνικής BlackRock και υπήρξε αντίπαλος της Μέρκελ στη χαμένη γι’ αυτόν μάχη για την ηγεσία του CDU το 2000. Ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, ερχόταν στην καγκελαρία αποφασισμένος να πάρει τη ρεβάνς, εγκαταλείποντας τις προσεκτικές ισορροπίες της Μέρκελ μεταξύ Ουάσινγκτον, Μόσχας και Κιέβου, για να επιβάλλει ακραιφνώ ς την ατλαντική του φιλοσοφία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, την περίοδο από το 2008 μέχρι το 2023 το ΑΕΠ της Ε.Ε. αυξήθηκε κατά 13,5%, ενώ της Βρετανίας κατά 15,4% και των ΗΠΑ κατά 87%. Το 2008 η οικονομία της Ε.Ε. ανερχόταν στο 110% της αμερικανικής, αλλά το 2023 είχε συρρικνωθεί στα δύο τρίτα της. Παράλληλα, η σχέση της Ευρώπης με την Αμερική στο κρίσιμο πεδίο της ψηφιακής οικονομίας ήταν συντριπτικά ετεροβαρής. Οι «επτά υπέροχες» αμερικανικές πολυεθνικές (Alphabet, Amazon, Apple, Microsoft, Meta, Nvidia, Tesla) κυριαρχούν στον κόσμο του Ίντερνετ. Το δε αμερικανικό νόμισμα αντιπροσωπεύει γύρω στο 58% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, έναντι 21% του ευρώ.
Η νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρική αναμέτρηση του2024 σήμανε συναγερμό σε Βενεζουέλα και Κούβα, ενώ ο σχηματισμός της νέας αμερικανική κυβέρνησης καθόλου δεν καθησύχασε τους φόβους τους. Το Στέιτ Ντιπάρτεντ απέκτησε για πρώτη φορά αφεντικό λατινοαμερικάνικης προέλευσης, τον Μάρκο Ρούμπιο. Εμμονικά αντικομουνιστής από τα πιο αρπακτικά γεράκια στη Γερουσία, ο Ρούμπιο υποστήριζε ανοιχτά τις επιθετικές παρεμβάσεις των ΗΠΑ για την ανατροπή των αριστερών
καθεστώτων στην Αβάνα και στη Βενεζουέλα. Αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών διορίστηκε ένας άλλος ισπανόφωνος, ο γεννημένος στη Μαδρίτη, Κρίστοφερ Λαντάου, ο πατέρας του οποίου υπήρξε πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Χιλή, επί ημερών Πινοσέτ.
Έτσι, ο μιλιταρισμός φάνηκε ως το τελευταίο καταφύγιο για το Κεφάλαιο. Ο υπουργός οικονομικών του Κλίντον και καθηγητής του Χάρβαρντ, Λάρι Σάμερς είχε κρούσει από το 2013 των κώδωνα του κινδύνου, διαβλέποντας τον εγκλωβισμό των δυτικών οικονομιών στο τέλμα μιας «χρόνιας στασιμότητας» (secular stagnation). Στο μεταξύ η ανάδυση νέων βιομηχανικών κέντρων, κυρίως της Κίνας, τροφοδοτούσε την παθολογία της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας (overcapacity), κατάσταση κατά την οποία ο διεθνής καπιταλισμός υπολειτουργεί, γιατί δεν μπορεί να πουλήσει αυτά που είναι σε θέση να παράγει. Σε αυτές τις συνθήκες ο μιλιταρισμός και ο πολεμικός ιμπεριαλισμός μπορεί να προσφέρει κάποια διέξοδο. Ενδεικτικά το Ερευνητικό Ινστιτούτο της Στοκχόλμης (SIPRI), είχε εκδώσει μια έκθεση που αποτύπωνε την εκτίναξη των στρατιωτικών δαπανών σε παγκόσμια κλίμακα. Το 2024 είχαν φτάσει στο ύψος-ρεκόρ των 2,718 τρισεκατομμύρια δολάρια, που αντιστοιχούσε στο 2,5%
του παγκόσμιου ΑΕΠ και στο 7,1% του συνόλου των κρατικών δαπανών. Οι στρατιωτικές δαπάνες αυξάνονταν διαρκώς όλα τα προηγούμενα χρόνια, φέρνοντας μια σωρευτική μεγέθυνση 37% από το 2015 μέχρι το 2024.
Ακόμα ένας παράγοντας για τη στρατιωτικοποίηση της οικονομίας εντοπίζεται στον «πόλεμο κατά της εγκληματικότητας», στην πραγματικότητα τον πόλεμο κατά των «επικίνδυνων τάξεων», των φτωχών και των αποκλεισμένων. Έτσι, καταλήγουμε σε αυτό που η Αμερικανίδα καθηγήτρια Φιλοσοφίας και Πολιτικής Επιστήμης, Νάνσι Φρέιζερ, ονομάζει «κανιβαλικός καπιταλισμός».
*Η επίσημη παρουσίαση του βιβλίου του Πέτρου Κωνσταντίνου «Πολεμικός Καπιταλισμός» θα γίνει στις 20 Απριλίου στο κτίριο της ΕΣΗΕΑ, Ακαδημίας 20.
https://www.rosa.gr/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου