Τι συμβαίνει στη Βόρεια Ιρλανδία

Μετάφραση του Μανώλη Βαρδή του άρθρου “L’ Irlande du Nord, de plus en plus irlandaise”, C. Gouverneur, Le Monde Diplomatique, Mai 2026.

Βόρεια του Μπέλφαστ, ο λόφος Cave Hill θυμίζει το πρόσωπο ενός κοιμισμένου γίγαντα. Λέγεται ότι ενέπνευσε στον Τζόναθαν Σουίφτ (1667-1745) τον χαρακτήρα του Γκιούλιβερ. Το προφίλ του κολοσσού είναι ορατό από το Waterworks, μια φυσική προστατευόμενη περιοχή όπου, κατά τη διάρκεια των «Ταραχών» (1968-1998), μόνο κύκνοι και πουλιά διασκέδαζαν. «Ήταν πολύ επικίνδυνο», λέει ο κ. John Finucane, βουλευτής του Σιν Φέιν στο Βόρειο Μπέλφαστ. «Κινδύνευες να σε σκοτώσουν. Αλλά πλέον πολλοί περιπατητές και δρομείς διασχίζουν το Waterworks, τόσο Καθολικοί όσο και Προτεστάντες.»

Το βράδυ της 12ης Φεβρουαρίου 1989, η οικογένεια Finucane βρισκόταν στο τραπέζι του σπιτιού τους κοντά στο Waterworks, όταν μια παραστρατιωτική ομάδα πιστών εισέβαλε σπάζοντας την εξώπορτα. Γέμισαν με σφαίρες τον Patrick Finucane, δικηγόρο μελών του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού (IRA), μπροστά στα μάτια της συζύγου του και των τριών παιδιών τους, μεταξύ των οποίων και ο Τζον, 8 ετών. Μια έρευνα κατέληξε το 2003 στο συμπέρασμα ότι υπήρξε σύμπραξη μεταξύ των δραστών και στοιχείων της Βασιλικής Αστυνομίας του Όλστερ (RUC) – η οποία έχει πλέον αντικατασταθεί από την Αστυνομική Υπηρεσία της Βόρειας Ιρλανδίας (PSNI). To 2012 ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον ζήτησε συγγνώμη. «Αυτή η σύμπραξη είχε στην πραγματικότητα οικοδομηθεί ως σύστημα, για να εξοντώνονται άνθρωποι σαν τον πατέρα μου». Μια άλλη δικηγόρος, η Rosemary Nelson, δολοφονήθηκε το 1999. Υπεράσπιζε κατοίκους της οδού Garvaghy Road στο Portadown, οι οποίοι ήταν αντίθετοι στις πορείες των Οραγγιστών στη γειτονιά τους.

Ο κ. Finucane έγινε δικηγόρος, όπως και ο πατέρας του, προτού ασχοληθεί με την πολιτική. Το Βόρειο Μπέλφαστ, η εκλογική του περιφέρεια, συγκεντρώνει μερικές από τις γειτονιές που έχουν πληγωθεί περισσότερο από τις «Ταραχές», ιδίως το New Lodge και το Ardcyne. Σχεδόν τριάντα χρόνια μετά τη συμφωνία ειρήνης της «Μεγάλης Παρασκευής», φράχτες εξακολουθούν να χωρίζουν τις καθολικές από τις προτεσταντικές περιοχές, χωρίζοντας ακόμη και στα δύο το δημόσιο πάρκο Alexandra Park. Ο Glenn Patterson, συγγραφέας από το Μπέλφαστ, «ούτε Προτεστάντης, ούτε μοναρχικός, παντρεμένος με μια Ιρλανδή από το Cork», εκφράζει την πίκρα του. «Αυτά τα τείχη χρονολογούνται ως επί το πλείστον από το 1969. Είναι ήδη 56 ετών. Δύο φορές μεγαλύτερα σε ηλικία από το Τείχος του Βερολίνου όταν γκρεμίστηκε το 1989». Κι από τις δύο πλευρές αυτών των τειχών ειρήνης (peace walls), οι κάτοικοι δικαιολογούν τη διατήρησή τους, δίνοντας σχεδόν κατά λέξη τις ίδιες απαντήσεις («είναι καλύτερα για όλους», «είναι πιο ασφαλές»).

Στο Δυτικό Μπέλφαστ, ένας ψηλός φράχτης χωρίζει τις γειτονιές των οδών Falls Road (ρεπουμπλικανική) και Shankill Road (πιστή στο βρετανικό στέμμα). Αν και υπάρχουν πόρτες που επιτρέπουν τη διέλευση από τον έναν τομέα στον άλλον, η αστυνομία τις κλείνει τη νύχτα. Τοίχοι με τοιχογραφίες καλύπτουν τις πλευρές ορισμένων σπιτιών, από τη μία πλευρά προς δόξα του IRA και του Ιρλανδικού Εθνικού Απελευθερωτικού Στρατού, από την άλλη προς δόξα της Εθελοντικής Δύναμης του Όλστερ (UVF) και της Ένωσης Άμυνας του Όλστερ (UDA). Αυτές οι τοιχογραφίες – αλλά και αναρίθμητα αυτοκόλλητα και γκράφιτι – απεικονίζουν δύο αντίπαλες φαντασιακές παραστάσεις: στην πλευρά της Falls Road, φόρος τιμής στον Νέλσον Μαντέλα, υποστήριξη στους Κούρδους και τους Παλαιστίνιους, αντιρατσιστικά συνθήματα. Στην πλευρά της Shankill Road, πορτρέτα των Ουίνδσορ, φόρος τιμής στον βρετανικό στρατό, υποστήριξη στο Ισραήλ (συμπεριλαμβανομένου του Μπενιαμίν Νετανιάχου), ξενοφοβικά αυτοκόλλητα. Και οι δύο κοινότητες εξυμνούν την ιστορία τους: τη Μάχη του Boyne (1690) για τους πιστούς στο βρετανικό στέμμα, την εξέγερση του Πάσχα στο Δουβλίνο το 1916 για το Σιν Φέιν. Η κάθε πλευρά τιμά τους μάρτυρές της μέσω μνημείων, μικρών μουσείων και ιδιωτικών εκθέσεων. Και η κάθε πλευρά αποσιωπά τις αγριότητες που διαπράχθηκαν στο όνομά της. Η ειρηνευτική συμφωνία μπορεί να ερμηνευτεί και από τα δύο στρατόπεδα ως νίκη, παρατηρεί ο Glenn Patterson. Αυτό επέτρεψε στον καθένα να αισθάνεται άνετα μέσα στον θύλακά του, χωρίς να αμφισβητήσει τον εαυτό του.

Ωστόσο, ορισμένες λεπτομέρειες υποδηλώνουν μια ύφεση: στη Shankill Road, το πιστό στο βρετανικό στέμμα παμπ The Rex Bar διαθέτει πλέον τραπεζοκαθίσματα έξω – κάτι αδιανόητο κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, καθώς τα μπαρ που φανέρωναν την εγγύτητά τους με παραστρατιωτικές οργανώσεις αποτελούσαν τότε στόχο για τους εχθρούς τους. Η ίδια μεταμόρφωση και στο The Felons Club, στη Falls Road: αυτό το ρεπουμπλικανικό παμπ, κάποτε ένα πραγματικό καταφύγιο, απέκτησε επίσης τραπεζοκαθίσματα έξω, ανοιχτά στον δρόμο. «Ο καθένας έχει συνειδητοποιήσει ότι μια επιστροφή στη βία δεν θα προσφέρει τίποτα», συνοψίζει ο Duncan Morrow, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Όλστερ. Εάν τη δεκαετία του 2000 η επαρχία εξακολουθούσε τακτικά να θρηνεί θύματα δολοφονιών με θρησκευτικό-κοινοτικό κίνητρο, «η βία έχει μειωθεί σημαντικά», επιβεβαιώνει ο John Nagle, λέκτορας κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Queen’s του Μπέλφαστ (QUB). Από το 2007 – και παρά τις μακρόχρονες διακοπές –, τα δύο κόμματα μοιράζονται την εξουσία στο κάστρο Stormont, έδρα της τοπικής κυβέρνησης: πρώτη Υπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας από τον Φεβρουάριο του 2024 είναι η Michelle o’ Neill (Σιν Φέιν), κόρη μέλους του IRA. Αναπληρώτρια Πρώτη Υπουργός είναι η Emma Little Pengelly (DUP), κόρη πρώην μέλους της UDA.

Οι λαϊκές γειτονιές δεν διασχίζονται πλέον από τεθωρακισμένα, αλλά από τουρίστες που έρχονται να φωτογραφίσουν τις τοιχογραφίες. Οι ξεναγοί – μερικές φορές πρώην παραστρατιωτικοί – παρουσιάζουν στους επισκέπτες την δική τους οπτική για τη σύγκρουση. «Μοιραζόμαστε το ίδιο παρελθόν, αλλά όχι την ίδια μνήμη», συνοψίζει η Karen Logan, επιμελήτρια της έκθεσης «The Troubles and Beyond». Η έκθεση αυτή, που εγκαινιάστηκε μόνιμα το 2018 στο δημόσιο Μουσείο του Όλστερ, προσπαθεί να παρουσιάσει μια ιστορία του εμφυλίου πολέμου που να ικανοποιεί όλες τις πλευρές. Οι Βορειοϊρλανδοί καλούνται να φέρουν τις μαρτυρίες τους και να εμπιστευτούν τα κειμήλιά τους: πίσω από ένα τζάμι, ένα ρεπουμπλικανικό τύμπανο με την εικόνα του φυλακισμένου αγωνιστή Μπόμπι Σαντς (1954-1981), ο οποίος πέθανε ύστερα από μακρά απεργία πείνας, βρίσκεται έτσι σκεπασμένο από μια αφίσα της Ένωσης που παραθέτει λόγια της Μάργκαρετ Θάτσερ.

Η Βόρεια Ιρλανδία, αν με την πρώτη ματιά μοιάζει παγωμένη στο “ταραχώδες” παρελθόν της, εντούτοις βιώνει κάποιες ανακατατάξεις. Έτσι, στις βουλευτικές εκλογές του 2019, ο κ. Finucane, υποψήφιος του Σιν Φέιν, απέσπασε την εκλογική περιφέρεια του Βόρειου Μπέλφαστ από τον κ. Nigel Dodds, αντιπρόεδρο του DUP. Η νίκη ενός ρεπουμπλικανού αποδεικνύει ότι η προσπάθεια του 1921 να απομονωθεί η Βόρεια Ιρλανδία από την υπόλοιπη νήσο, με σκοπό να εξασφαλιστεί η κυριαρχία της προ-βρετανικής προτεσταντικής μειονότητας — δεν είναι πλέον εγγυημένη. Στις εκλογές του 2024, ο κ. Finucane επανεξελέγη με 43,7% των ψήφων, έναντι 29,8% για τον υποψήφιο του DUP.

Η ήττα του DUP στο Βόρειο Μπέλφαστ οφείλεται φυσικά στην τάση μείωσης του προτεσταντικού πληθυσμού σε αυτή την εκλογική περιφέρεια, η οποία ήταν ήδη παρατηρήσιμη από την απογραφή του 2011. Ο πληθυσμός που εγκαταστάθηκε πρόσφατα στο Μπέλφαστ — συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, Βρετανών ινδικής και νιγηριανής καταγωγής — δεν έζησε τη σύγκρουση. Μπορεί είτε να προσελκύεται από το αριστερό πρόγραμμα του Ιρλανδικού Ρεπουμπλικανικού κόμματος, είτε να απωθείται από τον συντηρητισμό του DUP. Τέλος, ο κ. Dodds, ένας από τους αρχιτέκτονες του Brexit, υπέφερε από τη δυσαρέσκεια που προκάλεσε η έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στο δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου 2016, οι ψηφοφόροι της Βόρειας Ιρλανδίας ψήφισαν κατά 56% κατά του Brexit, αντίθετα με τα περισσότερα κόμματα της Ένωσης. «Οι Ενωτικοί (Unionists) έχουν μακρά παράδοση αντίθεσης προς τις Βρυξέλλες», εξηγεί ο John Nagle. «Πολλοί αντιλαμβάνονται την Ευρώπη ως ευνοϊκή προς το Δουβλίνο και την επανένωση της Ιρλανδίας. Για αυτούς, αποδυνάμωνε τον δεσμό τους με τη Μεγάλη Βρετανία» «Οι Ενωτικοί που υποστηρίζουν το Brexit νοσταλγούν τη Βρετανική Αυτοκρατορία», αναφέρει ο Richard English, επιστήμονας των πολιτικών επιστημών. «Θέλουν ισχυρά σύνορα, την κυριαρχία, ώστε τίποτε να μην αποφασίζεται από τις Βρυξέλλες. Μερικοί ψήφισαν το Brexit γιατί το Σιν Φειν ήταν κατά…».

Μία από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις της ειρηνευτικής διαδικασίας ήταν η εξαφάνιση της φυσικής συνοριακής γραμμής μεταξύ Βόρειας Ιρλανδίας και Δημοκρατίας της Ιρλανδίας. Ωστόσο, το πρωτόκολλο για την Ιρλανδία/Βόρεια Ιρλανδία (NIP) που υπέγραψαν Λονδίνο και Βρυξέλλες τον Ιανουάριο του 2020, για να αποφευχθεί το καθεστώς των «σκληρών συνόρων», δημιούργησε μια de facto συνοριακή γραμμή στη θάλασσα μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας. Αυτή η “θαλάσσια συνοριακή γραμμή” συνεπάγεται τελωνειακούς ελέγχους εμπορευμάτων. Το Brexit απομάκρυνε τη Βόρεια Ιρλανδία από την Μ. Βρετανία, κι αυτό δεν μπόρεσαν να το δεχθούν οι Ενωτικοί. Κατά την εφαρμογή του το 2021, τελωνειακοί υπάλληλοι στα λιμάνια του Μπέλφαστ και του Λάριν (Larne) δέχθηκαν απειλές θανάτου.

Αυτή η θαλάσσια συνοριακή γραμμή περιπλέκει τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας. «Το Brexit είναι ένα πικρό διαζύγιο και η Βόρεια Ιρλανδία είναι το παιδί στη μέση», υποστηρίζει ο κ. Roger Pollen, επικεφαλής του βορειοϊρλανδικού παραρτήματος της Βρετανικής Ομοσπονδίας Μικρών Επιχειρήσεων (FSB). «Το δημοψήφισμα έγινε το 2016. Και εξακολουθεί να βαραίνει το ίδιο. Πρέπει να διαχειριστούμε τις συνέπειές του για τα μέλη μας» Το Brexit προκάλεσε πρώτα ελλείψεις: «Τα fish-and-chips είχαν έλλειψη σε πατάτες. Οι ντόπιες ποικιλίες είναι πολύ αλευρώδεις. Φανταστείτε τι σημαίνει εδώ, συμβολικά, μια έλλειψη σε πατάτες…», αναστενάζει, κάνοντας αναφορά στη Μεγάλη Πείνα της Ιρλανδίας (1846-1851). «Σχεδόν τα πάντα έγιναν πρόβλημα. Και όταν ένα πρόβλημα λυνόταν, προέκυπτε ένα άλλο.» Για να ελαφρύνουν τις διατυπώσεις, Λονδίνο και Βρυξέλλες υιοθέτησαν το “Πλαίσιο του Ουίνδσορ” στις 27 Φεβρουαρίου 2023. Από τότε, μια ετικέτα “Not for EU” (Όχι για την ΕΕ) τοποθετείται στα προϊόντα της Μεγάλης Βρετανίας που πωλούνται στη Βόρεια Ιρλανδία και απαγορεύεται η εξαγωγή τους.

«Η κατάσταση έχει ξεφύγει. Το ένα τρίτο των επιχειρήσεων από τη Μεγάλη Βρετανία που ερωτήθηκαν σταμάτησαν να εμπορεύονται με τη Βόρεια Ιρλανδία! Πολύ ακριβό, πολύ περίπλοκο για μια πολύ μικρή αγορά», διαπιστώνει ο κ. Pollen, ο οποίος υπενθυμίζει ότι η επαρχία έχει μόλις 1,9 εκατομμύρια κατοίκους. Πρόσθετο κόστος και καθυστερήσεις, διοικητική επιβάρυνση, ελλείψεις, αναδιοργάνωση των εφοδιαστικών αλυσίδων… Για έναν Άγγλο εξαγωγέα, θα ήταν πλέον «πιο απλό να διαθέσει τα προϊόντα του στην Αυστραλία παρά στο Μπέλφαστ». Βορειοϊρλανδικές επιχειρήσεις χάνουν Άγγλους προμηθευτές «με τους οποίους συνεργάζονταν για τρεις δεκαετίες».

Το Brexit, ωστόσο, είχε γίνει αποδεκτό με ενθουσιασμό από τους Ενωτικούς. Η Kate Hayward, καθηγήτρια πολιτικής κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Queen’ s του Μπέλφαστ (QUB), υπενθυμίζει ότι «ψήφισαν “Leave” [έξοδο από την Ένωση] τα τρία τέταρτα των ψηφοφόρων του DUP, το 90% εκείνων του TUV [Παραδοσιακή Ενωτική Φωνή, ακροδεξιά] και το 57% εκείνων του UUP» (Ενωτικό Κόμμα του Όλστερ, δεξιά· το μόνο Ενωτικό κόμμα που αντιτάχθηκε στο Brexit). Αντίθετα, περίπου το 80% των ψηφοφόρων του Σιν Φέιν, του Σοσιαλδημοκρατικού και Εργατικού Κόμματος (SDLP) και του Κόμματος Συμμαχίας (ANPI) ψήφισαν «Remain» (παραμονή). «Οι Ενωτικοί δεν θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν ότι η Βόρεια Ιρλανδία θα παρέμενε στην ευρωπαϊκή τελωνειακή ένωση», εξηγεί η Kate Hayward. «Αισθάνονται προδομένοι από το Λονδίνο. Κάποιοι από αυτούς φαντάζονται ότι το Δουβλίνο χειραγωγεί τις Βρυξέλλες για να προκαλέσει αυτές τις αρνητικές συνέπειες και να τερματίσει τον διαχωρισμό».

Οδηγός ταξί από τη Shankill Road, ο Ρόμπερτ, 45 ετών, εξηγεί γιατί ψήφισε «Leave» το 2016: «Η οικονομία δεν έχει σημασία. Πρέπει να προστατεύσουμε την κουλτούρα και την ταυτότητά μας. Το Brexit θα έπρεπε να είχε σταματήσει τη μετανάστευση, αλλά εξακολουθούν να φτάνουν όλο και περισσότερα πλοία! Οι μετανάστες κλείνουν ραντεβού με τον γιατρό σε μία μέρα. Εγώ χρειάζομαι έναν μήνα. Τα πάντα τους πληρώνονται από το κράτος».

Στη Ballymena, μια πόλη τριάντα χιλιάδων κατοίκων μια ώρα μακριά από το Μπέλφαστ, ξέσπασαν ξενοφοβικές ταραχές τον Ιούνιο του 2025, προκαλώντας την καταστροφή δεκάδων κατοικιών και την εγκατάλειψή τους από τους ενοικιαστές τους, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν Ρουμάνοι. Η γειτονιά Clonavon Terrace παραμένει γεμάτη από κατεστραμμένα σπίτια, μερικά από τα οποία έχουν απανθρακωθεί. Πολλοί γείτονες φέρουν στα παράθυρα τη Σημαία της Ένωσης (Union Jack), τη σημαία του Όλστερ με το κόκκινο χέρι ή μια αφίσα « Locals live here» («Ντόπιοι ζουν εδώ»), προφανώς για να γλιτώσουν από τους βανδάλους. Οι περαστικοί που πλησιάζονται αρνούνται να απαντήσουν σε ερωτήσεις. Μια νεαρή σερβιτόρα, η Anne, ψιθυρίζει απλά: «Μετανάστες επιτέθηκαν σε ένα κορίτσι, οπότε υπήρξαν αντίποινα.» Η σύλληψη δύο Ρουμάνων εφήβων για σεξουαλική επίθεση φάνηκε ότι πυροδότησε τα επεισόδια. Προτού οι ίδιοι οι παραστρατιωτικοί των πιστών στο βρετανικό στέμμα (loyalistes) βρεθούν υπερκερασμένοι από τη σφοδρότητα των ταραχοποιών που ήρθαν από όλη τη Βόρεια Ιρλανδία και ακόμη και από τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας (Éire). Τον Αύγουστο του 2024 στο Μπέλφαστ, στην προτεσταντική-πιστή γειτονιά Sandy Row, μια ταραχή είχε ομοίως συγκεντρώσει ξενόφοβους και από τα δύο μέρη του νησιού, οι οποίοι εμφανίζονταν πλάι-πλάι με τη Σημαία της Ένωσης (Union Jack) και την ιρλανδική τρίχρωμη σημαία.

Ο κ. Jack Gibson, νεαρός τοπικός εκλεγμένος του κόμματος Συμμαχία, αγανακτεί με αυτές τις ταραχές «ρατσιστικές και παράλογες, που τροφοδοτούνται από την παραπληροφόρηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ορισμένες επιχειρήσεις δυσκολεύονται να προσλάβουν προσωπικό, ιδίως στον αγροδιατροφικό τομέα: στη Ballymena, όπως και αλλού στον κόσμο, οι μετανάστες κάνουν τις δουλειές που περιφρονούν οι ντόπιοι. Η ευημερία της πόλης μας εξαρτάται λοιπόν εν μέρει από αυτούς». Φιλελεύθερο και πολυθρησκευτικό κόμμα που ιδρύθηκε ήδη από το 1970, η Συμμαχία (Alliance) είχε για μεγάλο διάστημα σταματήσει στο 5% των ψήφων, προτού οι επιπτώσεις του Brexit εκτοξεύσουν τα εκλογικά της ποσοστά: «Το ποσοστό των ανθρώπων που αρνούνται να μπουν στο κουτί της πορτοκαλί [προτεσταντικής] ή της πράσινης [καθολικής/ρεπουμπλικανικής] παράταξης αυξάνεται· θέλουν απλώς να ζουν σε ένα μέρος με οικονομία και υπηρεσίες που λειτουργούν», συνοψίζει ο κ. Gibson.

Αλλά ένα άλλο κόμμα έχει τον άνεμο στα πανιά του: το TUV (Παραδοσιακή Ενωτική Φωνή). Ο κ. Dan Boucher μας υποδέχεται σε ένα καφέ της Ballymena, κοντά στα καμμένα σπίτια. Ουαλός στην καταγωγή, πρώην στέλεχος του Συντηρητικού Κόμματος που προσχώρησε στο DUP όταν μετακόμισε στη Βόρεια Ιρλανδία, ο κ. Boucher είναι πλέον σύμβουλος του κ. Jim Allister. Παλαιότερο μέλος του DUP, ο κ. Allister ίδρυσε το TUV το 2007, κατηγορώντας τον Ian Paisley (1926-2014) ότι αποδέχτηκε να κυβερνήσει με το Σιν Φέιν. Η δεξιά στροφή του ενωτικού εκλογικού σώματος ανεβάζει το TUV εις βάρος του DUP, του οποίου η άνοδος στην αρχή του 2000 είχε ήδη ωθήσει προς την έξοδο το σεβάσμιο Ενωτικό Κόμμα του Όλστερ (UUP), το οποίο είχε κυριαρχήσει στην επαρχία από τον διαχωρισμό (partition) του 1921. Τον Ιούλιο του 2024, ο κ. Allister εξελέγη βουλευτής της εκλογικής περιφέρειας του Βόρειου Antrim, στην οποία ανήκει η Ballymena.

Όσον αφορά ταραχές, ο κ. Boucher αναφέρεται προσεκτικά «στη φυσιογνωμία αυτής της πόλης, η οποία έχει αλλάξει δραματικά, λόγω της υψηλής συγκέντρωσης μεταναστών. Αυτό τρέφει ένα αίσθημα ανασφάλειας. Οι ντόπιοι εδώ αισθάνονται ότι απειλείται η ταυτότητά τους». Κατά τις εκλογές του 2024, το TUV συνήψε σύμφωνο με το βρετανικό ακροδεξιό κόμμα Reform UK του κ. Νάιτζελ Φάρατζ. «Η ιδέα του Brexit ήταν να πάρουμε τον έλεγχο πίσω», υπενθυμίζει ο κ. Boucher. «Να μην βρισκόμαστε πλέον σε μειονότητα απέναντι στις Βρυξέλλες. Αλλά το Όλστερ παραμένει υποταγμένο στους ευρωπαϊκούς νόμους. Κανείς δεν είχε ψηφίσει για ένα μισό Brexit, με ένα μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου, το Όλστερ, να παραμένει εντός της Ένωσης. Το TUV προτείνει μια λύση: την αμοιβαία ενίσχυση. Οι επιχειρήσεις που θέλουν να εξάγουν προς τους 27 θα παράγουν σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, και σε αυτή την περίπτωση δεν θα υπάρχει πλέον ανάγκη…» Ο κ. Boucher ποντάρει στην εκλογική νίκη του κόμματός του για να επιτύχει επιτέλους «ένα πλήρες Brexit».

«Το TUV τρέφεται από τις δυσκολίες του πλαισίου του Windsor [σ.σ. τη συμφωνία ΗΒ-ΕΕ για τη Βόρεια Ιρλανδία] καθώς και από τους φόβους των Ενωτικών σχετικά με τη μετανάστευση ή την ιρλανδική ενότητα», αποκωδικοποιεί η Kate Hayward. «Το DUP παγιδεύεται από το TUV, όπως το Συντηρητικό Κόμμα παγιδεύεται από το Reform UK». Τον Φεβρουάριο του 2022, το DUP είχε αποχωρήσει από την κυβέρνηση του Stormont για να διαμαρτυρηθεί για το NIP. «Όμως, υπό αυτές τις συνθήκες παράλυσης των θεσμών, οι δημοσκοπήσεις είχαν δείξει ανανεωμένο ενδιαφέρον για την ενότητα της Ιρλανδίας», υπενθυμίζει η κοινωνιολόγος. «Έτσι το DUP συμφώνησε, στις αρχές του 2024, να επιστρέψει στην κυβέρνηση με το Σιν Φέιν. Αλλά από τότε, η υποστήριξη προς το TUV αυξάνεται!».

Η ειρηνευτική συμφωνία του 1998 αναγνωρίζει το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των Βορειοϊρλανδών: ο Βρετανός υπουργός αρμόδιος για τη Βόρεια Ιρλανδία οφείλει να προκηρύξει δημοψήφισμα εάν διαπιστωθεί ότι πιθανή πλειοψηφία των κατοίκων της επαρχίας τάσσεται υπέρ της ιρλανδικής ενοποίησης. Η απογραφή του 2021 δείχνει ότι, για πρώτη φορά, οι Προτεστάντες πιθανώς αποτελούν μειονότητα έναντι των Καθολικών: 43,5% έναντι 45,7%, με ένα επιπλέον ποσοστό περίπου 10% που αρνείται να τοποθετηθεί. Οι νέοι Βορειοϊρλανδοί είναι στην πλειονότητά τους Καθολικοί, οι ηλικιωμένοι κατά πλειοψηφία Προτεστάντες. Και οι επιπτώσεις του Brexit δυναμώνουν την ιδέα της επανένωσης… ακόμα και μεταξύ ορισμένων Προτεσταντών: τον Οκτώβριο του 2024, επίσης για πρώτη φορά, μια δημοσκόπηση κατέγραψε την υποστήριξη προς την παραμονή στο Ηνωμένο Βασίλειο κάτω από το όριο του 50% (48,6%).

«Η Βόρεια Ιρλανδία αποσπάστηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση παρά τη θέληση της πλειοψηφίας των κατοίκων της», δηλώνει με λύπη ο Colin Harvey , καθηγητής νομικής στο Πανεπιστήμιο Queen’s του Μπέλφαστ (QUB). Είναι ένας από τους υπεύθυνους του Ireland’s Future, κινήματος που δημιουργήθηκε στο Δουβλίνο μετά το Brexit για την προώθηση της ενότητας. «Η ένταξη ολόκληρου του νησιού στην Ένωση ήταν κλειδί της ειρηνευτικής συμφωνίας. Οι αποκλίσεις θα αυξηθούν με την πάροδο του χρόνου: το Ηνωμένο Βασίλειο θα ακολουθήσει τον δικό του δρόμο, όλο και πιο μακρινό από εκείνον των 27. Η Δημοκρατία της Ιρλανδίας είναι πλέον μια ευημερούσα χώρα. Η επανένωση είναι επομένως η μόνη λύση. Αυτό όμως συνεπάγεται μια λεπτομερή προετοιμασία, ώστε καμία κοινότητα να μην αισθανθεί αδικημένη. Οι Ενωτικοί θα πρέπει να αισθάνονται ευπρόσδεκτοι σε αυτή την ενωμένη Ιρλανδία. Και πιστεύω ότι αυτό είναι εφικτό: είμαστε μια μεταπολεμική κοινωνία, όπου κανείς δεν θέλει να επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος».